Lage knorren en diepe bromtonen in de Spuistraat

Wie wel eens op grote stations of stadse pleinen komt, hoort het regelmatig: de sonore brom van de didgeridoo. De Australische blaaspijp, door de aboriginals gebruikt bij rituelen, wint terrein in Nederland.

De grote, blonde vrouw blaast in de beschilderde buis. Zij bolt haar wangen en trekt met één hand haar bloesje op om haar buikademhaling te tonen. Terwijl haar buikspieren een peristaltische dans uitvoeren, komt uit de buis eerst aarzelend, dan aanzwellend een diepe bromtoon. Langzaam vult de winkel Aboriginal Arts & Instruments in de Amsterdamse Spuistraat zich met lage knorren, het geblaf van de dingo en vreemde, klagelijke uithalen. De Australische blaaspijp begint te spreken.

De didgeridoo (ook wel als 'didjeridu' gespeld) is een polsdikke blaaspijp, gemaakt van eucalyptushout. Het hout van de boom is van binnenuit weggegeten door termieten. Aboriginals gebruiken de 'didge', samen met 'clapsticks', inheemse klepperhoutjes die een hoog, fel geluid geven, voor soms urenlange rituele zang- en danssessies.

De didge is zowel populair onder rockmusici als onder straatmuzikanten. Op pleinen, onder bruggen en in overdekte winkelcentra, overal loopt de wandelaar kans tegen het sonore gebrom ervan aan te lopen. Niet iedereen is daarvan gecharmeerd. “Want”, zegt Lies Beierink (26), de verkoopster in Aboriginal Arts & Instruments, “het geluid van de didge dringt diep bij mensen naar binnen.” Zelf speelt ze weleens op het Leidseplein. In haar winkeltje verkoopt Lies kunstvoorwerpen en muziekinstrumenten van de 'aboriginals', de oerbewoners van Australië. Beschilderde en onbeschilderde didgeridoo's, variërend in prijs van ƒ 400 tot ƒ 900, staan in rekken langs de muur.

Op Internet valt de populariteit van de didge af te lezen aan het aantal sites. Via zoekprogramma's kan men een WAV-sample binnenhalen of lezen waar je goedkoop in Londen didgeridoo's kunt kopen. “Al onze didgeridoo's komen van diverse aboriginal gemeenschappen waar we gewoond hebben”, luidt een tekst op Internet. “Daarom kunnen we onze prijzen laag houden. Een belangrijk deel van de prijs gaat ook naar die gemeenschappen waardoor zij hun oude cultuur in stand kunnen houden.”

Wie de didge bespeelt, raakt, volgens Lies, automatisch in trance. Hoe die trance wordt bereikt, weet ze niet. Maar dat de blaasbuis een innerlijke snaar beroert, staat voor haar vast. Ook gelooft ze dat de didgeridoo een heilzaam, therapeutisch effect heeft: “Je wordt absoluut een evenwichtiger mens door het bespelen van de didge”. Volgens sommigen wordt dit vermeend therapeutische effect bereikt door de bijzondere ademhalingstechniek. Voordat dit instrument bespeeld kan worden, moet de novice namelijk de 'circulaire ademhaling' leren beheersen. In het boek 'Didgeridoo, rituele oorsprong en verschillende speelwijzen' van Dirk Schellberg (voor ƒ 25 in de winkel te bekomen), wordt uitgelegd hoe men de circulair breathing kan leren. Tijdens een bepaalde fase van het leerproces moet men proberen aanhoudend lucht te blazen door een rietje in een glas water. Een oefening die onder kinderen hoog scoort op de ladder van vermaak, zo leert een korte test onder neefjes en nichtjes.

De circulaire ademhaling kan ook zonder 'waterblazen' worden geleerd. De Amsterdamse student Frank van Assema (25), die zijn didgeridoo voor ƒ 200 in Australië heeft gekocht, heeft dit instrument op eigen kracht leren bespelen. “Toen een woudloper in Alice Springs mij met de didge zag klooien, zei hij: 'Voor een paar biertjes leer ik jou hoe je moet spelen' .” Frank leerde “na drie uur emmeren in de schaduw van een boom” het verschil in uitblaastechniek tussen long en mond. “Een fantastisch moment was dat.”

Oefenen kan het best op een buis van ppc of pvc met een diameter van 40 mm en 1.20 m lang. Voor ƒ 3 bij de loodgieter te koop. Lies is ook, jaren geleden op een terras in Breda, begonnen op een pvc-pijp. Wel goede afspraken maken met huisgenoten en buren!

INFORMATIE

Aboriginal Arts & Instruments

Spuistraat 183 B

1012 VN Amsterdam

Open di t/m za 12-18u, do tot 21u zo vanaf 14u

Inl 020-4231333

websites

london-calling.co.uk/portdidge.html

radiom.rosu.nl

http//didgeridoo.com/

cd

Aboriginal Dreamtime

The haunting sounds of the authentic traditional didgeridoo

The Australia Collection, Dino Music ƒ 40

Didgeridoo-jam sessions

Elke tweede donderdag van de maand

Cultureel Centrum De Badcuyp Eerste Sweelinckstraat 10, Amsterdam Open di t/m zo 11-01u, vr/za tot 02u tel 020-6759669

Expositie

Aboriginal kunst uit Australië

Eusebiuskerk

Kerkplein 1, Arnhem

22 juni t/m 17 sept. Open dagelijks 10-18u

Entree: volw. ƒ 12,50, groepen/ studenten/ 65+ ƒ 10.

Inl 026-4435068