'Fidel Castro, harigste aller apen'

Op de 26ste assemblee van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) in Lima pleitten gisteren veel landen voor toetreding van Cuba tot dit orgaan. Maar in Latijns Amerika wordt alleen gepraat over de memoires van de dochter van Fidel Castro.

MEXICO-STAD, 4 JUNI. “Daar, tussen stinkende tabakswalmen stond de harigste aller apen”, zo beschrijft Alina Fernández haar eerste ontmoeting met haar vader, de Cubaanse president Fidel Castro. Het belooft niet veel goeds voor de toekomst. “Hij bukte zich om op mijn hoogte te komen. Toen zei hij: 'Ze lijkt wel een bok. Kom hier bokje'.”

Vervolgens schonk papa Castro zijn driejarige dochtertje een babypop die “net zo gekleed was als hij”. Uniform, laarzen, pet, en natuurlijk: grote baard. “Een fetisj!”, zou oma hebben geroepen. “Hij geeft het kind een afgodsbeeld van zichzelf!” “Ik wilde hem geen zoen geven vanwege die haren”, schrijft Alina Fernández (39) in haar memoires. “Ik pakte de pop en trok alle haren eruit totdat het gezicht weer dat van een baby was.”

Het pas uitgekomen boek 'Herinneringen van Alina, de opstandige dochter van Fidel Castro' is in Latijns Amerika het gesprek van de dag. “Democratie en vrijheid zijn haar ideologie”, zo typeert het rechtse Mexicaanse dagblad Reforma de onwettige dochter van de Cubaanse commandante. “Sinds haar vlucht naar de VS in 1993 weigert ze zich in te laten met de Cubaanse ballingen die proberen haar voor hun karretje te spannen”, beweert het linkse weekblad Proceso. Maar het beeld van Alina dat uit de voorpublicaties en interviews naar voren komt, is dat van een verwarde, en beetje bittere vrouw. “Ik ben nog nooit gelukkig geweest”, bekent ze in een interview aan journaliste Silvia Gámez. “Ook nu ik in de VS woon. Ik weet niet wat ik met al die vrijheid moet, er zijn zoveel mogelijkheden.”

Twee jaar voor de triomf van de Cubaanse revolutie werd Alina Fernández geboren in een luxe huis in Havana. Haar moeder, Nati Revuelta, had een goede baan bij de oliegigant Esso. En de man met wie ze getrouwd was, Orlando Fernández, was een gerespecteerd cardioloog. In 1953 ontmoetten Nati en Fidel elkaar op de trappen van de universiteit tijdens een demonstratie tegen het regime van dictator Batista. “Hij was vol energie en vitaliteit, en ik vond hem heel aantrekkelijk”, bekende moeder Nati later aan haar dochter. Ze nodigde de jonge revolutionair bij haar thuis te eten. Vanaf dat moment wordt huize Fernandéz de clandestiene uitvalsbasis van de 'Beweging van de 26ste juni'.

Op de overloop lagen de geweren voor de mislukte aanslag, 26 juni dat jaar, op de Moncada-kazerne. Pamfletten, vlaggen en hele radiotoespraken had moeder Nati in huis verborgen. Niet altijd tot verrukking van haar echtgenoot Orlando. Alina in haar boek: “Nadat Fidel er tijdens de eerste maaltijd met het tafelzilver vandoor was gegaan, beschouwde Orlando hem als een gesloten hoofdstuk.”

Na de mislukte aanslag op de kazerne wordt Fidel Castro door het regime gevangen gezet. Maar de liefde van moeder Nati is ontvlamd. Ze stuurt hem pakjes en zelfgemaakte gerechten. En als Castro vier jaar later uit de gevangenis komt, wacht Nati hem op. Zo wordt Alina verwekt, vlak voordat Fidel Castro in ballingschap gaat in Mexico. Na een lang stilzwijgen doet hij moeder Nati uit de Mexicaanse woestijn twee kogels cadeau. En later, als hij hoort dat zijn dochter geboren is, een paar zilveren oorbellen.

“Mammie, mammie, bel hem op. Zeg dat hij onmiddelijk komt. Ik heb hem zoveel te vertellen”, roept Alina als haar moeder haar op haar tiende eindelijk vertelt wie haar echte vader is. Tot dan toe wist Alina niet beter of 'pappie Orlando' Fernández was haar vader. Het opvallenste in deze passage is echter wát Alina zo nodig aan Castro moet vertellen. “Dat hij de kledingschaarste oplost”, schrijft Alina in haar boek. “Dat hij ons vlees geeft, dat we weer Kerstmis mogen vieren, en dat hij bij ons komt wonen, omdat we niets hebben.”

Veel respect heeft Alina niet voor de man die ze consequent 'de harige', 'aap' of 'Fidel Viva Fidel' noemt. Omgekeerd blijft ze van alles van hem verwachten. Steeds weer komt ze terug op de armoede en het gebrek dat zijzelf én de Cubanen hebben geleden, ondanks, of juist dankzij haar machtige vader. “Hij heeft zich nooit in de Cubanen óf in mij geïnteresseerd”, zegt Alina in een interview.

Alina Fernández studeerde medicijnen, werkte als fotomodel en uiteindelijk als woordvoeder bij een Cubaans modehuis. Maar wat ze schildert is een bekrompen en uitzichtloos leven. Gebrek aan eten, te kleine schoenen, en dan de drukkende alomaanwezigheid van de 'Grote Leider'. In haar boek sneert ze: “Ik hield wel van Fidel. Maar als ik hem niet zag, dan miste ik hem niet. Want ik zag hem altijd op televisie, praten en praten voor een hele hoop mensen die dan klapten en viva riepen.” Op een keer vraagt ze haar vader dan ook: “Hé, Fidel, waarom praat je zoveel?” Waarop Castro zou hebben geantwoord: “Zodat de mensen even ophouden me toe te juichen.”

Als Alina 17 jaar is, raakt ze zwanger van een luitenant van de Cubaanse inlichtingendienst. Ze krijgt een knetterende aanvaring met papa Castro. Midden in de nacht wordt ze door zijn lijfwacht uit een restaurant geplukt. In een opwelling van vaderlijkheid verbiedt Castro haar met de jongeman te trouwen. De spion zou een opportunist zijn en een dief, omdat hij als chef van een warenhuis televisietoestellen aan vriendjes cadeau heeft gedaan. “Opportunist waarin? In mijn huis zijn alleen misère en problemen”, zo reconstrueert Alina het gesprek met haar vader. “Luister Fidel, het is laat, en ik heb geen zin met jou over deze shit te praten.” “Gebruik geen vieze woorden als ik ze niet gebruik”, zou vader bestraffend hebben geantwoord.

Op aandringen van pa stelt Alina de bruiloft uit. Vijf maanden later organiseert de president zelf de trouwpartij van zijn dochter en nodigt Ernesto 'Che' Guevara en vrouw als eersten uit. “Er was taart en een spaghettisalade met mayonaise”, beschrijft Alina het feest. “Er waren tien flessen Havana Club, en een fles whisky voor hém. Alles werd door veiligheidspersoneel op zilveren dienbladen geserveerd. Ze hadden zich eveneens tot taak gesteld míjn gasten tegen te houden, terwijl mevrouw Guevara en haar ongewenste echtgenoot zich zeer vermaakten.” Aan het eind van de bruiloft neemt Castro zijn dochter apart. “Waarschuw me niet als je gaat scheiden”, zegt hij haar. “Maak je geen zorgen”, antwoordt Alina bits. “Ik heb nog steeds je telefoonnummer niet.”