Ook deze zomer zijn zon en televisie elkaars vijand

“Gooi die zender maar op zwart in de zomer”, riep Ruud Hendriks in de tijd dat hij nog programma-directeur was bij RTL4 wel eens vertwijfeld uit. In juli en augustus keken er zó weinig mensen televisie, dat naar zijn zeggen uitzenden meer geld kostte dan het opbracht.

Zijn wens is uitgekomen. Sinds vorige week staat RTL4 haar zendtijd van 's middags half één tot vier uur af aan een Amerikaans koopkanaal. Omdat rendabel programmeren in de zomer niet mogelijk is. Omdat de zon de grootste vijand is van de televisie.

Ook dit jaar betaalt de kijker weer een hoge prijs voor het mooie weer: oninteressante televisie. De komende maand verdwijnt bij alle omroepen weer een groot aantal programma's tijdelijk van het scherm. Het seizoen van de herhalingen, goedkoop gemaakte en 'hoogtepunten-televisie' is weer aangebroken.

De boegbeelden gaan tijdelijk in de ijskast. Zo doet de AVRO het bijvoorbeeld zonder ziekenhuisserie ER en talkshowkoning Karel, stuurt Veronica Robert ten Brink, Rolf Wouters en FBI-agenten Fox Mulder en Dana Scully op vakantie en wordt bij RTL4 deze zomer niet meer geklust in Huis en Tuin of gebabbeld in Koffietijd. Ook alle Nederlandse soaps stoppen.

“De zomer wordt steeds langer op televisie”, signaleert Ruud de Langen, radio- en televisieplanner bij mediabureau Media Direction. “Ik zag afgelopen maand al herhalingen van Baantjer voorbij komen.”

Over het waarom van zomerprogrammering lopen de meningen uiteen. De omroepen beweren dat ze wel móeten. Heel Nederland is buiten of op vakantie, dus niemand kijkt televisie, is het credo. Dan worden programma's al snel te duur.

De afdeling marktonderzoek van HMG (Veronica en RTL) redeneert ook zo. Volgens een medewerker daalde dit jaar in mei de kijktijd al door het mooie weer tot minder dan 100 minuten per dag. In een julimaand zonder voetbal of grote sportevenementen zakt het zelfs naar 74 minuten. Ter vergelijking, in januari is dat 125 minuten per avond. “Dure programma's zijn in de zomer gewoon weggegooid geld”, aldus de marktonderzoekster.

Mediaplanner Ruud de Langen plaatst hier vraagtekens bij. “Er gaat hoogstens acht tot tien procent van de Nederlanders tegelijk op vakantie. Negentig procent is dus gewoon thuis.”

René van Dammen van de Dienst Kijk en Luisteronderzoek van de NOS, vindt, ook om andere redenen, dat omroepen in de zomer te weinig rekening houden met de kijker. “Er is juist méér behoefte aan leuke televisie in de zomer dan vroeger”, weet hij. Volgens hem werd er in 1996 dagelijks een half uur meer gekeken dan in 1988. “Natuurlijk ook omdat er nu meer zenders zijn. Maar er was blijkbaar toch ook behoefte aan meer zomertelevisie, anders was de stijging niet opgetreden.”

Rob Jorg, mediamanager bij multinational Procter & Gamble, heeft ook zo zijn bedenkingen bij de zomerprogrammering. “Het is een beetje een kip-ei-verhaal. Kijken er nou zo weinig mensen omdat het mooi weer is of omdat de programmering zo slecht is?”

Ook mediaplanner Ruud de Langen vraagt zich het een en ander af. Adverteerders besteden in de zomer minder aan reclame op televisie omdat de programmering onaantrekkelijker is, de programmering is onaantrekkelijker omdat de omroepen minder reclame-inkomsten hebben. Wie was eerst?

Gerard Hulshof, netmanager van Nederland 1, weet dat er meer achter de zomerprogrammering steekt dan kijkcijfers alleen. Het heeft meer te maken met geld dan met vakantieplanning. “Omroepen kunnen zich gewoonweg niet permitteren twaalf maanden per jaar op hetzelfde niveau uit te zenden.” De zomer sneuvelt dan het eerst, meent Hulshof, omdat er minder mensen kijken. Maar ook omdat dat zo gegroeid is, voegt De Langen daaraan toe.

Inmiddels is er meer te zeggen voor een sterke programmering in de zomer. Toen Hulshof vorig jaar na de Olympische Spelen in een jolige bui de winterprogrammering al begin augustus startte in plaats van op 1 september zoals gepland, sprong het marktaandeel van Nederland 1 meteen met drie procent omhoog. “Dat heeft ons geen windeieren gelegd. Die voorsprong hebben we het hele seizoen gehouden.”

Formule-manager Hans ten Hoff van Videoland ziet de komende maanden glimlachend tegemoet. “De filmliefhebbers blijven ook in de zomer kassuccessen huren. En de zomerprogrammering komt ons enorm goed uit. Want laten we eerlijk zijn, wat is er nou nog op tv? Helemaal niks toch?”

De omroepen bestrijden dit heftig. Allen zeggen beslist geen gas terug te nemen in de zomer. Maar een blik in de gidsen is genoeg. Het is te hopen dat het mooi weer wordt. Hoeven we niet voor de tv.