Hans Wynberg (75); 'Wie weet word ik ook nog wel 'ns portier'

Hans Wynberg, emeritus hoogleraar organische chemie aan de Rijksuniversiteit Groningen, ging in 1987 onder protest met emeritaat. Hij richtte het bedrijf Syncom op, waar hij nu nog dagelijks van zeven uur 's morgens tot drie uur 's middags de scepter zwaait. Wijnberg is getrouwd en heeft vier kinderen.

“Mij hebben ze nooit gevraagd of ik met mijn 65ste wel op wilde houden. Toen ik in 1960 uit de Verenigde Staten terugkeerde, kreeg ik in Groningen een aanstelling tot mijn 70ste. En terwijl je aan de gang bent veranderen ze de wet, verlagen ze de leeftijd tot 65. Dat noem ik contractbreuk. En leeftijdsdiscriminatie. De verschillen in gezondheid, capaciteit en verstand van mensen van die leeftijd zijn zo groot dat 65 een volstrekt arbitraire grens is. In de Verenigde Staten is het wettelijk niet eens toegestaan om iemand op grond van leeftijd te ontslaan.

Ik heb daar in mijn afscheidsrede ongeveer het volgende over gezegd: 'zolang die wet bestaat stroomt Nederland vol met 65-plussers die veel geld kosten omdat ze pensioen krijgen en niet productief mogen zijn - de premies stijgen, er zullen meer vrouwen moeten gaan werken, het aantal geboorten zal afnemen, de leeftijdssamenstelling van onze bevolking verschuift. Het resultaat is dat wij 65-plussers binnenkort in de meerderheid zijn, ook in het parlement, en dan wordt deze wet natuurlijk ingetrokken.'

Bovendien is het kapitaalvernietiging; je gooit een heleboel ervaring weg. Het is net als met fietsen en zwemmen, als je dat eenmaal kunt zit het opgeslagen in de hersenen, verleer je het nooit meer. Dat geldt voor een hoop andere dingen, die je niet kunt leren door boeken te lezen. Omgaan met mensen bijvoorbeeld. Leiding geven, organiseren, maar ook technische kennis.

En wat het voor de persoon zelf betekent! Ben je wel eens in een bejaardentehuis geweest? Wàt een eenzaamheid. Zelfstandig zijn, onder gewone mensen zijn, jonge mensen om je heen, houdt je jonger dan wat ook. Ik heb 'ns een paar weken 's morgens koffie gedronken met twee vutters van 60 - het enige waarover ze spraken was hun kwaaltjes. Het normale sociale contact in een werkkring is een bron van gezondheid die erg onderschat wordt. Je inspannen, zowel fysiek als mentaal, houdt de adertjes en vaten open.

Het is onzin dat je ouderen niets meer kunt leren. Kijk hier, een berichtje uit de Herald Tribune, al uit 1990, Breaking the age myth, over een onderzoek naar de verschillen tussen 50-plussers en jongeren die aangenomen werden bij een hotelketen. De 50-plussers deden er net zo lang over om het computersysteem onder de knie te krijgen, boekten meer reserveringen, en bleven langer in dienst. Een Brits filiaal van een computerketen waar alleen maar 50-plussers werkten maakte 18 procent meer winst dan de andere winkels. En dat is echt niet het enige onderzoek met dergelijke resultaten. Als je van je 16de tot je 65ste hebt gewerkt is het een mentale schok om weggegooid te worden als een hoop vuil: hup, niet meer bruikbaar. Ja, het is óók waar dat sommige mensen graag ophouden met werken; mijn schilder telt de dagen tot zijn pensioen.

Er zijn natuurlijk honderden beroepen waar het werk zwaar is, de omgeving onprettig. Het is voor mij heel gemakkelijk om te zeggen:ik wil blijven werken. En ik weet ook wel dat niet iedereen zijn hele leven wordt gewaardeerd. 't Kan best zijn dat ze hier ook denken: die bemoeial, hij terroriseert de boel, trekt alles naar zich toe, een lastige vent, godzijdank dat hij straks weg is.

Maar er zijn toch nog genoeg baantjes waar een oudere het gevoel heeft dat hij onderdeel is van een functionerende maatschappij? Je kunt het demotie noemen als het zo voelt, maar ik vind het niet zo gek. Ik las laatst iets over het Zweedse model; daar is het niet ongebruikelijk dat een president-directeur op latere leeftijd portier wordt van zijn bedrijf. Daar kan ik me best iets bij voorstellen. Wie dat moet betalen? Ik zei het al, het scheelt enorm in de gezondheidskosten, de bejaardenhuizen kunnen dicht, de VUT afgeschaft.

Ik hoop dat mijn vrienden het me eerlijk vertellen als ik seniel begin te worden. Ik vroeg het vanmorgen aan mijn secretaresse en die lachte een beetje huichelachtig, daar word je ook niet wijzer van. Maar je weet het niet van jezelf. Als ik iets vergeet denk ik, oh ouderdom, maar mijn zoon vergeet net zo veel. Hij vroeg laatst naar mijn plannen voor na mijn 75ste. Zei: 'zorg ervoor dat je wat te doen hebt', als ik uit het bedrijf stap. Wie weet word ik ook nog wel 'ns portier. Dat is toch een heel menswaardig beroep?''