Ook in een kas imponeert 'Föld'

Gezelschap: Dansgroep Krisztina de Châtel, productie: Föld, choreografie: Krisztina de Châtel, muziek: Philip Glass, toneelbeeld: Conrad van de Ven, kostuums: Nelly van de Velden, licht: Michiel van Blokland. Gezien: 5 juni, Rozenkas, Aalsmeer, daar nog te zien: t/m 8 juni en 12 t/m 15 juni. Inl (020) 669 57 55.

Door INE RIETSTAPTwaalf jaar geleden maakte Krisztina de Châtel in het kader van het Holland Festival een opmerkelijke productie die met veel enthousiasme ontvangen werd. Opmerkelijk niet alleen door het concept en de fascinerende uitwerking, maar ook omdat de locatie waar het dansstuk werd uitgevoerd een voor theaterevenementen ongebruikelijke was: de net gerestaureerde Amstelkerk in Amsterdam. Ook opmerkelijk was dat de dansruimte volledig beheerst werd door een cirkelvormige, hoge aarden wal, die door zes dansers in een uitputtingsslag van bijna 60 minuten geslecht werd, louter via de bewegingen van hun worstelende en vallende lichamen.

Die aarden wal gaf de productie zijn naam Föld, het Hongaarse woord voor aarde. Vijf jaar later werd Föld opnieuw op het repertoire genomen, ook al opmerkelijk want het herinstuderen van oud werk was toen volstrekt niet de gewoonte, integendeel, het werd gezien als een gebrek aan creativiteit. Het verrassende van die reprise was dat het werk niets van zijn oorspronkelijke impact verloren had, de verhuizing van kerk naar theater geen afbreuk aan het oorspronkelijke concept had gedaan en dat Föld een moderne klassieker leek te worden.

Deze maand krijgt Föld voor de derde keer een nieuwe entourage: een voormalige rozen-kas, of eigenlijk een complex van vier kassen. In een daarvan kan men temidden van een waar sprookjeswoud van honderden roze rozen voor de voorstelling een maaltijd gebruiken, in een andere staan op de gebarsten droge grond tribunes opgesteld rond een houten plateau waarop de wal van turf en aarde ligt - een mooie en passende locatie voor een werk dat over natuur en menselijk ingrijpen gaat.

Dit keer trof me in het bijzonder de choreografische structuur van het deel waarin de dansers zich nog niet letterlijk en figuurlijk tegen de aarden wal afzetten. De opbouw van langzaam en verstild om zichzelf en elkaar draaiende figuren binnen de beslotenheid van een cirkel, naar een kolkende stroom die de dansers één voor één met een centrifugerende kracht tegen de aarden muur doet smakken, is zo boeiend en geleidelijk dat er een onontkoombaarheid voelbaar wordt. Zelfs de momenten waarop de zes dansers even bevriezen in hun acties maken duidelijk dat wat in gang gezet is niet meer is tegen te houden.

Het gevecht om de wal met de grond gelijk te maken is ook in deze reprise weer imponerend door de onverzettelijkheid waarmee de voeten en benen de grond weg duwen, ook als het lijf eigenlijk al volkomen is uitgeput; door de momenten van rust waarin je voelt dat de energie opnieuw wordt samengebald. En zeker ook door de synchroniciteit in ademhaling, beweging en intensiteit van de zes uitvoerenden Ann Van den Broek, Jack Gallagher, Peter Kádár, Heike Kreutzer, Massimo Molinari en Natascha Siegertsz. Onder hen vielen Ann Van den Broek en Massimo Molinari door hun beheerste drift en sterke persoonlijkheid extra op. Voor de derde Föld-editie ontwierp Nelly van de Velde nieuwe, fraaie goudgele kostuums en maakte Michiel van Blokland een prachtig lichtplan waardoor het licht van de ondergaande zon naadloos overging in dat van de langzaam in sterkte toenemende schijnwerpers.