Rotterdam

HET GEMEENTEBESTUUR van Rotterdam heeft deze week zijn plannen gepresenteerd voor de ontwikkeling van de stad in de komende jaren. Deze toekomstvisie, Koers 2005 getiteld, is tot stand gekomen met medewerking van duizenden Rotterdammers, die schriftelijk en mondeling (onder meer via 'stadsgesprekken' tussen burgers en bestuurders) hun bijdragen hebben geleverd.

De haven is uit de stad verdwenen, de mensen moeten erin terugkeren. Rotterdam, dat zich de afgelopen decennia voornamelijk ontwikkelde in westelijke en oostelijke richting, richt nu de blik op de twee andere windstreken, noord en zuid. Rotterdam groeit in de richting van Delft, Pijnacker, Den Haag en Zoetermeer. Het langgerekte deltagebied krijgt rondere vormen. Het nieuwe Rotterdam laat zich moeilijk begrenzen. “Het is een stad in een zee van stedelijkheid”, zegt ir. Joost Schrijnen, hoofd ruimtelijke ordening van de gemeente. De zuidelijke Randstad klontert aaneen.

De kaart van Rotterdam in 2005 is al getekend: meer woningen, meer bedrijfsterreinen en meer groen. Het investeringsprogramma omvat - afgezien van nog nader te bepalen miljarden aan particulier kapitaal - zo'n 500 miljoen gulden overheidsgeld voor sport, cultuur, toerisme, de buitenruimte.

Ook het centrum van de stad blijft de komende jaren volop in beweging. Aan de oevers van de rivier ('het goud van Rotterdam') wordt gewerkt aan een 'woonklimaat' dat de stad sinds de wederopbouw ontbeerde. Het centrum van Rotterdam bleef een gebied waar wel werd gewerkt, maar niet werd gewoond. De dienstverlening, ondergebracht in moderne kantoren, domineerde het stadsbeeld en het stadsleven. Waar in de binnenstad van Amsterdam tegenover elke arbeidsplaats ook een binnenstadsbewoner staat, is deze verhouding in het Rotterdamse centrum volstrekt scheef: 80.000 arbeidsplaatsen tegenover 30.000 inwoners. Het bouwprogramma moet voor meer evenwicht zorgen. Anders dan in het verleden valt de nadruk niet meer alleen op sociale woningbouw. Duurdere huizen zullen het gezicht van de stad in veel opzichten veranderen.

De ambitie van de gemeente is meer woonstad te zijn, zonder minder werkstad te worden.

TREIN EN METRO

De reistijden met het openbaar vervoer in de Randstad worden korter. De hogesnelheidslijn brengt de treinreiziger straks in zeventien minuten van Rotterdam naar Amsterdam. De metro rijdt in de toekomst door van Rotterdam CS naar Zoetermeer en Den Haag via 'light rail'. Voor het goederenvervoer per spoor wordt tussen de Rotterdamse haven en Duitsland de Betuwelijn aangelegd, die volgens burgemeester Peper eigenlijk Deltalijn zou moeten heten.

IN HET CENTRUM

In het centrum worden de komende tien jaar 15.000 huizen gebouwd en komen er 30.000 tot 40.000 bewoners bij. Het Laurenskwartier bijvoorbeeld, in de buurt van de Laurenskerk, waar nu maar dertig woningen per hectare staan, wordt dichter bebouwd. Hoe dat gaat gebeuren, staat nog ter discussie. Hoog op de prioriteitenlijst staat de aanpak van de omgeving van het centraal station. De bouw van de bijna 124 meter hoge Weenatoren, tegenover het station, zal een drastische ingreep betekenen. De toren zal een hotel met 288 kamers bevatten en 16.000 vierkante meter aan kantoorruimte. Nog dit jaar begint de bouw, die naar verwachting in 1999 zal zijn voltooid. Tot de opvallende plannen behoort ook de verbouwing van het concert- en congresgebouw de Doelen, waaraan op het dak een congreszaal wordt toegevoegd en dat als buurman de Hogeschool voor Muziek en Theater erbij krijgt.

BIJ GROENE HART

In het noordoosten grenst Rotterdam straks aan het Groene Hart van Holland. Het gebied Nesselande, aan de Zevenhuizerplas, zal plaats bieden aan 5.000 woningen. Daarvan worden er 4.000 voor het jaar 2000 gebouwd. Voor driekwart bestaan de woningen uit laagbouw en zeventig procent wordt in de koopsector gebouwd. Aan de zuidkant, langs de A20, komen kantoren. Het meest opvallende van Nesselande is de ligging. De Zevenhuizerplas wordt verdubbeld. Het uitgegraven zand zal bij de woningbouw worden gebruikt. Elders in het noorden van Rotterdam ligt een ruimtelijk vraagteken: Zestienhoven (Rotterdam Airport). Het voortbestaan van deze luchthaven stond nogal eens ter discussie. De inzet van de gemeente is dat de luchthaven blijft, onder stringente milieu- en veriligheidsvoorwaarden.

AAN HET WATER

Het paradepaardje van de stedelijke vernieuwing is de Kop van Zuid, maar ook elders langs de Nieuwe Maas verrijzen vele nieuwe woningen en andere bouwwerken. De Kop van Zuid, waar vroeger de schepen van de Holland-Amerikalijn vertrokken en aankwamen, is een gebied van 125 hectare dat straks 5.300 woningen zal tellen, 400.000 m kantoorruimte, een metrostation, een congrescentrum, een terminal voor cruiseschepen, bedrijfsruimte, scholen, restaurants en andere horeca. Op het Noordereiland, iets ten noordoosten van de Kop van Zuid, komen 225 woningen.

Aan de oude volkswijk Katendrecht, westelijk van de Kop van Zuid, waar 1.500 sociale woningen staan, wordt een zelfde aantal nieuwe huizen toegevoegd, maar dan in de duurdere koopklasse, met prijzen tot vijf ton.

Ten noordwesten daarvan, op de rechter Maasoever, ligt de Schiehaven Müllerpier waar 1.750 woningen zullen worden gebouwd, een sport- en evenemententerrein, bedrijven, een hotel, kantoren en winkels.

Meer zuidelijk aan de Nieuwe Maas, onder de rook van het Feyenoord-stadion, ligt het Piet Smit-terrein, waar vroeger een scheepswerf stond. Hier is plaatsgemaakt voor 1.100 woningen, een winkelcentrum en een megabioscoop.