Groeiende markt voor landbouwsector ondanks koeienziekte; Nutreco krachtvoer beleggers

'Krachtvoer voor beleggers' noemde de Rabobank de aandelen Nutreco ten tijde van de inschrijving. De uitgiftekoers zou tussen de 33 en 37 gulden komen te liggen. Het werd uiteindelijk 37 gulden. Bij de introductie gisteren op de Amsterdamse Effectenbeurs schoot het nieuwe fonds meteen naar een koers van 45 gulden.

ROTTERDAM, 4 JUNI. Binnen één uur handelen waren gisteren anderhalf miljoen Nutreco-stukken naar een andere eigenaar gegaan. Met de typering 'krachtvoer' had de Rabobank dus niet overdreven.

De onderneming, voornamelijk actief in vee- en visvoer, maakte op 28 april voorzichtig bekend “te overwegen nog voor het eind van de zomer een notering voor haar aandelen te vragen aan de Officiële Markt van de AEX-Effectenbeurs”. De zomer is nog niet eens begonnen. Van voortvarendheid mag dus worden gesproken, en dat ligt in lijn met de ontwikkelingen die het bedrijf de afgelopen jaren doormaakte.

Nutreco ontstond in oktober 1994 door de verzelfstandiging van een deel van de voedingsdivisie van BP, British Petroleum Nutrition. Het was in een tijd dat de meeste multinationals, die de jaren daarvoor in het kader van risicospreiding de vleugels hadden uitgeslagen over de meest uiteenlopende activiteiten, besloten terug te keren naar de core-bussiness. De BP-divisie, in de jaren tussen 1975 en 1979 onstaan uit Trouw en Hendrix, werd een zelfstandige groep die nu drie jaar bestaat.

De meeste bedrijven die nu deel uitmaken van Nutreco kennen een lange voorgeschiedenis. T. Skretting S/A bijvoorbeeld, de Noorse visvoerfabrikant in de buurt van Stavanger, bestaat bijna honderd jaar. De Nederlandse bedrijven Hendrix en Trouw zijn al tientallen jaren in Nederland een begrip op het gebied van veevoeders.

Dat deze bedrijven ondanks hun omvang niet erg veel bekendheid genieten bij het grote publiek komt zonder twijfel doordat ze geen eindproducten maken voor de winkelklant èn tot op heden niet beursgenoteerd waren. In de agrarische sector, waar veel familiebedrijven een grote omvang hebben is dat geen onbekend fenomeen.

De eerste twee jaren van het nog korte bestaan van Nutreco zijn gebruikt om die vanouds los van elkaar operende werkmaatschappijen te “smeden tot een samenhangend geheel”, zoals chief executive officer (CEO) ir. Richard F.G van Wijnbergen (56) stelt.

Wijnbergen begon in 1968 bij Hendrix Voeders als marketing manager, werd in 1981 topman bij Trouw International en in 1988 algemeen directeur bij Hendrix International. Datzelfde jaar nog werd hij plaatsvervangend algemeen directeur van BP Nutrition. Niet verwonderlijk dat de 'Wageninger', bekend met alle drie bedrijven, in 1994 CEO werd van Nutreco.

Het smeden tot een samenhangend geheel is de afgelopen drie jaar snel gegaan. De netto omzet, die in 1995 nog 4 miljard gulden bedroeg, steeg vorig jaar naar 4,6 miljard gulden.

Het bedrijfsresultaat steeg met 14 procent, van 112,7 miljoen naar 128,2 miljoen gulden. De netto winst groeide nog het sterkst: van 26 miljoen naar 40 miljoen. En, zo maakte het bedrijf eind april bij de presentatie van de jaarcijfers bekend, de marktomstandigheden over de eerste drie maanden van 1997 waren zo gunstig dat de resultaten naar verwachting dit jaar nog beter zullen uitpakken.

Dat die marktomstandigheden gunstig zijn klinkt wat wonderlijk, gezien de problematiek rond de gekke-koeienziekte (BSE) en de varkenspest, maar Nederland is voor Nutreco bepaald niet de enige markt.

