Schaduw muntunie schuift over Eurotop Amsterdam

Door de linkse zege in Frankrijk dreigt de muntunie nu toch op de agenda van de Eurotop in Amsterdam te komen.

AMSTERDAM, 5 JUNI. Het had een hamerstuk moeten worden op de Europese top van Amsterdam. Maar sinds de linkse zege in de Franse parlementsverkiezingen van zondag dreigt het Stabiliteitspact de Europese top van regeringsleiders volgende week in Amsterdam te gaan overschaduwen.

Eind vorig jaar kwamen de EU-lidstaten het pact tijdens de top van Dublin na moeizaam overleg op het nippertje overeen. Het akkoord, een oorspronkelijk idee van de Duitse minister van Financiën Theo Waigel, moet garanderen dat de EU-landen niet alleen in de jaren voordat zij in 1999 starten met de Economische en Monetaire Unie (EMU), maar ook daarna hun begrotingstekorten binnen de perken houden en daarmee de ene Europese munt, de euro, stabiel. Daartoe mogen zij na 1999 geen tekorten meer hebben van meer dan 3 procent van het bruto binnenlands produkt, op straffe van boetes die kunnen oplopen tot miljarden guldens. Alleen een zware economische terugslag kan dispensatie geven.

Volgens de procedure wordt de definitieve tekst van het pact aanstaande maandag in stemming gebracht op de reguliere raad van ministers van Financiën in Luxemburg. Een week later kunnen de regeringsleiders in Amsterdam volstaan met hun fiat, en hun bijeenkomst opsieren met de onthulling van het winnende ontwerp van de euro-muntstukken.

In kringen van het Nederlandse voorzitterschap is de bezorgdheid toegenomen dat de nieuwe Franse regering alsnog extra concessies zal bedingen voor het stabiliteitspact. De socialistische premier Jospin heeft tijdens zijn verkiezingscampagne aangedrongen op een wijziging van de overeenkomst. Afgelopen maandag heeft hij die wens herhaald. “Jospin kan straks niet terugkeren uit Amsterdam als er geen letter aan het pact veranderd is,” zegt de Leuvens hoogleraar P. de Grauwe, expert op Europees monetair terrein. In kringen van het Nederlandse voorzitterschap wordt hetzelfde gevreesd.

De Franse speelruimte is zeer beperkt. Tegelijkertijd zijn in Duitsland, na de verwikkelingen rond de herwaardering van het goud en de aanhoudende begrotingsmoeilijkheden, verdere EMU-concessies van de regering-Kohl volgens een waarnemer gelijk aan 'politieke zelfmoord'. Zeker waar het het stabiliteitspact, het geesteskind van minister van financiën Waigel, betreft.

Zo dreigt een nieuwe patstelling over het pact, dat ook de top van Dublin beheerste. Toen was er een haastig ingelast extra topoverleg nodig van de ministers van Financiën aan de vooravond van de echte Europese top. In kringen van het Nederlandse voorzitterschap wordt serieus rekening gehouden met een herhaling van de Dublin-formule. In dat geval begint de top van Amsterdam niet op maandag 16 juni, maar op zondagavond 15 juni met een extra bijeenkomst van de ministers van Financiën. Dit om te voorkomen dat de echte top, waarop de herziening van het Verdrag van Maastricht moet worden beklonken, opnieuw wordt beheerst door de onenigheid over de EMU. En dat is precies het deel van het Verdrag van Maastricht dat nu juist geen onderwerp van discussie mocht worden.

Pagina 23: Den Haag vreest Frans voorbehoud

Minister Zalm zal zondag in Luxemburg een eerste bilaterale ontmoeting hebben met de gisteren benoemde Franse minister van financiën, Dominique Strauss-Kahn. Over de Franse inzet is noch in Brussel, noch in Den Haag al iets bekend. De Grauwe denkt dat concessies op het gebied van de boetebepalingen of de dispensatieclausules in het stabiliteitspact nodig zullen zijn om de Fransen over de streep te halen. Bronnen in Brussel achten het ook mogelijk dat Frankrijk de 'stabiliteitsraad', die bedoeld is als politiek tegenwicht tegen de macht van de toekomstige Europese Centrale Bank, meer gewicht wil geven. Het Franse voorstel voor zo'n raad was juist door minister Zalm teruggebracht tot een informeel lichaam van Europese ministers van financiën, dat alleen vrijblijvende aanbevelingen mag doen.

Naast voor mogelijke nieuwe Franse eisen, wordt in Den Haag gevreesd dat Strauss-Kahn in Luxemburg zijn fiat niet zal kunnen geven, en een voorbehoud maakt met verwijzing naar de prille staat van het nieuwe Franse kabinet. Premier Jospin komt pas over anderhalve week, vermoedelijk net na de Top van Amsterdam, met de Franse regeringsverklaring.

De Europese ministers van financiën hebben in Amsterdam op 16 juni een reguliere ontmoeting voor de lunch. Dat is gangbaar tijdens dergelijke Europese topconferenties. Om het risico te vermijden dat parallel aan het overleg van de regeringsleiders door de ministers van financiën die ochtend een ruzie wordt uitgevochten over het pact, leeft in Den Haag het idee om de ministers van financiën desnoods al op zondagavond met hun overleg te laten beginnen. Ook dat overleg zou, net als dat van de regeringsleiders, plaatsvinden op het hoofdkantoor van de Nederlandsche Bank. Op de vergadering in Luxemburg, die door volle agenda al op zondagavond begint en op maandag doorloopt, zullen de ministers van finannciën ook spreken over het ontwerp van de euro-muntenn. De Europese Commissie heeft voorgesteld om randschriften op de munten achterwege te laten. Zalm zei gisteren echter daar juist voorstander van te zijn.