Eten op straat is niet langer ongepast

Preuvenemint, Den Haag à la Carte of Leiden Culinair: de zomerse eetmarkten zijn niet meer weg te denken. Het succes leidt wel tot een zekere morsigheid.

Het Maastrichtse 'Preuvenemint' is de moeder van de culinaire evenementen in Nederland. Zestien jaar geleden vond het Preuvenemint voor het eerst plaats en inmiddels heeft de gouden formule ruim navolging gekregen. Tussen mei en oktober is bijna elk weekeinde wel ergens in Nederland een meestal als 'Bourgondisch' geafficheerde eetmarkt waar de plaatselijke gastronomie zich kan profileren.

Op historische pleinen en oude landgoederen, in kerken en pagodetenten presenteren verschillende restaurants kleine gerechten. De gasten verplaatsen zich van de ene naar de andere tijdelijke eetplaats en nemen daar wat van hun gading is. Het gaat een beetje onwennig, zeker in het begin, want leerden we vroeger thuis niet dat eten op straat niet past? En de langskuierende medebezoekers inspecteren - een tikje irritant - wat er op de borden ligt. Moet er staande worden gegeten, dan blijkt dat er met twee handen wel te kluiven valt, maar niet met mes en vork te degusteren.

De culinaire manifestaties komen tegemoet aan de behoefte aan beschaafd amusement. Op de evenementenkalender van de VVV vormen ze een welkome aanvulling op de schaapscheerdersfeesten, de braderieën, de geraniummarkten en de kermiskoersen. De belangrijkste functie van de culinaire evenementen is echter de versterking van de lokale gastronomische identiteit. Voor een stad die tegenwoordig een béétje wil meetellen als het gaat om een wervend woon- en werkmilieu is een bloeiende restaurantcultuur geboden.

Voor de restaurants bieden de manifestaties een uitgelezen gelegenheid de specialiteiten van het huis aan een breed publiek voor te schotelen. En het publiek krijgt de kans een groot aantal restaurants aan een vergelijkende test te onderwerpen voor niet al te veel geld. Soms, zoals op de 'Culinairie' in Bilthoven, gaat het om 'culinair proeven voor het goede doel'; vaak, zoals bij 'Den Haag à la Carte', alleen om het 'kennismaken met het betere restaurant'.

Hoewel de formule overal hetzelfde is, verschilt de uitwerking per plaats. Er zijn evenementen waar alleen de beste restaurants uit de regio zijn toegelaten. De prijzen zijn er wat hoger en een entreeprijs moet een drempel opwerpen voor al te vrijblijvend rondslenterend publiek. Op andere plaatsen is het aanbod breder, doen ook ketenrestaurants mee, vloeit het bier rijkelijker en heeft iedereen vrij toegang.

In Maastricht behoort het Preuvenemint tot de top van de toeristische publiekstrekkers. De hotels hebben speciale arrangementen. Weken tevoren is er geen kamer meer te krijgen. Elders trekken de 'Preuvenemint-achtigen' minder volk van buiten, maar ze zijn toch vaak goed voor tienduizenden bezoekers.

De navolgers van het Maastrichtse voorbeeld hoeden zich voor plagiaat. Namen als 'Preuverie', 'Pruvenement', 'Pruve-Rijn' (in Arnhem) en 'Proeverij in de Meierij' verraden de woordspelige inspanning tot oorspronkelijkheid. De organisatoren in Roosendaal, Amsterdam en Leiden maken zich er gemakkelijk vanaf door 'Culinair' aan de stadsnaam toe voegen. Met namen als 'Zweeler Pot', 'Het lekkerste weekend', 'Festival des Amuses', 'Culiovallum' en 'De Heerlickheydt' tonen zich de creatieve geesten. In verbeeldingskracht spant Tilburg de kroon. Alsof de 'schoonste staad van laand' als het Bordeaux van de lage landen temidden van de wijngaarden ligt, heet de culinaire manifestatie 'Tilburg Wijnstad'. Wie zou daar geen burgemeester willen zijn?

Het idee van het eigen betaalmiddel - in Maastricht de Preuvelappen - vindt ook navolging. De hapjes en drankjes zijn af te rekenen met geldvervangers als Bavo'tjes', Roveresteinse duiten, Gerritjes, Troske's, Rijn-daalders en Lekkertjes.

De culinaire evenementen dreigen echter aan hun succes ten onder te gaan. De grote toeloop brengt al snel een zekere morsigheid met zich mee: de drank wordt geserveerd in plastic bekers, de tafels zijn niet schoon te houden en de straat raakt in de loop van de dag bezaaid met troep. Voor de echte gastronomische liefhebbers is het nieuwtje er van af en vaak is het gewoon te druk. In Maastricht zeggen de bezoekers van het eerste uur dat het nooit meer zo ongedwongen en spontaan zal zijn als vroeger.

AGENDA

Een selectie uit de culinaire manifestaties van dit seizoen:

Den Haag à la Carte 7 t/m 11 mei 1997. Inl 06-34035051

Proef Amersfoort 8 t/m 11 mei 1997. Inl. 033-4635151

Amsterdam Culinair 8 t/m 11 mei 1997. Inl 06-34034066

Roosendaal Culinair 8 t/m 10 mei 1997. Inl 0165-554400

Eindhoven Culinair in 't groen Pinksteren 1997. Inl 0900-1122363

Bilthoven, Culinairie 1997 30 mei t/m 1 juni 1997. Inl 030-2283641

Breda, Festival des Amuses 6 t/m 8 juni 1997. Inl 076-5222444

CulinaiR RotterdaM 26 t/m 29 juni 1997. Inl 06-34034065

Arcen Culinair 28 en 29 juni 1997. Inl 077-4731247

Leiden Culinair 18 t/m 20 juli. Inl 071-5146846

Winterswijk, Preuverie 30 en 31 juli 1997. Inl 0543-512302

Haarlem, Culinair rond de Bavo 1 t/m 3 aug. 1997. Inl 06-32024043

Heerlen, Culiovallum 8 t/m 10 aug. 1997. Inl 045-5716200

Maastricht, 't Preuvenemint 28 t/m 31 aug. 1997. Inl 043-3252121

Oss, Proeven in het park 30 en 31 aug. 1997. Inl 0412-633604

Bergen op Zoom, Culinair Festival De Heerlickheydt 12 t/m 14 sept. 1997. Inl 0164-266000

Tilburg Wijnstad/ Tilburg Culinair 27 en 28 sept. 1997. Inl 013-5351135

's-Hertogenbosch, Proeverij in de Meijerij 4 t/m 9 sept. 1997. Inl 0900-1122334