Publieke weerstand te groot; Zweden niet in EMU, koers kroon omhoog

STOCKHOLM, 4 JUNI. Zweden zal niet van begin af aan deelnemen aan de Economische en Monetaire Unie (EMU) die in 1999 van start gaat. Dat heeft de Zweedse premier Göran Persson meegedeeld op een persconferentie. De koers van de Zweedse kroon steeg na het bericht.

Het besluit om voorlopig buiten de EMU te blijven is geen grote verrassing. De monetaire unie is in Zweden zeer omstreden. Het bedrijfsleven wil graag meedoen, maar onder de bevolking bestaat veel weerstand.

Persson maakte het besluit bekend, nadat de knoop was doorgehakt op een vergadering van zijn regerende sociaal-democratische partij. Als motieven gaf hij de onzekerheid rond de EMU en de negatieve publieke opinie. De premier gaat er overigens wel van uit dat de unie in 1999 totstandkomt.

Persson hield de mogelijkheid open dat Zweden in een later stadium toetreedt, maar eerst zal de bevolking de mogelijkheid krijgen zich uit te spreken. Dat kan via een referendum of bij parlementsverkiezingen, aldus de premier.

De eerstvolgende parlementsverkiezingen in Zweden staan op de agenda voor september volgend jaar.

Persson zei dat de situatie voor zijn land snel kan veranderen. Hij wees erop dat het sociaal-democratische denken meer invloed krijgt binnen de Europese Unie, zoals blijkt uit de recente machtswisselingen in Frankrijk en Groot-Brittannië. Daarmee suggereerde hij dat een socialere koers binnen de EU de Zweedse bevolking milder zou kunnen stemmen.

Buurland Finland reageerde gisteren kritisch op het besluit. Premier Lipponen zei dat Zweden zijn mogelijkheden om binnen de EU effectief te opereren heeft beperkt. Voor exporterende bedrijven in Finland is het besluit van Zweden een flinke tegenvaller. Ze vrezen dat de Zweedse concurrenten in het voordeel komen door een waardedaling van de kroon tegenover de euro. De eerste reactie op de financiële markten was andersom. De kroon trok in waarde aan 0,2217 mark per kroon naar 0,2230 mark vanmorgen, nadat Persson zijn besluit bekendmaakte. Ook de Zweedse obligatiemarkt reageerde vanmorgen met koersstijgingen, waardoor de lange-termijnrente daalde naar 6,92 procent. Aandelen gaven terrein prijs, met een lichte daling van 0,14 procent.

Formeel handelt Zweden met de weigering aan de EMU deel te nemen in strijd met het Verdrag van Maastricht. Dat bepaalt dat de EU-landen die voldoen aan de financiële toetredingscriteria voor de EMU - waaronder vrijwel zeker Zweden - verplicht zijn mee te doen. Alleen Denemarken en Groot-Brittannië hebben een uitzonderingspositie bedongen. EU-functionarissen hebben al eerder toegegeven dat een land niet kan worden gedwongen toe te treden.

Voorzitter Jacques Santer van de Europese Commissie wilde niet reageren op het Zweedse besluit. Een zegsman hield zich aan het standpunt dat Perssons besluit formeel een aanbeveling is aan het partijcongrens van de sociaal-democraten en dus nog geen officieel Zweedse standpunt is. (AFP, Reuter)