Observaties

Observaties. Met Richard Billingham, Rineke Dijkstra, Liza May Post, Jeroen Eisinga, A.P. Komen en Karen Murphy en Georgina Starr. PTT Museum, Zeestraat 82, Den Haag. T/m 1 juni. Ma t/m vr 10-17u, za en zo. 12-17u.

Zegt de kater tegen het meisje: “Een paar weken geleden is het met me gebeurd - het verschrikkelijke.”

Het meisje, geschokt: “Ach, echt? Wat afschuwelijk!”

De kater: “Ze zijn weg. En ik blijf het gevoel hebben dat ze er nog zitten.

Het meisje werpt een meelijdende blik op de kater - de sprieten op haar gele bouwvakkershelm wiegen zachtjes heen en weer.

Een kater met fantoompijnen, een meisje met een marsmannenhelm op - het filmpje Cat Conversation van Georgina Starr is geen alledaags werkstuk. Nog ongebruikelijker is de plaats waar het is te zien: het PTT-Museum in Den Haag, afdeling 'Postzegels buitenland'. Om er te komen moet je langs hondenkarren, brievenbussen uit de jaren twintig, en beelden van loketmedewerkers uit de jaren vijftig.

Observaties is een overzicht van de recente kunstaankopen van de KPN - de voormalige PTT. Voor wie dat bedrijf associeert met een zekere oubolligheid is de tentoonstelling verrassend. De expositie laat zich nog het beste omschrijven als een uittreksel uit de lijst van kunsttroetelkinderen van het afgelopen jaar, zoals Starr, Liza May Post, Jeroen Eisinga, Rineke Dijkstra en het duo A.P. Komen en Karen Murphy. Opvallendste deelnemer is de jonge Britse kunstenaar Richard Billingham. Vorig jaar werd hij beroemd met een verontrustende en op het eerste gezicht onbeholpen fotoserie, gemaakt met een klein cameraatje in de flat van zijn ouders. In de fotoreeks werd indirect zijn jeugd zichtbaar: zijn moeder bleek een onbeholpen, zwaar getatoeerde mastodont, zijn vader een muizige, zelf drank stokende dronkaard. Gebundeld in het boek Ray's a laugh leverden de foto's (met zichtbaar flitslicht, scheve camerastandpunten, rode flitsogen) een schrijnende en ontroerende reportage op, maar hier op de tentoonstelling, beschaafd tot kunst uitvergroot, is de parallel tussen vorm en inhoud die het boek zo goed maakte verdwenen - de foto's krijgen er iets plichtmatigs door.

Het is een probleem dat wel vaker zichtbaar wordt op Observaties: omdat veel van deze kunstenaars werk maken dat moeilijk als afzonderlijke kunstwerk te verkopen is, maken ze af en toe minder interessante, maar wel makkelijk verhandelbare oplagen. Dat geldt het sterkst voor de fotocollages die Georgina Starr uit haar filmpjes samenstelde: die zien er gemakkelijk en nietszeggend uit. In de collectie zijn het miskopen.Wel goed zijn het filmpje A ghost story van Komen en Murphy - een onderzoek naar een haunted house - en de foto's van Liza May Post. Vooral Shelter, waarin je een vrouw ziet worstelen met een soort kruising tussen een man en een opblaaspop werkt vervreemdend. Voor een overzicht van de modes van het afgelopen jaar is Observaties een aardige tentoonstelling, en de Blauwe Mauritius krijg je erbij cadeau.