Museum van de wetenschap aan het IJ; In newMetropolis moet alles worden aangeraakt

newMetropolis: Oosterdok 2, 1011 VX Amsterdam Kinderen van 0 t/m 3 gratis;van 4 t/m 16 jaar ƒ 15,00 volwassenen, ƒ 22,50

Tel. 0900-9191100 of 0900-9191200 (scholen en groepen)

Dr. Hein Willems stapt op de 'interactieve vloer'. “Er zitten druksensoren in verborgen, ze reageren als je erop gaat staan. Iedere stap tovert een ander beeld tevoorschijn op die schermen daar voor je.” Een pas naar links en er verschijnen drie levensgrote lachende kinderen die je proberen aan te raken, een stap naar voren levert drie schreeuwende gezichten op. Willems heft zijn handen in de lucht.

“Al wandelend ga je hier een confrontatie aan met liefde, haat, leven en dood. Nooit meer zul je dezelfde zijn!” En snel loopt de plaatsvervangend directeur van het science center newMetropolis - eergisteren door de koningin geopend en vanaf gisteren toegankelijk voor het publiek - verder naar een volgend 'leerelement' van de tentoonstelling 'Mens'.

“Deze blauwe, gele en rode cirkels op de grond geven de sociale interactie tussen mensen weer. U en ik, we kennen elkaar niet. Door een soort ongeschreven sociale regel houden we minstens anderhalve meter afstand tussen ons in. Ga maar eens in de blauwe cirkel staan, die is anderhalve meter in doorsnee. Zouden we elkaar iets beter kennen dan zouden we elkaar dichter benaderen. Sta je in de gele cirkel dan merk je hoe dicht. En die nog kleinere rode cirkel zullen we maar overslaan.”

De tentoonstelling 'Mens' is te zien in newMetropolis, een ... Ja, wat is het eigenlijk? Volgens Willems mag het geen museum heten, geen attractiepark en zelfs geen science center. Het is meer dan dat. Volgens de uitgebreide PR-brochure is de bezoeker er zelf “het grootste wonder”. Hij kan zelf de bevolkingsgroei beïnvloeden, gas en elektriciteit verdelen en bankier spelen. De bezoeker staat in het middelpunt, die bepaalt wat er gebeurt.

NewMetropolis ligt aan het Amsterdamse Oosterdok, op loopafstand van het Centraal Station. Het verweerd groene gebouw op de kop van de IJtunnel roept het beeld op van een onderzeeër die boven water komt. Het is ontworpen door de Italiaanse architect Renzo Piano, die ook het Centre Pompidou in Parijs en het Kansai Airport in Osaka op zijn naam heeft staan.

Interactiviteit is het sleutelwoord. De vijf tentoonstellingen in het net op tijd gereed gekomen gebouw staan boordevol hands-on exhibits. Bijna alles mag, nee moet, aangeraakt worden. In een enorm model van een energiecentrale vijlt, zaagt en schroeft de bezoeker aan een werkbank. Elders bestuurt hij miniatuur olietankers. In het laboratorium onderzoekt hij zure regen of van thuis meegebrachte tuinaarde. Of hij probeert er een 'misdaad' op te lossen: 'wie heeft de prijsrozen van dr. Smith doodgetrapt?' Willems: “Niet iedereen komt daarbij tot dezelfde conclusie. Als het goed is volgt dan een debat. Dat is voor ons misschien wel het belangrijkste streven. We willen dat gezinsleden of schoolkinderen een interactie aangaan. Er moet een discussie ontstaan.” En na een dag zagen, mengen, verdelen, meten en discussiëren moeten bezoekers een beter zicht hebben op de veranderingen die zich in de maatschappij voordoen.

“We hopen dat ze zich gesterkt en meer competent voelen. Bovendien willen we duidelijk maken dat wetenschap en technologie niet altijd eenduidige oplossingen bieden. Wetenschappers verschillen van mening en debatteren voortdurend”, aldus Willems, zelf gepromoveerd chemicus.