Duel met Oranje voor Zuidafrikanen slechts experiment

Het Nederlands voetbalelftal speelt morgen voor het eerst een interland in en tegen Zuid-Afrika. De spelers beschouwen de ontmoeting met president Mandela als het hoogtepunt van de reis.

JOHANNESBURG, 3 JUNI. Jonge broekies en een enkele afgedankte oudgediende draven morgen op in Bafana Bafana, het Zuidafrikaans voetbalelftal, voor hun oefeninterland tegen Nederland. De Zuidafrikaanse bondscoach Clive Barker spaart zijn beste krachten voor de cruciale wedstrijd op zondag tegen Zambia, in de voorronde van het wereldkampioenschap 1998 in Frankrijk. De wedstrijd om de 'Mandela-cup' tegen Oranje is voor Barker een mooie gelegenheid te experimenteren, het resultaat komt op de tweede plaats.

De Mandela-cup werd in 1994 ingesteld en sindsdien elk jaar gespeeld ter ere van de inhuldiging van Nelson Mandela als president. Aan het publiek zal het morgen niet liggen, de president zal de partij bijwonen, evenals een van zijn grootste fans, Ruud Gullit. In Zuid-Afrika bestaat grote belangstelling voor het 'vermaarde' elftal uit Nederland. Het FNB-stadion, gelegen aan de rand van Johannesburg zal naar verwachting goed zijn gevuld. De Zuidafrikaanse voetbalbond SAFA heeft de match betiteld als “een zeer speciale aangelegenheid”.

Barker heeft daar echter geen boodschap aan. “Ik wil de kwalificatie voor de Wereldbeker op geen enkele manier in gevaar brengen” heeft hij gezegd. Hetgeen betekent dat topspelers als Mark Fish, Lucas Radebe, Phil Masinga, 'Shoes' Moshoeu en Doctor Khumalo morgen vermoedelijk niet of slechts zeer korte tijd zullen spelen. Aanvaller Mark Williams daarentegen, een oudgediende die begin dit jaar terugkeerde uit Brazilië na een mislukt avontuur bij de Corinthians FC in Sao Paulo, is terug in de selectie en maakt mogelijk zijn opwachting in de basis. De Zuidafrikaanse bondscoach zal verder, zo wordt aangenomen, enkele jonge spelers uittesten.

Ook voor het Nederlands elftal is de sportieve waarde van de vriendschappelijk ontmoeting van gering belang. Een aantal vaste krachten ontbreekt bij Oranje, dat vanochtend vroeg in Johannesburg arriveerde. Ajax stond geen spelers af omdat het dezer dagen zelf een aantal wedstrijden in Latijns-Amerika speelt. Voor Clarence Seedorf van Real Madrid is niet de wedstrijd het hoogtepunt, maar een ontmoeting met Nelson Mandela. De international leest momenteel een biografie over de Zuidafrikaanse president, zo liet hij gisteravond bij vertrek op Schiphol weten.

Zuid-Afrika heeft zich, sinds het einde van de apartheid in 1993 en de daarmee gepaard gaande opheffing van de internationale culturele en sportboycot, ontwikkeld tot een van de sterkste voetbalnaties van het Afrikaanse continent. Vorig jaar sleepte Bafana Bafana in eigen land de Africa-cup in de wacht door Tunesië in de finale met 2-0 te verslaan. Vorige week nog verloor het in Manchester slechts met 2-1 van Engeland.

Sinds het veroveren van de Africa-cup zijn de voetbalharten in de zuidpunt van de Afrikaanse taart gevuld met hoop over kwalificatie voor het WK in Frankrijk. Zuid-Afrika is ingedeeld in de Afrikaanse groep 3, samen met Zambia, Congo en de Democratische Republiek Congo, het voormalige Zaïre. Zuid-Afrika staat met Congo bovenaan, beide landen hebben 7 punten uit 4 wedstrijden - Congo heeft een iets beter doelsaldo, maar moet in de laatste wedstrijd nog spitsroeden lopen in Johannesburg. Zambia staat twee punten achter. Zondag is de grote dag, Zuid-Afrika moet winnen om in de race te blijven.

Door de politieke chaos van de afgelopen maanden in Zaïre bestond er grote ongerustheid onder de voetbalbonden van de andere landen in groep 3 over de status van het Zaïrese elftal, dat zijn 'thuiswedstrijden' buiten de landsgrenzen afwerkte. Enige weken geleden leek het er zelfs op dat Zaïre niet meer aan zijn verplichtingen kon voldoen en zich zou moeten terugtrekken. De uitslagen zouden in dat geval ongeldig worden verklaard. Met name voor Zuid-Afrika was dat zeer nadelig geweest. Het Zuidafrikaanse elftal versloeg Zaïre thuis met 1-0 en temde de 'ontembare leeuwen' uit - in het Westafrikaanse land Togo - met 2-1. Congo en Zambia lieten punten liggen tegen Zaïre. De SAFA bood, toen eind april de situatie in Kinshasa ondraaglijk leek te worden, de collega's van de Zaïrese voetbalbond een fors bedrag om hen overeind te houden. Deze manoeuvre zou door de FIFA overigens nooit zijn geaccepteerd.

Maar de Zaïrese rebellenleider Laurent Kabila 'redde' de Zuidafrikaanse voetballers. Drie weken geleden dreef Kabila de Zaïrese president Mobutu op de vlucht en benoemde hij zichzelf tot nieuwe leider. De voetbalautoriteiten in Kinshasa hebben nu laten weten dat hun nationale team de twee laatste twee wedstrijden onder de nieuwe naam Democratisch Congo zal kunnen afwerken.

Bij de Zuidafrikanen is Thabo Mooki een van de nieuwkomers in de selectie. De middenvelder van Kaiser Chiefs, een van de topclubs van Zuid-Afrika, hoopt op een basisplaats en is vol vertrouwen over de wedstrijd tegen Nederland. “We zullen niet al te veel opkijken tegen de Europese kampioen van 1988”, zegt hij. “Op het veld staan 22 spelers, we zullen gewoon onszelf blijven.”