Alleen snelle groei kan Jospin redden

Urgent, voor direct staat op bijna alle economische dossiers voor de nieuwe Franse regering. Jospin, die morgen onder het wakend oog van president Chirac zijn kabinet voor het eerst bijeenbrengt, staat onder grote druk om te slagen op het terrein waar niemand hem serieus nam.

PARIJS, 4 JUNI. Verhoging van het minimumloon, verlaging van de BTW, stoppen met de privatisering van France Télécom, Thomson, Air France, terugdraaien van de herziening van de sociale zekerheid, alles is geëist door Lionel Jospin, en heel wat beloofd. Maar nu in de regering komt er bij: de tegenvallende belastingopbrengsten, het onrustbarende gat in de sociale fondsen en de hamvragen rond de Europese munt - wil Jospin de criteria nog halen?

Het gebrek aan economische geloofwaardigheid van links was misschien de reden waarom Jacques Chirac zich ervan liet overtuigen dat vervroegde verkiezingen handig en verstandig waren: de socialisten hadden een economisch programma dat door het Franse volk als 'irreëel' en 'onuitvoerbaar' werd gekwalificeerd. Opnieuw onderhandelen over de euro, 750.000 banen voor jongeren in twee jaar, wie gelooft daar nu in?

Het Franse volk heeft inmiddels gesproken. De president heeft verloren, de methode-Juppé is gedesavoueerd. Als die afwijzing alleen een minister-president en zijn technocratische clan betrof, waren de gevolgen te overzien. Maar zo eenvoudig is het niet. Het economische beleid van Juppé spoorde - afgezien van het onuitroeibare bonapartisme, de staat als economisch roerganger - in grote trekken met de dominerende economische politiek in Europa. Chirac had daarvoor gekozen. Zei hij sinds oktober '95.

De Franse kiezer had hij in mei '95 anders beloofd. Dat is Chirac zondag ingepeperd. Daarmee hebben ook Helmut Kohl, Wim Duisenberg, Romano Prodi en het Verdrag van Maastricht zondag in Frankrijk verloren. Op het eerste gezicht, want Lionel Jospin weet heel goed dat president Mitterrand mede aan de wieg van dat verdrag heeft gestaan. Hij is er tijdens de verkiezingscampagne duidelijk over geweest: Ja tegen Maastricht, Nee tegen de tot dogma verdorde criteria.

Als 'de mensen' bij miljoenen hun werk kwijtraken moet er handelend worden opgetreden, was de grondstelling van links. Dat was niet aan dovemansoren gezegd tegen de Belgische werknemers van Renault in Vilvoorde. Tijdens Jospins laatste verkiezingsbijeenkomst, net over de grens in Lille, stonden zij op het podium en hoorden hem zeggen dat de voorgenomen sluiting van de fabriek in Vlaanderen fout was. Daags na de linkse overwinning kwamen zij in Parijs die uitspraak verzilveren. Zij zijn bij lange na niet de enigen.

De financiële markten hebben, na een eerste dip, filosofisch gereageerd op de overwinning van links. Maandag en dinsdag was de beurshandel zeer levendig, gisteren werd per saldo alweer een winst van bijna één procent geboekt.

Pagina 17: Prioriteit is behoud banen

Alleen de aandelen van grote (ex-) staatsbedrijven verloren terrein. Lagardère, dat onder Juppé had gehoopt het defensie-elektronica-bedrijf Thomson te kunnen overnemen, verloor maandag 12 procent om gisteren 5 procent te herwinnen.

De meeste financiële spelers wachten af. Voorlopig gaat men ervan uit dat de soep minder heet zal worden gegeten dan de programma's van links beloofden. De schokken kunnen nog komen. Nu de communisten hebben besloten mee te doen met de regering van links, zullen zij de regering-Jospin van binnenuit onder druk houden. Naar verluidt heeft Jospin hen al beloofd het minimumloon per 1 juli te verhogen, misschien niet met de 500 francs die zij vroegen, maar toch.

En ook de vakbeweging, die zijn tanden had stukgebeten op Juppé, kondigt een frisse start aan. Voor het symbolisch aantrekkelijke lot van de spoorwegen, de posterijen, France Télécom en Air France zal hevig bevochten worden. Jospin heeft na wat gedraai duidelijk herhaald: geen verdere privatiseringen, geen nationalisaties. Dat laatste was goeddeels voor het schijnevenwicht, bijna niemand vraagt daar nog om.

Het meest acuut is de gemiste opbrengst van de gedeeltelijke privatisering van het telefoonbedrijf. Die zou morgen beginnen. Uit voorzorg had de regering-Juppé zich al beperkt tot het afstoten van 49 procent. De staat zou dus alles voor het zeggen houden.

Nu is dat proces tot nader orde uitgesteld. Maar dat scheelt 30 à 50 miljard francs opbrengst, waar een aantal andere noodlijdende staatsbedrijven juist op had gehoopt.

Ironisch genoeg zijn het vooral de financiële calamiteiten van de vorige socialistische regeerperiode waar dat geld nodig is.

Crédit Lyonnais, de CIC-bank en de staatsverzekeraar GAN hebben grote sommen nodig vóór aan privatisering kan worden gedacht. En ook bij Thomson moet veel geld, al was het maar om de multimedia-poot overeind te houden - de Franse tegenhanger van Philips lijdt jaarlijks grote verliezen.

Het schijnt dat de socialisten van dat soort staatsbedrijven die opereren in de marktsector wel af willen, maar platzak maken dat soort ondernemingen weinig kans.

Zo mogelijk nog ingewikkelder liggen de problemen rond de luchtvaart. Terwijl de vier deelnemende partners in het Airbus-consortium al tijden proberen naar een NV-structuur te groeien, om de felle Amerikaanse concurrentie commerciëler van repliek te kunnen dienen, is Frankrijk maar steeds bezig met ingewikkelde manoeuvres die het nemen van besluiten ophouden.

Het Duitse Dasa, British Aerospace, de Spanjaarden voor een klein deel en het Franse Aerospatiale zijn nog steeds zelfstandig, en net toen verdere versmelting mogelijk leek, besloot president Chirac dat Aerospatiale met Dassault moest samengaan, en de defensie-elektronicapoot van Thomson CSF met Lagardère (Matra). Dat laatste is voorlopig afgeketst en hangt nu in de lucht. Chaos en intrige alom.

De socialisten, die zo mogelijk nog meer vertrouwen hebben in staatsleiding bij grote industriële manoeuvres, zeker als er honderdduizenden banen mee gemoeid zijn, willen anderzijds van de verliezen afkomen.

Een van de weinige dingen waar zij duidelijk over zijn geweest is: geen belasting-verhoging, geen tekort-vergroting. Maar al die staatsbedrijven vragen jaarlijks miljarden om de zaak draaiend te houden. Zullen de socialisten meer afslankingen afdwingen dan waar rechts hier en daar met angst en beven toe over ging?

Het instinct op links is: liever de begroting oprekken dan mensen ontslaan. Maar Jospin is ook merkwaardig rechtlijnig. Hij heeft van dichtbij meegemaakt hoe de socialisten, die in 1981 Keynes deden herleven, in '83 van een koude kermis thuiskwamen.

Alleen een fikse economische groei kan Jospin tussen Scylla en Charibdis doorblazen. Gelukkig wordt die groei door de meeste instituten eindelijk voorspeld. Of ruim twee procent genoeg is moet blijken.