...en Europa

BINNEN EEN MAAND zijn de politieke verhoudingen in Europa drastisch verschoven. Twee landen hebben nu een sociaal-democratische regering nadat de conservatieven bij verkiezingen werden weggevaagd. Maar het verschil tussen Tony Blair en Lionel Jospin, tussen Labour en de Parti Socialiste, is groot.

Blair heeft zijn partij gemoderniseerd, respecteert de dynamiek van de marktwerking die het thatcherisme heeft geïntroduceerd en gelooft in het soort vrije-marktsocialisme dat in Nederland belichaamd wordt door Wim Kok. In Frankrijk houdt Jospin vast aan de overleefde recepten van het Franse plan-socialisme met de staat als bovenmeester. Tot zijn verkiezingsbeloften behoren terugdraaiing van de aangekondigde privatisering van France Télécom en Thomson-CFS, korter werken met behoud van loon en de schepping van twintig keer zoveel Melkert-banen (op een bevolking die vier keer zo groot is) als in Nederland.

Dergelijke plannen, indien uitgevoerd, zullen hooguit kosmetisch helpen om de Franse werkloosheid te verlagen. De dringende noodzaak tot hervorming van de geldverslindende staatsbedrijven, tot flexibilisering van de allerwege als verstard ervaren arbeidsmarkt en tot herziening van de institutionele arrangementen van de verzorgingsstaat verdwijnt niet door deze onderwerpen buiten de orde van het politieke discours te verklaren.

Bovendien wil Jospin de grondslagen van de EMU, de Economische en Monetaire Unie en het bijbehorende Stabiliteitspact, herzien. De voorstellen die hij hiervoor in de campagne gedaan heeft, betekenen dat Frankrijk wil afstappen van de tot nu toe gevoerde lijn van monetaire hardheid en kiest voor een politieke monetaire unie met een relatief zachte euro. Nu Duitsland zichzelf heeft geamputeerd als boegbeeld van de degelijkheid door met een omstreden greep in de goudreserves van de Bundesbank te komen, kan Frankrijk zijn lang gekoesterde wensen ten aanzien van de muntunie alsnog proberen door te drukken. Dat betekent Europese coördinatie van het nationale economische beleid en politieke sturing van de Europese Centrale Bank ten aanzien van de waarde van de euro.

DE KOERS VAN DE EMU heeft zo in een weekeinde een ideologische salto gemaakt, met de overwinning van het primaat van de politiek op de monetaire en budgettaire regels zoals die tot nu toe aanvaard werden. Het zal een Pyrrus-overwinning blijken te zijn, die duurzame oplossingen van de Europese sociaal-economische knelpunten in een geliberaliseerde wereldeconomie geen stap dichterbij zal brengen.