Brisante vondst in brandkast Italiaanse overheid

Italiaanse onderzoeksrechters hopen in een brandkast op het ministerie van Binnenlandse Zaken de sleutels gevonden te hebben om een aantal duistere en bloedige episodes in het recente verleden van Italië beter te kunnen begrijpen.

ROME, 6 MEI. Documenten die vorige week op het ministerie in beslag zijn genomen, bevestigen vermoedelijk het bestaan van een niet-geautoriseerd netwerk van hoge politie-officieren en informanten die met een geheel eigen agenda opereerden. Leden van dit netwerk zouden betrokken zijn bij extreem-rechtse terreuraanslagen in de jaren zeventig. Daarbij zijn tientallen mensen gedood.

“We staan mogelijk voor een nieuw Gladio”, zei Giovanni Pellegrino, de voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie voor terreuraanslagen. Begin jaren negentig is, eerst in Italië en daarna in andere Westerse landen, het bestaan onthuld van een geheim militair netwerk met als codenaam Gladio. Dat zou geactiveerd moeten worden in het geval van een communistische invasie. Vermoed wordt dat Italiaanse extreem-rechtse elementen lid zijn geweest van Gladio of gebruik hebben gemaakt van de faciliteiten daarvan.

“We kunnen de geheime geschiedenis van het land gaan herschrijven, over de onderzoeken die zijn verzand of op een verkeerd spoor gezet, over de bloedige terreuraanslagen en over de geblokkeerde democratie”, zei Pellegrino. “Ik denk niet dat er opzienbarende onthullingen staan in de gevonden papieren. Het zijn eerder opzienbarende bevestigingen.”

Er is al jaren sprake van een geheim archief over zo'n netwerk op Binnenlandse Zaken, waar ook verantwoordelijke ministers niets van weten. De zoektocht daarnaar werd geïntensiveerd toen in oktober vorig jaar 160 dozen vol dossiers werden aangetroffen in een appartement aan de rand van Rome. Daarbij zat informatie over 323 magistraten, veelal met linkse sympathieën, die zonder enige officiële autorisatie van politie of inlichtingendiensten was verzameld.

Het waren niet de dossiers waar de justitie naar op zoek was, maar het spoor leidde naar prefect Carlo Ferrigno, die op het ministerie verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding. Deze bleek ook stapels geheime dossiers te hebben en had in zijn brandkast een lijst met 250 medewerkers op hoog niveau. Ferrigno, die herhaalde opdrachten van zijn minister om opening van zaken te geven heeft genegeerd, is vorige week afgetreden.

De Venetiaanse onderzoeksrechter Carlo Mastelloni, de drijvende kracht achter dit onderzoek, hoopt dat hij nu de mysterieuze dossiers in handen heeft gekregen. Pellegrino twijfelt daar niet eens meer aan. “Dit is de truffel waarnaar veel onderzoekers, als echte jachthonden, zo lang hebben gesnuffeld”, zei hij.

Mastelloni verschuilt zich achter het onderzoeksgeheim, maar de linkse minister van Binnenlandse Zaken, Giorgio Napolitano, heeft beloofd dat hij op korte termijn verslag zal doen in het parlement. Er wordt nu al gespeculeerd dat daarbij ook internationale vertakkingen aan het licht zullen komen.

De dossiers zijn opgesteld door een beruchte politiechef, Umberto Federico D'Amato, die vorig jaar is overleden. D'Amato heeft jarenlang op persoonlijke titel samengewerkt met de Amerikaanse inlichtingendienst. Hij genoot zo'n groot internationaal prestige dat er in het NAVO-hoofdkwartier in Brussel een zaal aan hem is gewijd. D'Amato stond ook op goede voet met de Mossad, de Israelische geheime dienst. Diezelfde Mossad heeft een rol gespeeld bij de aanleiding tot het justitiële onderzoek: de ramp in 1973 met een vliegtuigje van de geheime dienst. Hetzelfde toestel was kort daarvoor gebruikt om Palestijnse terroristen naar Libië te vliegen. Topofficieren van de Italiaanse inlichtingendienst hebben gezegd dat de Mossad, waarschijnlijk met medewerking van Italiaanse zijde, het toestel heeft gesaboteerd als een wraakactie.

De vondst van de dossiers op Binnenlandse Zaken behoort tot de naweeën van de ineenstorting van het oude bestel in Italië. Decennialang hebben Italiaanse politiemensen en geheime agenten allerlei duistere activiteiten ontplooid, met de Koude Oorlog als legitimatie en het onveranderlijke politieke bestel als dekmantel. Het ministerie van Binnenlandse Zaken is bijna een halve eeuw in handen geweest van christen-democraten. Gaandeweg komt ook hier de vuile was buiten.