HAVENCIJFERS

Werkgelegenheid De economische betekenis van Mainport Rotterdam is groot. Het Gemeentelijk Havenbedrijf stelt de toegevoegde waarde op 55 miljard gulden, een kleine tien procent van het bruto nationaal product.

Maar de directe werkgelegenheid in de haven neemt al een groot aantal jaren achtereen gestadig af. De containerisering en het verdwijnen van het klassieke stukgoed vormen de belangrijkste oorzaak naast de voortgaande automatisering in de (proces)industrieën. Het aantal directe arbeidsplaatsen in het haven- en industriegebied bedraagt 65.000, maar het aantal banen in met de haven verbonden bedrijvigheid in Rotterdam wordt in totaal op 155.000 gesteld. Daarnaast zijn in Nederland nog eens 200.000 arbeidsplaatsen gerelateerd aan de activiteiten in de haven. Rotterdam is echter vooral een Europese haven: elke tien banen in de Rotterdamse regio zijn verbonden met 62 arbeidsplaatsen elders in Europa.

De “onomkeerbare globalisering van de arbeidsfactor” (wethouder Van den Muijsenberg) is echter zuur voor de inwoners van Rotterdam en het Rijnmondgebied, waar de werkloosheid zo'n 16 procent bedraagt, veel hoger dan elders in Nederland.

Olie en erts De aanvoer van ruwe olie is al enige jaren relatief constant - tussen de 90 en 100,7 miljoen ton (1996), bijna eenderde deel van de totale Rotterdamse goederenomslag (287,7 miljoen ton in hetzelfde jaar).

De aanvoer van ijzererts en kolen naar twee grote overslagbedrijven op de Maasvlakte wordt beïnvloed door de Duitse conjuctuur: 80 procent van de ijzererts en schroot die de staalindustrie in het Roergebied (Thyssen, Krupp) verwerkt, wordt via Rotterdam aangevoerd, onder andere uit de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Grote hoeveelheden goedkope steenkool van overzee worden evenals erts en schroot met binnenschepen vanaf de Maasvlakte naar Duitse elektriciteitscentrales getransporteerd. Van de aangevoerde ruwe olie wordt zo'n 20 miljoen ton via pijpleidingen - ook een steeds belangrijker wordend transportmiddel - verder 'vervoerd', onder andere naar het Roergebied. De rest wordt verwerkt door vijf raffinaderijen waarvan Shell-Pernis met een jaarlijkse capaciteit van zo'n 20 miljoen nog steeds een van de grootste ter wereld is. Het moderniseringsprogramma van Shell Pernis (raffinaderij en chemie) voor een bedrag van circa 3,5 miljard gulden nadert zijn voltooiing. Alleen al dit cijfer maakt duidelijk dat de chemie- en raffinagesector in het Botlek/Europoortgebied qua werkgelegenheid en toegevoegde waarde verreweg de belangrijkste industriële 'cluster' van de mainport Rotterdam is.

Chemie Het aantal chemische bedrijven is groot en groeit nog steeds. De vestigingen van Akzo Nobel, Texaco, Exxon, ICI, Air products, Air Liquide, Eastman en Arco breiden gestadig uit - Arco, een Amerikaanse onderneming, is van plan twee miljard in nieuwe fabrieken in Europoort te investeren. Arco verkoos Rotterdam boven Houston (Texas) wegens de beschikbaarheid van hoog gekwalificeerd personeel.

Dit jaar wordt in Europoort begonnen met de aanleg van een 115 kilometer lange etheenleiding naar Antwerpen (etheen is een belangrijke grondstof voor de chemische industrie). De capaciteit van de bestaande pijpleidingen in Europoort/ Botlek (lengte 1.200 kilo- meter) wordt eveneens uitgebreid.

Veiligheid en milieu Vorig jaar bezochten bijna 28.000 zeeschepen en 130.000 binnenschepen de Rotterdamse haven. Met een totaal aantal van 80.000 scheepsbewegingen en 20.000 meldingen van schadelijke en gevaarlijke stoffen aan boord is de veiligheid van de scheepvaart een permanente zorg. In 1996 werden 6.749 inspecties aan boord van schepen uitgevoerd. In 61 gevallen werd proces-verbaal opgemaakt wegens overtreding van veiligheidsvoorschriften.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf publiceert sinds drie jaar een milieujaarverslag. Daarin worden tientallen onderwerpen behandeld - van het geleidelijk uitbannen van TBT-verf op scheepsrompen tot het toekennen van een Green Award aan schepen die milieuvriendelijk opereren. De onderscheiding geeft recht op een korting van 6 procent op de havengelden.

En die kosten zijn niet gering: een tanker van 250.000 ton afmeren kost de rederij ruim een kwart miljoen gulden. Laden en lossen moet zo snel mogelijk gebeuren. Zeelui ziet men in Rotterdam dan ook nauwelijks meer.