Advocaten vieren grens aan anoniem getuigen

Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens legde vorige week het gebruik van anonieme getuigen in Nederland aan banden, tot genoegen van advocaten.

ROTTERDAM, 29 APRIL. “We zijn hier de hele dag gebak aan het eten”, zegt de Amsterdamse strafpleiter N.C.J. Meijering. “Nederland krijgt weer eens een lesje in het recht.” Binnen de Nederlandse strafrecht-advocatuur wordt verheugd gereageerd op het arrest van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg waardoor het gebruik van anonieme getuigen in het Nederlandse strafrecht aan banden moet worden gelegd. Advocaten krijgen dankzij het arrest meer mogelijkheden om getuigen direct te verhoren.

Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg verklaarde vorige week de klacht gegrond van vier gedetineerden dat zij onvoldoende in staat zijn geweest hun verdediging te voeren. De vier mannen werden in 1991 in hoger beroep veroordeeld tot veertien jaar gevangenisstraf wegens een overval op een postkantoor in Oirschot en poging tot moord op een agent. De rechter ging af op anonieme verklaringen van elf politiemensen, die door de advocaten van de verdachten alleen schriftelijk aan de tand gevoeld mochten worden. Minister Sorgdrager (Justitie) heeft inmiddels besloten tot invrijheidsstelling van de vier.

Strafpleiter G. Spong spreekt van “een belangrijke aardverschuiving” en “een zeer verheugende ontwikkeling”. De eerste zaak die volgens hem als testcase zal dienen na het Straatsburgse arrest is de zogeheten Vier-M-zaak, die eind mei dient bij het hof in Arnhem. Spong verdedigt daar H.M., die verdacht wordt van grootschalige smokkel van heroïne en deelname aan een criminele organisatie. De zaak is volgens Spong in belangrijke mate gebaseerd op getuigenissen van anonieme politiemensen.

Spong zegt zich uit zijn eigen praktijk zeker tien zaken te herinneren waarin verdachten zijn veroordeeld op basis van anonieme politiegetuigen op een wijze die het hof in Straatsburg nu heeft veroordeeld. Probleem is dat de Hoge Raad tot nu toe rechtelijke uitspraken niet als voldoende grond erkent om een zaak in een herzieningsprocedure te heropenenen. “Daar zit de bottleneck”, aldus Spong. “Ik bepleit dat de Hoge Raad het wel mogelijk maakt om deze zaken te heropenen.” Volgens Spong bestaat ook de mogelijkheid om in kort geding te eisen dat de uitvoering van de straf van deze veroordeelden wordt stopgezet.

Meijering is een van de advocaten van de piloot van de Indonesische luchtvaartmaatschappij Garuda die verdacht wordt van de smokkel van 6.400 ecstasy-pillen. De zaak tegen de man steunt in hoge mate op getuigenverklaringen van een anonieme informant. “Voor deze zaak zal de uitspraak van het hof grote gevolgen hebben”, meent Meijering. De advocaat had tot nu toe slechts de mogelijkheid om de anonieme getuige over de telefoon, met een stemvervormer en met tussenkomst van de rechter-commissaris, te verhoren. Hij zal nu bij de Amsterdamse rechtbank eisen dat hij het verhoor opnieuw zal mogen voeren.

G.J. Knoops, advocaat van een van de verdachten in de zaak die onlangs diende voor het hof in Straatsburg, heeft onmiddellijk in een brief aan het gerechtshof in Den Bosch verzocht om de onmiddellijke vrijlating van een andere cliënt van hem, die wordt verdacht van de moord op een arts in Hummelo in 1991. Volgens de advocaat stoelt de zaak tegen zijn cliënt louter op een anonieme getuigenverklaring. Advocaat-generaal A.J.T.M. Franke laat weten dat zij het hof negatief zal adviseren over het verzoek van Knoops. Zij meent dat het arrest van het Straatsburgse hof alleen betrekking heeft op getuigenissen van politieambtenaren. In de zaak tegen Van der C. is de anonieme getuige, die volgens het openbaar ministerie wordt bedreigd, niet werkzaam bij de politie.