Een ander land

LONDEN, 30 APRIL. Bijna achttien jaar zijn de Conservatieven aan de macht geweest in Groot-Brittannië. Achttien jaar die de natie op de grondvesten deden schudden. Als Labour morgen de verkiezingen wint, zoals opiniepeilers en bookmakers verwachten, komt aan een tijdperk een eind.

Achttien jaar Conservatieven hebben Groot-Brittannië ingrijpend veranderd. Het land dat in de winter van 1979 nog werd gegijzeld door de bonden, staat tegenwoordig bij buitenlandse investeerders bekend als paradijs van arbeidsrust en lage lonen. Inefficiënte staatsbedrijven zoals British Airways en British Telecommunications ontwikkelden zich na privatisering tot goedgeleide, internationaal concurrerende en uiterst winstgevende firma's. Deregulering heeft een land van huurders en spaarders tot een natie van huizenbezitters en beursspeculanten gemaakt.

De Conservatieven hebben het economisch verval van Groot-Brittannië vertraagd of misschien wel tot staan gebracht. Ze hebben Keynesiaans interventionisme door monetarisme vervangen. Ondernemend Groot-Brittannië is van zijn ketenen bevrijd. Nog één keer trok de Britse vloot ten strijde. Om de Falklandeilanden van Argentijnse agressors te redden. Nog één keer werd een Britse premier - Margaret Thatcher - door een Amerikaanse president - Ronald Reagan - als gelijke behandeld. Een laatste keer kon Groot-Brittannië geloven dat het nog steeds een grootmacht was.

Maar op de roes volgde de kater. Na de economische oogst kreeg het volk de maatschappelijke rekening gepresenteerd. In de vorm van een groeiende kloof tussen rijk en arm, een nieuwe kaste van verschoppelingen, sociale desintegratie en onzekerheid.

De Conservatieven walsten niet alleen dwars door de instituten heen die het land samenhang boden, ze torpedeerden ook de democratie, ooit een voorbeeld voor de wereld. Van Groot-Brittannië maakten ze de meest gecentraliseerde staat van West-Europa. Gemeentebesturen degradeerden ze tot veredelde wijkraden, goed genoeg om de vuilophaaldienst te verzorgen. In hun drift om alle linkse elementen uit te roeien hieven ze de gemeente Londen op, waardoor Londen de enige hoofdstad ter wereld is zonder gemeentebestuur.

De Conservatieven hebben de slag om de economische ideeën gewonnen. Alleen door dat gedachtengoed te adopteren, heeft Labour zich verkiesbaar gemaakt. Maar de Conservatieven hebben de strijd om de samenleving verloren. Door Groot-Brittannië te zien als verzameling individuen die alleen maar in economische vooruitgang geïnteresseerd zijn, hebben ze het belang van de maatschappij ontkend en zich onherstelbaar van het Britse volk vervreemd.

Achttien jaar Conservatieven aan de macht. Een land betaalt ongebreidelde economische vrijheid met maatschappelijke ontbinding. Dat proces brengt de Britse fotograaf Roger Hutchings - in zwart-wit en in grijstinten - in beeld. 'Another Country' heet zijn fotoserie. Omdat Groot-Brittannië na 18 jaar Conservatieven zichzelf niet meer herkent. (Foto's Roger Hutchings/Network/Transworld)