Slepend gevecht tussen familie en justitie over bewijsmateriaal; Politie onderuit in Balpenzaak

Twee politiemensen en een officier van justitie zijn disciplinair aangepakt wegens het vernietigen van bewijsmateriaal in de balpenmoordzaak. Het zijn de consequenties van de strijd tussen familie van de verdachte en justitie

DEN HAAG, 4 JUNI. Bij de Leidse politie vinden ze hem een querulant, een zeikerd-eerste-klas. De Leidse hoogleraar theoretische natuurkunde, R.H. Terwiel - vader van de 26-jarige hoofdverdachte in de zogeheten Balpenmoord - heeft zich de afgelopen jaren in ieder geval ontpopt als een geduchte tegenstander van de opsporingsambtenaren. Er is hem alles aan gelegen aan te tonen dat de politie “gesjoemeld en geknoeid heeft” met het bewijsmateriaal dat leidde tot de vervolging van zijn zoon wegens moord op zijn moeder: de op 25 mei 1991 dood in haar woning aangetroffen ex-vrouw van Terwiel, die stierf omdat een Bic-ballpoint haar rechteroogkas was binnengedrongen.

Of Terwiel gelijk heeft, zal naar alle waarschijnlijkheid nooit meer duidelijk worden. Gisteren werd bekend dat de politie het betwiste bewijsmateriaal heeft vernietigd. Dit gebeurde omdat Terwiel op 17 april het hof aan zijn zijde vond dat oordeelde dat betwist bewijsmateriaal aan de rechtbank moest worden gegeven. Zo zou de rechtbank kunnen bepalen of de familie van de inmiddels vrijgesproken hoofdverdachte de stukken mocht lezen.

“De politie maakt zich er dus op een goedkope manier van af door mij een zeikerd te noemen. Niet ik maar de rechter is gedupeerd omdat de rechtsorde op een grove manier is geschonden”, zegt Terwiel. De hoogleraar noemt de handelwijze van de politie een doofpot-operatie. “Het lijkt op de Watergate-affaire omdat de cruciale bewijzen opzettelijk zijn vernietigd”.

Terwiel zegt dat de vernietigde stukken hadden kunnen aantonen dat de politie knoeide met verklaringen. Het gaat met name om het verhaal van een therapeute die de politie liet weten dat de hoofdverdachte tegenover haar zou hebben laten doorschemeren dat hij zijn moeder heeft vermoord. Bij de politie valt te vernemen dat men over is gegaan tot vernietiging omdat men informanten wilde beschermen. Terwiel staat bij de politie bekend als iemand die 't “met zijn hoge vriendjes” iedereen lastig maakt die het tegen hem heeft opgenomen. Men neemt het de hoogleraar kwalijk dat hij nu bijvoorbeeld tuchtprocedures heeft aangespannen tegen de therapeute. Een dergelijk lot zou men andere informanten hebben willen besparen.

De hoogleraar is gisteren ontvangen door de korsbeheerder van de politie, de Leidse burgemeester C.H. Goekoop. “Na de gebruikelijke plichtplegingen” liet hij Terwiel weten de vernietiging van dossiers “zeer te betreuren”. De burgemeester zegt dat de rijksrecherche in staat is de vernietigde stukken te reconstrueren maar Terwiel gelooft daar niet in. “Je kunt nooit meer nagaan wat ze precies hebben willen vernietigen.”

De affaire is voor nog een betrokken hoofdrolspeler uiterst pijnlijk. Korpschef in Leiden is sinds 1 januari R. Straver. De hoofdcommissaris die in Haarlem moest vertrekken omdat hij daar zijn Criminele inlichtingendienst - met name het drugsimporterende duo Langendoen en Van Vondel - niet in de hand bleek te hebben. De woordvoerder van Straver zegt dat de hoofdcommissaris de nieuwe CID-kwestie “een zeer ernstig incident” acht. “Bij zijn aantreden heeft Straver de recherchechef nog nadrukkelijk gezegd dat álle CID-dilemma's aan de korpsleiding moeten worden voorgelegd. Dat is niet gebeurd.”

Terwiel zegt evenwel niet te begrijpen dat de CID-agent die de vernietiging daadwerkelijk heeft uitgevoerd, alleen te horen heeft gekregen dat hij zich niet meer met deze zaak mag bezighouden. “Alleen de hoogst verantwoordelijken wordt de kwestie zwaar aangerekend. Daar heb ik mijn vraagtekens bij.”

Het op non-actief stellen van de verantwoordelijke CID-officier van justitie C. van der Voort heeft grote consequenties voor het werk van het zogeheten Copa-team dat de drugshandel van Bouterse onderzoekt. Van der Voort is de enige officier die van alle ins-en-outs van dit onderzoek op de hoogte is. Hij heeft dit voorjaar van Docters van Leeuwen het groene licht gekregen de dagvaarding voor te bereiden van de Surinaamse ex-legerleider.

De Haagse procureur-generaal kondigde eerder aan dat de strafzaak binnen een jaar wordt gehouden. Of hij het eens is met het volledig op non-actief stellen van Van der Voort wil de woordvoerder van Docters niet zeggen. “Daar gaat het nu niet om. Het treffen van disciplinaire maatregelen is een bevoegdheid van de minister”.

Sorgdrager neemt de kwestie in ieder geval hoog op. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze dat deze zaak “een grove inbreuk maakt op het vertrouwen in politie en openbaar ministerie”. Ze heeft de rijksrecherche belast met het bestuderen van het handelen van de betrokken functionarissen.

Bij de Haagse politie hoopt men dat Van der Voort hooguit wordt berispt wegens falend optreden als CID-officier van justitie maar wel toestemming krijgt om de strafzaak tegen Bouterse en andere drugsverdachten af te handelen. Het disciplinaire onderzoek gaat naar verwachting drie weken duren.