Koningsdrama 'Emily' bleef te kluchtig

Vriendin Emily Bremers was aanwezig op Willem-Alexanders verjaarspartijtje, lees ik vanmorgen in een ANP-bericht. De koningin trouwens ook. Het berichtje zal de RVD niet onwelgevallig zijn, want hiermee wordt het fictieve karakter van het toneelstuk Emily - afgelopen zaterdag op de tv - beklemtoond. Dat stuk eindigt met een scherp conflict tussen de koningin en haar zoon over diens partnerkeuze.

Bij de RVD zal men zich wel enige zorgen hebben gemaakt over de vertoning van dit stuk via de televisie. Opvoering in het theater is nog tot daaraan toe: hoeveel Nederlanders gaan er nou helemaal naar het toneel? Maar op zaterdagavond bij de VARA, dat is oppassen geblazen.

Ook de VARA was zich daarvan bewust, want de uitzending ging vergezeld van de waarschuwing dat het een fictief koningsdrama betrof waarbij 'aan herkenbare personages verzonnen elementen zijn toegevoegd'. Nogal hypocriet, deze tekst, want uit interviews met de makers weten we dat zij wel degelijk speculeerden over de verhoudingen in de koninklijke familie. Ze gingen daarbij vooral uit van het veronderstelde feit, dat de koningin Emily veel te gewoontjes vindt voor haar zoon. Aan de herkenbare personages werden verder zoveel mogelijk herkenbare elementen toegevoegd.

Dat alles leverde een genoeglijk toneelstukje op, maar ook niet méér dan dat. “Ik denk dat het er bij de kijkers erg zal inhakken”, zei auteur Ger Beukenkamp in de VPRO-Gids, “de tv-versie is heel indringend geworden.”

Ik betwijfel of het stuk zoveel zal teweegbrengen als de auteur hoopt. Tot dusver is daarvan in ieder geval niets gebleken. De VARA kreeg zaterdagavond na de uitzending niet meer dan vijftien telefoontjes, waarvan de helft positief was. Ook de rest van het weekeinde bleef het rustig. Dat wijst dus allerminst op nationale verontrusting.

Die lauwheid verbaast me niet. Na alle schetterende publiciteit rond de theateropvoering (die ik niet heb gezien) viel het resultaat me tegen. Ik had een vileiner, scherper stuk verwacht.

Deze licht gekuiste tv-versie - de VARA schijnt enkele grappen geschrapt te hebben - bleef aan de veilige, want kluchtige, kant. Het was in feite een soort uitgebreide versie van 'de koningin' die destijds bij Wim T. Schippers aardappels (of waren het spruitjes? ) zat te jassen. Vermakelijk af en toe, maar een hartverscheurend koningsdrama - nee, daarvoor bleef het te cabaretesk.

Dat Nuis dit stuk zes mille aan subsidie onthield en daarmee een fiks relletje veroorzaakte, is een van de minder gelukkige beslissingen uit zijn loopbaan als staatssecretaris. Hij had beter, eventueel samen met Willem-Alexander en Emily, bij de première op de eerste rij kunnen gaan zitten - dan was de angel definitief uit het stuk getrokken.

Ook de discussie over het koningshuis in Het Lagerhuis, direct volgend op Emily, bleef nogal mat. Geen van de discussianten toonde zich geschokt door het getoonde. Eén van hen zei nuchter: “Niemand verplicht Willem-Alexander die baan te nemen. En als hij het wel doet, kent hij de beperkingen.” Anders gezegd: waar maken we ons druk om? Daar kon ik me wel in vinden.

Harder nieuws genereerde de uitzending van Buitenhof. Doctors van Leeuwen kwam vertellen dat Bouterse vervolging kan verwachten, en mevrouw Kroes uitte een soortgelijk dreigement aan het adres van mr. Feber, voormalig advocaat-generaal bij het Haagse gerechtshof.

Reden voor tevredenheid dus voor de redactie van Buitenhof? Niet in alle opzichten. Paul Witteman liet ex-minister Kroes wel erg gemakkelijk ontsnappen. Zij kwam met (steeds dezelfde) tegenargumenten die ook de commissie-Biesheuvel bekend moeten zijn. Toch noemde die commissie het gedrag van de toenmalige minister verwijtbaar en bestuurlijk nalatig. De redenen die de commissie daarvoor aandroeg, klonken te weinig door in de vragen van Witteman.