Roerig Madura stemt tweemaal

Op Madura leidde de overwinning van regeringspartij Golkar tot een opstand.

SAMPANG, 5 JUNI. Tussen de geblakerde resten van het lokale kantoor voor geboortebeperking in Sampang op het Indonesiche eiland Madura staat een vrouw met haar kind aan de borst. Overal liggen de oranje scherven van dakpannen die naar beneden zijn gekomen toen het dak instortte, op het voorerf smeulen de resten van een vreugdevuur, gebouwd uit het meubilair. De vrouw is nog steeds bang. Ze woont met haar vier kinderen pal achter het complex, dat afgelopen weekeinde door woedende inwoners van Sampang werd gebrandschat. Behalve in dit kantoor werd ook brand gesticht in het hoofdkwartier van regeringspartij Golkar.

Sampang, een 100.000 inwoners tellend slaperig kustplaatsje op Madura, voor de oostkust van Java, ging niet akkoord met de uitslag vorige week donderdag van de parlementaire verkiezingen in Indonesië. Op het streng islamitische Madura, dat geldt als een bastion van de moslim-georiënteerde PPP, stak een storm van verontwaardiging op over de monsterzege van de regeringspartij Golkar: landelijk won deze partij met ruim 74 procent, op Madura met 60 procent. De plaatselijke PPP-leiding beschuldigde Golkar van stembusfraude, jongeren overvielen onder andere stembureaus.

In een nog nooit eerder vertoond gebaar besloot de gouverneur van Oost-Java een herverkiezing toe te staan in 86 stembureaus. Officieel met als reden dat daar de uitslagen in vlammen waren opgegaan; politieke waarnemers houden het erop dat de overheid de verhitte gemoederen wilden sussen. Volgens de Golkar-voorzitter, minister Harmoko van het departement van Informatie, is het “alleen maar normaal dat er hier en daar wat mis gaat.”

Gisteren gingen de stembussen in Sampang opnieuw open, maar de lokale leiding van de PPP deed niet mee. De plaatselijke PPP had geëist dat er op meer dan 1.000 plaatsen opnieuw zou worden gestemd. Tegelijkertijd klonken protesten uit vele andere provincies van Indonesië. Minister Yogie van Binnenlandse Zaken noemt dat echter “een verspilling van tijd”.

De autoriteiten wensten gisteren weinig aan het toeval over te laten. De vice-commandant van politie, majoor Harto, vertelde dat er doorgaans driehonderd politiemensen beschikbaar zijn voor Sampang en omgeving. Toen vorige week de vlam in de pan sloeg, konden dezen weinig uitrichten. Gisteren werd iedereen die de stad in wilde, gefouilleerd door militairen. Er zouden ongeveer 1.100 mariniers aanwezig zijn op het eiland, die in trucks rondreden of verveeld in eetstalletjes zaten, hun machinepistolen dreigend uitgestald. Bij de stembureaus liep het intussen allesbehalve storm. Bij stembureau nummer zeven in Rongatengah, een wijk waar veel islamitische scholen zijn gevestigd, staan 531 kiezers geregistreerd. Van hen stemden er vorige week 506. Gisteren kwam daar, afgezien van de acht functionarissen die het stembureau bemanden, helemaal niemand opdagen.

Een lokale onderwijsinspecteur vertelde in de beslotenheid van zijn woning dat hij wist waarom: omwonenden waren bang voor middelbare scholieren die volgens hem allemaal felle PPP-aanhangers zijn. Als bewijs toonde hij de formulieren van de eindexamens, die vorige week zijn afgenomen. De achterzijde van de multiple choice-opgave bleek in veel gevallen volgetekend met PPP-sterren, messen, sikkels en geweren. “Een aantal leraren is gevlucht”, vertelde de inspecteur. Leraren worden, als al het overheidspersoneel, geacht te stemmen voor regeringspartij Golkar. “Ze voelden zich bedreigd”, zei de inspecteur.

Rond twee uur 's middags, het uur dat de stembussen dichtgingen, naderde een colonne politiemotoren in volle vaart het kantoor van de kabupaten, de regent, van Sampang. De motoren bleken stembussen te vervoeren. Aanvankelijk heerste alom verwarring. “Kennelijk wil men de stemmen hier gaan tellen”, concludeerde een lid van de mensenrechtencommissie. Later meldden de autoriteiten dat de verloren gewaande gegevens van 21 stembureaus waren teruggevonden. Dus hoefde slechts in 65 stembureaus opnieuw gestemd te worden.

Een subcommissie van de nationale mensenrechtencommissie, als waarnemer naar Madura gestuurd, bezocht halverwege de ochtend een tweetal stembureaus. Bij bureau nummer zeven fluisterde voorzitter prof. dr. Sri Soemantri: “Zie je: Slechts één controleur, en die is ook nog van de regeringspartij”. De afwezigheid van controleurs van PPP is het gevolg van een boycot van de lokale PPP-afdeling. Later bleek dat slechts 60 procent van de 32.000 stemgerechtigden was komen opdagen. Vorige week was dat 90 procent. En opnieuw behaalde Golkar een overwinning.