Kung fu

Enter the Dragon (Robert Clouse, 1973, VS). BBC2, 23.00-0.35u.

De oosterse vechtfilm appelleert vooral aan het minder belezen deel der natie; een doorsnee NRC-lezer raakt niet snel in vervoering van vliegende messen, zoevende vuisten of de knisper-knasper lekkernij van een brekende nek. Veel opbouwends biedt de kung fu-film niet. De helden worden gedreven door één motief: wraak. Binnen de rigoreuze genrebeperkingen is de Hongkong-film evenwel superieur aan zijn westerse evenknieën, zoals de boksfilm of de knok-komedie. De montage is sneller, de choreografie fantasievoller, het camerawerk wervelender.

BBC 2 staat vanavond in het teken van de Hongkong-vechtfilm en zet daarmee een mooie traditie van cult-retrospectieven voort. Dat de klassieker Enter the Dragon de nacht opent, is niet meer dan terecht. De kung fu-film kent namelijk maar één messias: Bruce Lee. Begin jaren zeventig beproefde Lee na een mislukte televisiecarrière in de VS zijn geluk in Hongkong. Azië viel meteen, maar westerse distributeurs ontdekten tot hun verbazing dat de 'kleine draak' ook aan hun publiek te verkopen viel. De mondiale hit Enter the Dragon (1973) is zijn laatste volledige film: tijdens de opname van opvolger 'Game of Death' kreeg Lee een epilepsie-aanval, nam een slaapmiddel en werd nooit meer wakker. Die mysterieuze dood bood fans volop gelegenheid tot speculatie (Vergiftigd door Shaolin-monniken? Geveld door een familiedemoon?). Een icoon was geboren.

Wie Bruce Lee in Enter the Dragon ziet, moet concluderen dat zijn dood het gevolg is van overconcentratie. Lee is de meest intense vechtjas die Hongkong ooit heeft opgeleverd. Kraaiend, miauwend, elke vezel van zijn lichaam als een snaar gespannen, slaat en schopt hij zich een weg door de duistere berg van krijgsheer Han. Een James Bond-type en een soulknakker staan Lee terzijde om ook de westerse markt te bedienen. Voeg daaraan toe een prins der duisternis met leger en lijfwachten, een martelkelder en grotten vol gedrogeerde koelies en blanke seksslavinnen, en de ideale jaren zeventig-actiefilm is een feit. Dat juist Bruce Lee de raciale barrière tussen oost en west kon slechten, maakt Enter the Dragon duidelijk. Zijn charisma is nog altijd onmiskenbaar, zijn katachtige vechtstijl zelden overtroffen.