De Benelux zorgt slechts voor 34 procent van de omzet, Frankrijk en Spanje zijn samen al belangrijker. Die omzet van 4,6 miljard gulden wordt gehaald door zestig bedrijven waarop de Nutreco-vlag wappert in vijftien landen. Bij die bedrijven samen zijn 5.500 mensen werkzaam.

Nutreco kent twee poten: agriculture en aquaculture. De landbouwpoot houdt zich bezig met fokkerij, speciaal voer, mengvoer, premixen - de ingrediënten voor mengvoer - en pluimveevlees- en varkensvleesverwerking.

De 'zoetwaterpoot' maakt zalm- en forelvoer en heeft zalmkwekerijen. Het betreft een ongekende groeimarkt, met jaarlijkse omzetstijgingen van 10 tot 20 procent, mede als gevolg van de overbevissing van de internationale wateren. De vestigingen van Nutreco zijn in alle hoeken van de wereld te vinden, van Japan tot Chili, van Canada tot Italië.

Op het gebied van mengvoer is het concern nummer één in West-Europa. Hetzelfde geldt voor de premixen. In de sector pluimveeverwerking is het nummer twee in Spanje, nummer vijf in de Benelux. Wat betreft de fokkerij neemt Nutreco de vijfde plaats in op de wereldranglijst.

Voor zalm- en forelvoer domineert het bedrijf de wereldproductie en het is de grootste zalmkweker van Noord- en Zuid-Amerika. Van deze twee business-groups is agriculture, goed voor 78,5 procent van de netto omzet en 58,1 procent van het bedrijfsresultaat, de belangrijkste. Op de markt van gekweekte vis zorgt aquaculture voor 35 tot 40 procent van de wereldproductie aan zalmvoer. Vorig jaar was dat 535.000 ton. Het geeft de toon aan in Noorwegen en Chili, de twee belangrijkste producenten van zalm in de wereld.

Tegen die achtergrond is het bedrijf tot de conclusie gekomen dat een beursgang van belang is om het aantal aandeelhouders uit te breiden en zo toegang te krijgen tot de kapitaalmarkt voor de financiering van de toekomstige groei. Daarnaast is in dat geval een betere verhandelbaarheid mogelijk van zijn aandelen.

De recente notering is dan ook behalve de uitgifte van nieuwe aandelen, een herplaatsing van een belangrijk deel van de aandelen die tot nu toe werden gehouden door een paar grote financiële instituten.

Particuliere beleggers zijn boos op de banken omdat die niet willen zeggen hoeveel keer de emissie van 15,1 miljoen aandelen Nutreco is overtekend. De beleggers kunnen zo niet beoordelen hoe de verdeling van de aandelen heeft plaatsgehad en of ze er voldoende hebben gekregen. De Rabobank en het Amerikaanse Goldman Sachs, die de emmissie begeleidden, sloten de inschrijving voor particulieren vervroegd in verband met de grote belangstelling voor het aandeel. “Uit concurrentie-overweging zeggen wij niet hoe de aandelen worden verdeeld”, zegt een Rabo-woordvoerder. “Onze naam moet borg staan voor eerlijke verdeling.” Hij kan zich voorstellen dat particuliere beleggers teleurgesteld zijn. “De spoeling is voor iedereen dun.”

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) twijfelt aan een eerlijke verdeling. Volgens VEB-directeur P. de Vries hebben klanten van de Rabobank onevenredig veel aandelen toegewezen gekregen. “Dit is in strijd met een circulaire die vorig jaar de ronde deed, waarin werd gepleit voor een betere verdeling”, zegt De Vries.

De VEB vindt dat particuliere beleggers bij beursintroducties in toenemende mate in een onaantrekkelijke positie worden gedrukt. De Vries: “De korte inschrijftijd op een aandeel dwingt hen om heel snel te reageren. Vaak is dan nog geen prospectus voorhanden en is de introductieprijs onbekend. Ze moeten het doen met een bandbreedte waarbinnen de prijs zal liggen. Als ze die prijsrange dan ook nog eens aanpassen, wordt de belegger wel erg klemgezet”, zegt De Vries, refererend aan de verhoging van de prijsrange van het aandeel Vedior dat morgen op de beurs wordt geïntroduceerd. Het aandeel Nutreco stond vanochtend onveranderd op 42,00 gulden.