Marcus Aurelius terug op voetstuk; Glanzende kopie vervangt origineel ruiterstandbeeld

ROME, 21 APRIL. Met veel fanfare en onder veel discussie is zaterdag het bronzen ruiterstandbeeld van de Romeinse keizer Marcus Aurelius in de vorm van een kopie teruggekeerd op zijn sokkel op het Capitool, die zestien jaar leeg is gebleven.

Het beeld is een van de symbolen van Rome. Tienduizenden mensen zijn komen kijken naar de onthulling van de glanzende kopie en een orkest speelde delen uit de Ouverture 1812 van Tsjaikovksi. Het is een verjaardagscadeautje van Rome aan zichzelf. De Italiaanse hoofdstad viert vandaag haar 2750ste verjaardag.

“Dit is een emotioneel moment,” zei Francesco Rutelli, de burgemeester van Rome. “Marcus Aurelius komt nu weer terug op de plaats waar Michelangelo hem heeft gewild.”

Het originele ruiterstandbeeld is in het jaar 176 gegoten om de overwinning van de keizer op de Germanen te vieren. Eeuwenlang heeft het beeld bij de basiliek van Sint Jan van Lateranen gestaan, tot Michelangelo het in 1538 naar het Capitool haalde, als hart van het door hem ontworpen plein.

Toen het originele beeld in 1981 van zijn sokkel was gehaald voor restauratie, is vrijwel meteen een discussie begonnen over de vraag of het weer in de open lucht kon komen te staan. Een groep deskundigen zei dat daartegen geen overwegende bezwaren zijn en dat het beeld nauwelijks is beschadigd door luchtvervuiling. Andere deskundigen zagen wel schade door bijvoorbeeld zure regen en uitlaatgassen. Uiteindelijk is besloten het beeld binnen te houden. Het is nu achter glas te zien in het Capitolijnse museum, nog geen honderd meter van de kopie. Het is de bedoeling dat het antieke Romeinse ruiterstandbeeld binnenkort een ruimere overdekte plaats krijgt, waar je er ook omheen kan lopen.

Het contrast tussen de twee beelden is groot. De echte Marcus Aurelius draagt zichtbaar een geschiedenis van eeuwen met zich mee. Het beeld is groen uitgeslagen. De kopie is glanzend nieuw en mist ook de goudkleuren van het originele brons.

Lang niet iedereen is gelukkig met de kloon van Marcus Aurelius. Die heeft de charme van nepbloemen, schreef La Repubblica. Valse kunst temidden van echte paleizen, oordeelde Il Sole 24 Ore bitter. Volgens die krant zijn er voldoende middelen om originele beeldhouwwerken die buiten staan, goed te beschermen. Dan hoeven ze niet te worden opgeborgen in een 'kerkhof' van een museum. Andere beroemde kopieën in de open lucht zijn de David van Michelangelo in Florence, en de bronzen paarden op de basiliek van San Marco in Venetië.

De kopie is op basis van computermodellen vervaardigd door Italiaanse restaurateurs. Zij heeft ongeveer twee miljoen gulden gekost. De kosten daarvan zijn ongeveer gedeeld door de gemeente Rome en door een verzekeringsmaatschappij. Een groep Nederlanders had ook aangeboden om een kopie te maken. Daarvoor zijn proefstukken gemaakt van kop en hals van het paard. Na veel aarzeling en onduidelijkheid besloot Italië drie jaar geleden definitief dat aanbod af te slaan.