Geloofwaardigheid leger VS lijdt onder seksschandalen

De reputatie van de Amerikaanse strijdkrachten lijdt ernstig onder de niet ophoudende stroom seksschandalen. Het verwijt een dubbele moraal te hanteren door een van 's lands hoogste officieren de hand boven het hoofd te houden speelt het Pentagon nog eens extra parten.

WASHINGTON, 6 JUNI. Het Amerikaanse leger worstelt met een probleem dat tot op het hoogste niveau de geloofwaardigheid van de strijdkrachten ondergraaft. Nadat het seksuele gedrag van militairen de afgelopen maanden bijna dagelijks voor schandalen heeft gezorgd, kwam gisteren ook de voornaamste kandidaat voor de hoogste militaire post in opspraak. Een poging van minister van Defensie Cohen om de zaak te sussen had averechts effect.

Begin deze week nog leek luchtmacht-generaal Joseph W. Ralston (53) de grootste kanshebber om de nieuwe voorzitter van de chefs van staven te worden: de hoogste militair en de belangrijkste militaire adviseur van president Clinton. Maar de onthulling dat Ralston dertien jaar geleden een buitenechtelijke verhouding heeft gehad, tast zijn kansen nu ernstig aan. Overspel is in het leger een misdaad, en de militaire top heeft juist de afgelopen jaren laten blijken overtreding van de seksuele gedragsregels niet te dulden.

Vorige maand ontsloeg de luchtmacht de eerste vrouwelijke B-52 piloot, Kelly Flinn, vanwege haar seksuele relatie met een getrouwde man, het in de wind slaan van bevelen en liegen tegen superieuren over de zaak. Alleen door een golf van verontwaardiging in de media en de politiek ontkwam ze aan berechting door de krijgsraad. Vorige week onthief de marine een admiraal van zijn functie omdat hij herhaaldelijk een ondergeschikte had lastiggevallen met seksuele avances. En afgelopen dinsdag nam de generaal die het bevel voert over het door seksschandalen geplaagde militaire opleidingskamp Aberdeen, in Maryland, ontslag omdat hijzelf vijf jaar geleden een buitenechtelijke verhouding heeft gehad. Weliswaar leefde hij toen gescheiden van zijn echtgenote en zat de vrouw in kwestie niet in het leger, maar het was toch voldoende om de positie van de herhaaldelijk onderscheiden generaal John Longhouser onhoudbaar te maken.

Minister Cohen prees Longhousers besluit. “We hebben nu eenmaal erg strenge normen in het leger, en we staan erop dat die nageleefd worden”, zei hij dinsdag nog streng. Maar gisteren toonde hij zich opeens soepeler. Hij hield zijn kandidaat voor het voorzitterschap van de chefs van staven, generaal Ralston, de hand boven het hoofd toen de media hem wezen op het overspel in diens verleden. Er moet “een streep” getrokken worden, aldus Cohen, om te voorkomen dat de speurtocht naar seksuele misdragingen in het leger uit de hand loopt.

Maar het is de vraag of Cohen daarmee de promotie van Ralston, die goedgekeurd moet worden door president Clinton, nog kan redden. In het Congres is meteen al luid geprotesteerd dat het Pentagon een dubbele standaard hanteert. Voor de allerhoogste officieren zijn de regels kennelijk minder streng dan voor de rest: niet alleen hoeft Ralston niet op te stappen, hij krijgt zelfs promotie, luidt de kritiek.

Voor Cohen staat er meer op het spel dan een alom geprezen kandidaat voor de hoogste militaire baan. Onder hoge officieren is na alle schandalen van de afgelopen tijd een “stille paniek” uitgebroken, zoals een anonieme functionaris van het Pentagon het in The New York Times omschrijft. Angstig vragen velen zich af of zij het volgende slachtoffer zijn van wat gezien wordt als een heksenjacht.

De ernst van de seksuele misdragingen die het leger nu in opspraak brengen, loopt sterk uiteen. In Aberdeen zijn sergeant-instructeurs beschuldigd van seksuele intimidatie en zelfs verkrachting van ondergeschikten. Een in Duitsland gelegerde Amerikaanse militair is gisteren tot twee jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens aanranding. In andere gevallen was sprake van relaties zonder dwang, tussen militairen onderling, of tussen militairen en burgers.

Het geval van generaal Ralston, die sinds een jaar vice-voorzitter van de chefs van staven is, kwam gisteren naar buiten door een anonieme tip aan de pers. Ralston had van 1983 tot 1984, toen hij studeerde aan het National War College, een verhouding gehad met een vrouw die niet in het leger zat. Zelf was hij in die tijd gescheiden, ook al was de echtscheiding nog niet uitgesproken. Een van zijn klasgenoten van destijds gaf het verhaal, op voorwaarde zelf anoniem te kunnen blijven, door aan The New York Times.

Cohen benadrukt nu dat een buitenechtelijke verhouding op zichzelf geen misdaad is in het leger, maar wel als de orde en discipline in de rangen erdoor verstoord wordt, of als het leger erdoor in diskrediet wordt gebracht. In het geval van Ralston zou daarvan geen sprake zijn geweest, in de andere gevallen wel. Maar in de media, die gisteren prominent aandacht aan de kwestie besteden, kwam die nuance niet erg goed over. “Overspel is overspel”, riep een van de Congres-leden die aandrongen op een duidelijker en consequenter beleid van Cohen.

Het leger is begonnen streng op te treden tegen overtredingen van de seksuele gedragsregels nadat de eerste ernstige gevallen van ongewenste intimiteiten die in de openbaarheid kwamen, een stroom van nieuwe klachten losmaakten. Op legerplaatsen in het hele land bleken vrouwen belaagd te worden, in veel gevallen door superieuren.

Sinds begin jaren tachtig voert het leger een actief beleid om vrouwelijke militairen te werven. In de hele krijgsmacht bedraagt het percentage vrouwen nu zo'n veertien procent (tegen twee procent aan het einde van de Vietnam-oorlog). In de luchtmacht maken vrouwen 26 procent van alle nieuwe recruten uit. Over de rol die vrouwen in het leger kunnen en moeten spelen bestaat nog veel onenigheid, en ook het gemengde drillen is nog altijd zeer omstreden. De integratie van vrouwen in het leger kan alleen een succes worden, is de overtuiging van de legertop, door korte metten te maken met alle vormen van seksuele vrijpostigheid. Daarom zijn telefoonlijnen ingesteld waar men anoniem klachten over militairen kan aanmelden. Cohen erkende gisteren dat het daardoor wel erg makkelijk is geworden om carrières en reputaties te breken.