Beurscontroleur bezint zich op handel via Internet

De rol van Internet in de effectenhandel groeit. De Amerikaanse commissie voor beurstoezicht juicht de ontwikkeling toe. Wel vindt ze strengere regels nodig.

NEW YORK, 2 JUNI. De effectenhandel via Internet rukt op. Particulieren kunnen via Internet aandelen kopen bij enkele tientallen professionele firma's, zoals E-trade, Accutrade, Lombard en anderen. Kleine, nieuwe bedrijfjes, zoals Spring Street Brewery, bieden hun aandelen aan via Internet, zonder daarbij een underwriter in te schakelen. Nog een stap verder gaat Wit Capital, dat een Internetbeurs heeft opgezet.

De Amerikaanse Securities & Exchange Commission (SEC), die toezicht houdt op de beurshandel, neemt Internet al zo serieus dat ze bezig is met het opstellen van regels. Tijdens een bijeenkomst in Washington kondigde Richard Lindsey, hoofd marktregulering bij de SEC, een reeks voorstellen aan die over drie maanden moeten leiden tot nieuwe regels.

“In de afgelopen twintig jaar heeft technologie gezorgd voor een omwenteling in de wijze waarop de financiële markten werken”, aldus Lindsey. “Vandaag wordt een order met één druk op de knop gegeven en uitgevoerd, binnen enkele seconden gevolgd door een bevestiging.” Volgens Lindsey zijn er meer dan twintig alternatieve transactiesystemen voor effecten in gebruik. Het handelsvolume ervan is anderhalf keer zo groot als dat van de American Stock Exchange (het kleine broertje van de New York Stock Exchange, NYSE) en de regionale beurzen samen. Eind vorig jaar verliep de handel in 20 procent van de Nasdaq-fondsen en 4 procent van de NYSE-fondsen via alternatieve systemen.

De SEC heeft die handelssystemen nooit veel in de weg willen leggen om de vrije markt te bevorderen. Ze kregen daarbij de status van effectenmakelaar (broker-dealer). Nu ze echter zijn uitgegroeid tot kleine reuzen die steeds meer handel overnemen, moet er volgens de SEC opnieuw naar worden gekeken. Sommigen van de broker-dealers moeten misschien de status krijgen van beurs, wat strenger toezicht met zich meebrengt.

Een van die broker-dealers is bijvoorbeeld Instinet, een gecomputeriseerd handelssysteem van Reuters. Het mag aandelentransacties afwikkelen tussen institutionele beleggers en effectenmakelaars. De voorstellen die de SEC nu heeft gedaan zouden tot gevolg kunnen hebben dat Instinet onderdeel wordt van het Intermarket Trading System, dat alle beurzen met elkaar verbindt. Het systeem verschaft de deelnemers voortdurend actuele koersinformatie.

De SEC beoogt met haar voorstellen de handel in aandelen te vergemakkelijken. Ze mikt op een nieuw systeem voor de verschillende soorten handel - beursvloer, elektronisch, alternatief - en op verbetering van de handel met met buitenlandse beurzen. In die nieuwe opzet wil de SEC de traditionele beursvloer handhaven, sommige alternatieve systemen met een flink volume als een speciaal soort beurzen reguleren en ruimte laten voor kleine alternatieve Internetbeurzen.

De opgewaardeerde alternatieve systemen zullen de meeste aandacht krijgen van kenners. De New York Stock Exchange is eigendom van de beursleden, maar de handel geschiedt er onder de strikte regels en onder aan toezicht van de SEC. Hoe zit dat met de grote elektronische beurzen? In haar voorstellen vraagt ze om suggesties voor een nieuwe toepassing van de basisregels. Ook is de vraag van de SEC of de als alternatief bestempelde effectenmakelaars niet toch iets strenger moeten worden gereguleerd dan nu het geval is.

Dan is er de vraag hoe Amerikaanse beleggers rechtstreeks in het buitenland actief kunnen worden. Moet de SEC hen tegen zichzelf beschermen of in elk geval een beschermend mechanisme zien te vinden? Richard Lindsey stelt voor dat er enige vorm van toezicht komt voor buitenlanders die hun effecten in de VS aanbieden, dat wil zeggen via een in de VS gevestigde toegangspoort, bijvoorbeeld een Website.

De cijfers over de toename van effectenhandel via Internet liegen er niet om. Deze schakel in de keten raakt niet zozeer de beurzen als wel de effectenmakelaars. Volgens sommigen zullen beleggers in het jaar 2000 een derde van al hun transacties via Internet doen. Voor de effectenmakelaar betekent dat een enorme verandering. Geen telefoontjes meer, maar alleen computers. De tussenpersoon kan wegvallen omdat computers praten met computers.

Op dit moment wordt de handel op Internet gedomineerd door E-Trade en e.Schwab. Bestaande effectenmakelaars staan voor een lastige beslissing. Als zij niets doen, missen zij wellicht de boot. Mondjesmaat zijn American Express, Donaldson Lufkin & Jenrette en Dean Witter begonnen met Internetdiensten. Nu ze het Internet opgaan, moeten ze genoegen nemen met veel lagere commissies. De commissies die nu voor transacties worden gevraagd - 80 dollar voor bijvoorbeeld 200 aandelen - zijn het beleg op de boterham voor bedrijven als Merrill Lynch en Smith Barney. Hun mensennetwerk kan overbodig worden als een handelaar op Internet, zoals E-Trade, 15 dollar commissie vraagt ongeacht de grootte van de transactie.

De kleine maar zeer succesvolle Internetmakelaar E-Trade krijgt vijfhonderd nieuwe beleggers per dag. Het bedrijfje, gevestigd in Palo Alto in Californie, is een idee van Bill Porter. Hij ergerde zich begin jaren tachtig al dood aan de hoge commissies en zag dat de pc het antwoord was. Hij was echter zijn tijd te ver vooruit. Het elektronisch systeem dat hij ontwierp sloeg niet aan, want er waren nog te weinig mensen on-line. Sinds 1992 is dat anders, en E-Trade ging vorig jaar naar de beurs.

“Effectenhandel via Internet zal alleen maar verder groeien”, aldus Michael Smith van Mercer Management Consultants. “Het is een nieuw kanaal dat druk zal uitoefenen op alle firma's in de effectenhandel. Wij verwachten een prijzenoorlog.”

In maart kondigde Merrill Lynch, een van de grootste effectenkantoren in de VS, aan vanaf begin volgend jaar zijn klanten via Internet te kunnen bedienen. Het deed er luchtig over, maar de buitenwacht volgt deze stap met argusogen.