György Ligeti

György Ligeti Edition. String Quartets and Duets (SK 62306) A Cappella Choral Music (SK 62305)

A cappella koormuziek is een lakmoesproef voor hedendaagse componisten. Instrumentalisten kun je tot op zekere hoogte ieder piepje laten spelen, maar koorzangers (hoewel sommige professionele koren tot extreme acrobatiek in staat zijn) zouden zonder houvast het spoor bijster kunnen raken. Vaak maakt koormuziek daardoor een conventionelere indruk dan instrumentale werken van dezelfde componist.

György Ligeti bewijst in zijn koormuziek zijn ongekende technische beheersing van de compositietechniek. De koorwerken vormen het tweede deel van de György Ligeti-edition van Sony, een fraaie hommage de Hongaarse componist, die inmiddels al vele jaren in Duitsland woont.

In zijn oudere koorwerken klinkt nog heel sterk de invloed van Bartók en Kodály door: helder gearticuleerde composities. In de toelichting schrijft Ligeti dat de aandacht voor volksmuziek, die in deze werken goed te horen is, een truc was om na de oorlog te ontsnappen aan sociaal-realistische bemoeienis van de communistische leiders in Hongarije met het componeren.

Toch klinkt ook in die oude werken, waarvan verschillende nooit eerder op cd verschenen, Ligeti's preoccupatie door met de mogelijkheden van klanken en klankkleur. Iets wat hij in de Drei Phantasien nach Friedrich Hölderlin (1982) en Magyar Etödük (1983) veel radicaler heeft uitgewerkt en wat hij in zijn instrumentale muziek vaak nog ongebreidelder doet. Dat is te horen op het eerste deel van de Ligeti-editie, met werken voor strijkkwartet en -duo.

Maar ook in zijn instrumentale muziek maken de klanken van Ligeti nooit de indruk 'vondsten' te zijn, ze komen altijd natuurlijk voort uit de opbouw van de compositie en de mogelijkheden van het instrument. Zijn muziek, hoe 'hedendaags' soms ook van toon, heeft daardoor nooit dat onbehaaglijke dat sommige modernisten hun werken in het verleden zo graag meegaven.

Al is er van Ligeti inmiddels wel het een en ander op cd verschenen, de Ligeti-editie is een monument voor een van de belangrijkste naoorlogse componisten van Europa. Dat is mede te danken aan de schitterende, zeer heldere opnamen en de interessante, gedetailleerde toelichtingen.