Het Zwitserse geheim

Van tijd tot tijd staat er iemand op met de boodschap dat er zoveel moois in de wereld gebeurt waarover nooit iets in de krant staat. Ook dit is nieuws dat de mensen interesseert.

Daarom moet er een krant worden opgericht, de Goed Nieuws Bode, voor de mensen die genoeg hebben van het slechte nieuws. Gat in de markt. Na een week blijkt dat niemand bijzondere belangstelling heeft voor andermans goede daden. Waarom mislukt deze onderneming? Niet omdat de mensen zo slecht zijn dat ze het meeste plezier hebben in andermans slechtheid en de daardoor veroorzaakte ellende, maar omdat de geschiedenis, en ook de geschiedenis in wording, niet zonder drama kunnen. Dus moet iedere krant iedere dag een schurk van het nieuws opvoeren. Ook schurken heb je in alle formaten. Het wereldnieuws is het interessants als daarin zich het drama van een wereldschurk ontplooit en tot een moreel bevredigend einde komt.

Een poosje geleden was het mevrouw Marcos van de Filippijnen wier man het volk terroriseerde terwijl zij iedere dag een paar schoenen kocht. President Marcos werd ten val gebracht, het volk bevrijd. De meeste krantenlezers zullen zich vooral de vierduizend paar schoenen van mevrouw herinneren.

Nog voor mevrouw Marcos was het Idi Amin die Hitler bewonderde. In Rusland hebben we Chasboelatov gehad, de onberispelijk geklede voorzitter van het parlement, van wie je niet wist of hij zich tot schurk of held zou ontwikkelen. Voor hij zijn definitieve wending in de een of andere richting had genomen, werd zijn grondwettelijk onderkomen door Boris Jeltsin in brand geschoten.

De beruchte Zjirinovski leek veelbelovend, liet zich ook eens ontvallen dat hij iets in Hitler zag en dat de Russen een geheime dodende straal hadden waarmee ze de rest van de wereld konden verzengen. Een jaar later heb ik een lang televisie-interview met hem gezien toen hij in New York was. Een beheerste krankzinnige, en ik moet zeggen, hij maakte er op zijn tournee een goede voorstelling van, zo goed zelfs dat Michel Korzec, wetenschapper en essayist, hem nog als gastspreker aan de Leidse Universiteit heeft willen uitnodigen. Ook Zjirinovski is door Jeltsin weggewerkt.

Over Jeltsins rol in het werelddrama zijn we nog niet uitgepraat. Verwoester van Grozny, triomfator over een hartinfarct, partner van de NAVO: Jeltsin blijft te veelzijdig om hem in zijn rol nu al definitief te kunnen benoemen.

Daarna zijn Radovan Karadzic, staatshoofd, en de bekwame veldheer Radko Mladic gekomen. De veldheer bleek alleen bekwaam te zijn met een zwaar bewapende overmacht van honderd tegen een. Als ik gelaatkundige zou zijn geweest, had ik al lang geleden geadviseerd Karadzic voorgoed op te sluiten. Nu moet hij nog worden gearresteerd voor het zover kan komen; maar hoe dan ook, een schurk van betekenis.

En de laatste maanden hebben we Mobutu. De International Herald Tribune van 27 mei geeft een gedeeltelijke opening van zaken. De rest van de opening zal waarschijnlijk van de Franse en de Belgische regering, de CIA en de Zwitserse banken moeten komen. Geslaagde schurken delen vaak diamanten en gouden horloges uit aan hun vrienden als die in hun Zwitserse of Zuidfranse villa's op visite komen. De miljarden die ze van hun volk stelen komen via telkens wisselende hocus pocus-constructies in de geheime Zwitserse kluizen. Daaruit mag blijken dat de wereldgeschiedenis ook geheime schurken heeft die zelfs niet op de pagina's van de Neue Züricher Zeitung verschijnen, terwijl deze krant toch ook allerminst een Goed Nieuws Bode is.

De Zwitserse regering heeft intussen, nadat de nieuwe held aan het wereldfirmament Kabila de burgeroorlog heeft gewonnen, de dertigkamerwoning van Mobutu in Lausanne in beslag genomen. Maar waar zijn de miljarden dollars van de vroegere machthebber gebleven? Hij had nog Servische huurlingen in diens genomen, maar die kunnen het niet allemaal hebben opgemaakt. De Zwitsers? Die ontkennen. De Tribune twijfelt, nadat bekend was geworden wat er met het goud door de nazi's van joodse gevangenen en vermoorden is gebeurd.

Als kind vond ik het verhaal van Wilhelm Tell wel spannend, maar ik had mijn twijfel over de braafheid van de held. De appel op het hoofd van zijn zoontje, de vader spant zijn boog, de appel splijt in twee gelijke stukken. Prachtig, maar te mooi. Toen bezocht ik het Vaticaan. De Zwitserse garde, in pakken uit de Tachtigjarige Oorlog. Geen geld, geen Zwitsers. Ten slotte reed ik eens met de auto door Zwitserland, parkeerde ergens waar het niet mocht. Een Zwitserse burger zag het en liep naar de agent, dicht in de buurt, om me aan te geven.

Wat is er met de Zwitsers aan de hand? Altijd neutraal, nooit een hoofdrol gespeeld in werelddrama's. Harry Lime zit met zijn vriend in het reuzenrad in Wenen de moraal te bespreken. “Wat hebben de Zwitsers uitgevonden”, vraagt Harry. “De koekoeksklok.” Daarmee had hij een fatale fout gemaakt. Als hij naar Zwitserland was gegaan had hij nog geleefd, maar dan hadden wij The Third Man nooit gezien. Telkens als er weer eens een wereldschurk de blits heeft gemaakt, hoor je later dat er een Zwitserse bankier in de coulissen heeft gestaan. Tientallen jaren later. Als je een dagblad met alleen maar goed nieuws zou willen oprichten, zou je dat het best in Zwitserland kunnen doen. De geldschieters heb je.