Enquête

Behalve in geval van nood of een melding uit het buitenland, gaat bij mij nooit de telefoon 's avonds tussen acht uur en tien voor half negen. Ook zelf bel ik niet gedurende deze twintig minuten. Dan kijk ik naar het NOS-journaal.

Er is één categorie opbellers die geen rekening houdt met het journaal: de enquêteurs. Je kan er vergif op innemen dat als 's avonds even na achten de telefoon gaat, zich iemand meldt met het verzoek 'een paar vragen' te mogen stellen. Het tijdstip van bellen zal ook ongetwijfeld op basis van onderzoek tot stand zijn gekomen. Om acht uur is de gemiddelde Nederlander uitgegeten en valt er een onoverzichtelijk dalletje in de avond dat geschikt is om met onderzoek te worden gevuld, denken de onderzoekers.

De mannelijke enquêteurs zijn het onuitstaanbaarst. Zij doen hun werk hoorbaar contrecoeur en bezigen een aanvallende toon. Vooral bij financiële thema's zoals 'sparen' of 'aanvullende pensioenverzekering' word je als een hond behandeld.

'Heeft u een aanvullende pensioenverzekering?'

'Nee.'

'Waarom niet?'

'Omdat ik dat niet nodig vind.'

'Hoe weet u dat?'

Binnen de kortste keren is het verbale gevecht geopend en dat blijkt opwindender dan het gemiddelde achtuurjournaal. Zo slaat na de eerste telefoonminuut de huisvredebreuk om in een uitdagende onderneming. De enquêteur heeft de verkeerde te pakken en dat zal ik hem niet zeggen, maar laten merken.

Met enquêtrices heb ik een andere verhouding. Vrouwen ondervragen doeltreffender. Ze laten doorschemeren dat het een hilarisch spel betreft. Je zou het bijna flirten kunnen noemen. Laatst had ik er een die begon met vast te stellen: 'U bent onder de 60'. Op mijn vraag hoe ze dat wist, zei ze: 'Uw stem klinkt niet als boven de 60.' Het was de prelude voor een onbeschaamd huiselijke questionnaire. Of ik tijdens het televisiekijken weleens nootjes at, chips, pinda's, zoute koekjes, snacks? Wat stelde die vrouw mij teleur dat ze me zo slecht kende. Ze vroeg of ik de Elegance las, Quote, Surf Magazine, Tina, Weekend, Story, Privé, Vrij Nederland.

'Ja, Vrij Nederland'

'Hoeveel van de laatste twaalf Vrij Nederland-nummers heeft u gelezen?'

'Waarom de laatste twaalf?'

'Goh, wat bent u snel,' zei ze schattig, 'dat is nu eenmaal zo.'

Nadat ze me had gevraagd of ik voor mijn plezier auto reed, ging ze door met het tijdschriftenrepertoire. Aktueel, Playboy, Penthouse, Kip Culinair? Dat trof mij. Een tijdschrift dat alleen aan kip was gewijd. 'Kip Culinair? Bestaat dat?'

Haar uitspraak van de k leek sprekend op die van de t. Het bleek om het blad 'Tip Culinair' te gaan. Ze ergerde zich hoorbaar aan het misverstand en dat speet me. Ze was bijna net zo erg als de mannen. Bijna.