Zuid-Afrika kan de wijn niet aanslepen

Zuid-Afrika heeft zojuist de wijnoogst achter de rug. Nu wijn uit dit land weer 'mag', is de export de afgelopen zes jaar vertienvoudigd. De wijn is al verkocht als de druif nog aan de rank zit.

Juni. Winter in Zuid-Afrika. De temperatuur daalt 's nachts op veel plaatsen tot onder het vriespunt. Hier en daar ligt sneeuw. En de koudste maand, juli, moet nog komen. Mensen dragen ijsmutsen en hullen zich in wollen dekens. Gelukkig is de druivenoogst 1997 binnen en komen de eerste jonge wijnen en de gerijpte soorten van de afgelopen jaren op de markt om de inwendige mens te verwarmen.

Merkwaardig genoeg laten de meeste van de ruim 40 miljoen Zuidafrikanen de wijnroemer aan zich voorbijgaan, bier is verreweg de meest geliefde alcoholische versnapering in dit land. Zuidafrikanen drinken gemiddeld per hoofd van de bevolking slechts 8 liter wijn per jaar. Ter vergelijking: de Fransen drinken 60 liter. Amanda, de rondborstige manager van The Wine Connection, een slijterij voor speciale wijnen in Johannesburg, kijkt desalniettemin verbaasd op. “Acht liter? Grote goden, dat is mijn wekelijkse consumptie.”

Dat Zuid-Afrika toch nummer zeven staat op de wereldranglijst van wijnproducerende landen is louter te danken aan buitenlandse afnemers. De Zuidafrikaanse wijnboeren kunnen de export-vraag bij lange na niet aan, de wijn is al verkocht als de druiven nog aan de ranken zitten.

Sinds het einde van de apartheid en de daarop volgende democratische verkiezingen, in 1994, 'mag' Zuidafrikaanse wijn weer en dat hebben de wijnhuizen geweten. In 1990 exporteerde Zuid-Afrika 850.000 kisten wijn (12 flessen per kist), in 1996 was dit meer dan vertienvoudigd tot 11,1 miljoen kisten. De Britten zijn grootverbruikers met 3,8 miljoen kisten in 1996, maar ook in Nederland mogen de Zuidafrikaanse wijnen zich verheugen in een sterk toegenomen belangstelling.

Een van de Zuidafrikaanse wijnen die in Nederland verkrijgbaar is, is Simonsig. De 240 ha grote wijngaard bij Stellenbosch is eigendom van Frans Malan en zijn drie zoons. Hun paradepaardjes zijn een Pinotage, een Weisser Riesling en de Kaapse Vonkel, een bubbeltjeswijn die niet voor een Franse champagne onderdoet. Simonsig heeft een Belgische wijnmaker in dienst, Christopher van Dieren, een specialist die toeziet op het hele produktieproces, van het verbouwen van de druiven tot het bottelen, maar de belangrijkste taak is het maken van de juiste blend.

Van Dieren moet nog even zijn best doen. In South African Wines, het jaarlijkse compendium van wijngoeroe John Platter, wordt Simonsig wel genoemd, maar hij komt niet voor in zijn dertig wijnen tellende voorkeurslijstje Best of the Bunch. Volgens Platter springt vooral het wijnhuis Buitenverwachting er uit. Onder de merlots is Veenwouden '94 een van de topscorers. De in Nederland veel verkochte wijnen van Welmoed en Swartland komen er bij Platter ook niet slecht af. Hoewel niet de top omschrijft hij de Witte Steen 1996 van Welmoed als 'heerlijk', terwijl de chardonnay 1996 van Swartland een 'harmonieuze samenstelling' heeft.

De twaalf Zuidafrikaanse wijnstreken liggen allemaal in de Westkaap, met een oppervlakte van drie keer Nederland. De provincie heeft een voor wijnbouw ideaal klimaat, met droge, warme zomers (december, januari, februari) en milde, vochtige winters (juni, juli, augustus). Van de twaalf regio's is Stellenbosch de belangrijkste. Omringd door de Bottelaryberg, de Papegaaiberg, de Klapmutskop, de Simonsberg en de Helderberg zijn het stadje en omgeving een lust voor het oog en de smaakpapillen. De plaats werd gesticht door de Hollandse gouverneur Simon van der Stel in 1679, is na Kaapstad de oudste stad van Zuid-Afrika en kent een groot aantal monumentale Kaap-Hollandse huizen.

Het was Van der Stel zelf die begon met de aanleg van wijngaarden. De wijnhuizen dragen nog altijd 'Hollandse' namen: Buitenverwachting, Goue Vallei, Mooiuitsig, De Zoete Inval, Simonsig, Veenwouden, Vergelegen, Weltevrede. Vooral door de komst van Franse Hugenoten, aan het eind van de zeventiende eeuw, kwam de wijnbouw tot ontwikkeling. De Hugenoten stichtten Franschhoek, een dorp nabij Stellenbosch. Oudfranse namen als Malan, Du Toit, Le Roux en De Villiers komen in de Zuidafrikaanse wijnwereld veelvuldig voor.

Het beroep van wijnmaker is ook anno 1997 nog een gevaarlijk beroep. Christopher van Dieren van Simonsig loopt op het moment van het bezoek met één been in het gips. Gebroken bij een val van een ladder, het is al zijn zevende fractuur in een paar jaar tijd, zegt hij. “Door de voortdurende alcoholdampen raak je bedwelmd. Er zijn ook arbeiders in de wijnindustrie die leveraandoeningen oplopen, vergelijkbaar met alcoholisten.”

Het weerhoudt de wijnmaker er niet van rond het middaguur zijn gasten te tracteren op een stevig rondje proeven. Hij ontdekt frambozen en guaves, kersen, amandelen, een spoortje rook en wat al niet in de vele soorten die de verhemeltes passeren. Chardonnay is dit jaar uit, Witte Steen (Chenin Blanc) is in, zegt Christopher.