JAVIER SOLANA; Vriendelijk en vasthoudend

PARIJS, 27 MEI. Dat Rusland en de NAVO twee weken geleden een akkoord wisten te bereiken over hun toekomstige betrekkingen, wordt niet in de laatste plaats toegeschreven aan de vriendelijke vasthoudendheid van secretaris-generaal Javier Solana, die namens de NAVO de onderhandelingen leidde.

De Spanjaard kreeg een ovatie van de zestien NAVO-ambassadeurs toen hij, na een zesde keer urenlang onderhandelen, op 14 mei met een akkoord uit Moskou terugkeerde. “De manier waarop hij onderhandelde is goed bevallen”, aldus een diplomaat. “Solana is ontzettend actief, werkt vele uren per dag en heeft een zeer persoonlijke stijl: klopt mensen op de schouders.” Een ander noemt als kwaliteit dat Solana weet te onderhandelen in plaats van te confronteren. Het akkoord dat vandaag in Parijs is ondertekend, is bedoeld om Rusland te verzoenen met de NAVO-uitbreiding naar het Oosten. In de afgelopen maanden wist Solana Moskou gerust te stellen zonder keiharde garanties te geven over het stationeren van kernwapens, troepen en infrastructuur op het grondgebied van voormalige Warschaupact-landen. Daarbij wordt ook de rol geprezen van assistent-secretaris-generaal Gebhardt von Moltke, die veel van het voorbereidende werk deed. Zelf zag Solana het keerpunt in de houding van Rusland toen hij op 20 januari in alle discretie naar Moskou was gereisd voor een ontmoeting met minister van Buitenlandse Zaken Jevgeni Primakov. Het tweetal verbleef in een datsja even buiten Moskou, waar ze na het diner een wandeling maakten door de sneeuw. “Daar hebben we de basis van de onderhandelingen gelegd”, aldus Solana onlangs in de Spaanse krant El Pais. Doorslag gaf volgens hem het voorstel om Rusland meer bij de NAVO te betrekken. “Tot dat moment waren ze sceptisch over onze bedoelingen, maar toen was het ijs gebroken.”

Het is moeilijk iemand te vinden die iets onaardigs zal zeggen over Javier Solana (54), sinds december 1995 secretaris-generaal van de NAVO. Zelfs Primakov heeft hem “een aardige man” genoemd. Met zijn innemendheid maakte Solana tijdens zijn functie van 1992 tot 1995 als Spaans minister van Buitenlandse Zaken al veel vrienden onder politici. Nog altijd heeft hij goede contacten met de hoofdsteden. Zo noemt de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Klaus Kinkel hem een persoonlijke vriend. Ook in de Verenigde Staten staat Solana hoog aangeschreven. “Hij is heel goed in het inschatten van een moeilijke situatie en het vinden van een uitweg”, zei onderminister van Buitenlandse Zaken Strobe Talbott over hem.

De benoeming van Solana tot secretaris-generaal van de Atlantische alliantie eind 1992 was niet vanzelfsprekend. Begin jaren tachtig demonstreerde hij nog tegen het NAVO-lidmaatschap van zijn land. Inmiddels loopt de voormalige activist niet meer in versleten tweed-jasjes en hij is op het NAVO-hoofdkwartier nog niet met twee verschillende schoenen gesignaleerd, zoals ooit als minister van Buitenlandse Zaken. Maar zijn pakken zien er nog altijd een beetje gekreukt uit. Een ontmoeting met de zacht pratende Solana heeft meer iets van een gesprek met de professor natuurkunde die hij vroeger was, dan met de leider van een militair bondgenootschap.

Solana werkt van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat en reist veel - naar NAVO-lidstaten maar ook naar neutrale landen als Finland en Zweden en naar de kandidaten in Oost-Europa. “De partnerlanden moeten je kunnen aanraken”, verklaarde hij. “Het is zeer belangrijk dat ze zien dat de NAVO een gezicht heeft.” Solana slaapt weinig en fietst en houdt zijn conditie op peil met joggen en fietsen in het Ter Kamerenbos achter zijn ambtswoning aan de Brusselse 'square des milliardaires'.

Nu de akte met Rusland rond is, wacht Solana een volgende taak: consensus vinden binnen de NAVO over de landen die als eerste kunnen toetreden. Drie landen, Polen, Tsjechië en Hongarije, zitten zo goed als zeker in de eerste golf. Steeds vaker worden ook Roemenië en Slovenië genoemd. Zij krijgen vooral steun van zuidelijke NAVO-landen, terwijl lidstaten als Nederland zich nog niet hebben uitgesproken. Op een ontmoeting donderdag en vrijdag in het Portugese Sintra zullen de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken een eerste discussie over de kandidaten voeren. Een functionaris van het bondgenootschap voorspelt dat Solana ook hierbij een sleutelrol zal spelen. “Hij zal in juni de nodige consensus moeten vinden, om vervolgens een lijstje te presenteren van landen die hij aanbeveelt.” Wellicht maakt de secretaris-generaal in juni nog een rondje langs de lidstaten. “Hij heeft immers goede contacten met ministers en premiers.”