Ambtenaar wil delen in hoogconjunctuur

Ambtenaren van Borger tot Terneuzen legden vandaag voor enkele uren hun werk stil. Tienduizend van hen kwamen samen op het Amsterdamse Beursplein om te protesteren tegen het stuklopen van de CAO-onderhandelingen. Inzet is koopkrachtverbetering.

AMSTERDAM, 4 JUNI. Wandelend stromen rond acht uur 's ochtends duizenden forenzen Amsterdam binnen. De tramhaltes zijn leeg. Bij taxi-standplaatsen staan eindeloze rijen. En achter het Centraal Station staan honderden mensen geduldig te wachten op de veerpont, die pas om 9.00 zal vertrekken. Alleen de werknemers van Shell Research in Amsterdam-Noord halen hun schouders op. Een rondvaartboot van rederij Lovers vaart hen op vertoon van een Shell-pasje naar de overkant van het IJ. “Nee, u niet”, zegt een Shell-werknemer tegen een fietser. “Neem de IJ-tunnel. Daar is een strook vrijgemaakt voor fietsers.”

Via luidsprekers voor het Centraal Station worden passagiers geïnformeerd over de landelijke werkonderbreking van gemeentepersoneel. De Amsterdamse veren, trams, bussen, en metro zullen tot zeker negen uur niet varen of rijden. Het Gemeente Vervoerbedrijf, dat vanwege de financiële problemen al kampt met een negatief imago, biedt de passagiers “excuses aan voor het ongemak”. “Excuses, excuses. Wat koop ik daar voor”, sist een vrouw. “Mijn grootvader staakte in het begin van deze eeuw”, valt een man haar bij. “Toen ging het ergens om. Maar nu? We zijn zo rijk. Ze leggen de boel plat om een paar centen.”

Niet alleen in Amsterdam dupeerden ambtenaren het publiek met hun acties. Werkonderbrekingen van tien uur 's morgens tot twee uur 's middags vonden plaats in Zaanstad, Purmerend, Ridderkerk, Haarlemmermeer en Velsen. In Middelburg, Terneuzen en de Drentse gemeenten Borger en Odoorn was een 24-uursstaking uitgeschreven. Maar ook in andere plaatsen veroorzaakten de acties overlast, doordat ambtenaren een hele of halve vrije dag namen om af te reizen naar Amsterdam. Zo is in Rotterdam en Den Haag vandaag geen vuilnis opgehaald. De Rotterdamse vuilophaaldienst ROTEB had de bewoners daarvoor met kaartjes gewaarschuwd. De Haagse Dienst Stadsbeheer volstond met een mededeling in de lokale media. Woordvoerder P. Pattijn: “De mensen moeten hun afval gewoon even binnenhalen en morgen weer buitenzetten. Zo erg is dat toch niet? Met een beetje burgerzin kom je een heel eind.”

Inzet van het conflict zijn de op 16 mei vastgelopen onderhandelingen over een nieuwe CAO voor de 175.000 gemeenteambtenaren - de bestaande CAO liep af op 1 april. De vier betrokken bonden (AbvaKabo, CFO, Novon en CMHF) willen dit jaar koopkrachtverbetering in de vorm 4,5 procent meer loon te verdelen in 3 procent “gewone” loonsverhoging en een structurele verhoging van de eindejaarsuitkering met 1,5 procent.

Maar de werkgever biedt bij monde van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) slechts een loonsverhoging van 4,25 procent in twee jaar plus een eenmalige verhoging van de eindejaarsuitkering van een half procent. Daarmee blijft de VNG onder de door het CBS verwachte prijsstijgingen en wordt de koopkracht aangetast, aldus de vakbonden. Zij wachten een nieuw bod van de werkgevers af. “ De werkgevers zullen eerst moeten bewegen voordat wij concessies kunnen doen”, aldus B. Kokx van de Novon.

De bonden houden er rekening mee dat het conflict lang kan duren. “Het gaat nu nog om opwarmacties met soms een werkonderbreking of een staking”, hield AbvaKabo-onderhandelaar X. den Uyl de omstreeks 10.000 ambtenaren voor, die rond het middaguur waren samengestroomd op het Amsterdamse Beursplein. “Na de zomer gaan we er hard tegen aan”. Een oorverdovend geclaxonneer. De vuilnisophaaldienst is langsgekomen, dertig vuilophalers staan heupschuddend op hun vier wagens. Vederop steken ambtenaren schreeuwend de eerste vuisten in de lucht.“Wij zijn communisten!”, roept Guus.

“En dan wel de echte hè”, zegt Hein.

De bonden stellen dat de ambtenaren met hun gematigde looneisen hebben bijgedragen aan het gezondmaken van de overheidsfinanciën. De ambtenaren eisen nu hun deel van de groei op. De sprekers maakten daarom gretig gebruik van het feit dat ze voor de Beurs demonsteerden. “Het bedrijfleven maakt ongekende winsten. De aandelenkoersen breken alle records. De werkgevers stellen zich op als kruideniers, zij gunnen jullie geen verbetering in de koopkracht”, oreerde CFO-onderhandelaar E. van Boven. Even verderop moppert een passant. Arrogante veelvraterij, ze hebben de oorlog zeker niet meegemaakt.

Arrogantie? Lex van Rookhuizen (36) schudt het hoofd: “Nee, het gaat om evenredigheid”. Hij gaat twee keer per jaar met vakantie: met wintersport en in de zomer naar Frankrijk. Als financieel beleidsmedewerker bij de gemeente Velsen verdient hij 6.500 gulden bruto per maand. “Dat mag best een paar honderd gulden meer zijn, als ik kijk naar mijn vrienden uit het bedrijfsleven met wie ik heb gestudeerd. Zij krijgen ruim 1.000 gulden meer per maand dan ik.” Ambtenaar Rein Schoenmaker (42) steekt triomfantelijk zijn bord Brummen is boos in de lucht. “Ze vragen me hier steeds waar Brummen ligt. Bij Zutphen dus.” Als het in heel Nederland beter gaat mag je best actie voeren om een graantje mee te pikken, zegt hij.“Bij de sociale dienst verdien ik 4.000 gulden bruto. Wij hebben het jarenlang kalmaan gedaan onder het motto: werk vóór inkomen. Maar bij de bakker krijg je ook geen korting omdat je voor de gemeente werkt.”