Mensenrechtenbeleid China; Kok betreurt houding van EU-landen

DEN HAAG, 19 APRIL. Minister-president Kok betreurt dat een aantal landen van de Europese Unie het economische gewin zwaarder heeft laten wegen dan de kritiek op het mensenrechtenbeleid in China. Deze landen zullen volgens de premier “heel wat hebben uit te leggen”.

Kok reageerde gisteren na afloop van de wekelijkse vergadering van de ministerraad op de weigering van de Chinese regering een Nederlandse handelsmissie toe te laten, nadat minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) als voorzitter van de Europese Unie kritiek uitte op de naleving van de mensenrechten in China. Nederland ging daarmee verder dan Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Spanje en Italië, die weigerden bij de Verenigde Naties via een resolutie publiekelijk kritiek te uiten op het Chinese mensenrechtenbeleid.

Kok beklemtoonde dat een consequent mensenrechtenbeleid los moet staan van materiële belangen. Hij verwees daarmee indirect naar Parijs dat het standpunt van Van Mierlo niet wilde volgen uit vrees orders in China mis te lopen. “We moeten ons beleid niet laten afhangen van de vraag hoeveel het ons zal kosten.”

De premier gaf aan teleurgesteld te zijn door de opstelling van andere landen van de Europese Unie. Als voorzitter van de Europese Commissie had Van Mierlo aanvankelijk de steun van alle lidstaten toen hij enkele weken geleden in Genève bij een bijeenkomst van het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties China veroordeelde over de behandeling van dissidenten. Later, toen het ging om het voorbereiden van een resolutie over het mensenrechtenbeleid, doorbrak Frankrijk de aanvankelijke consensus, gevolgd door Duitsland, Groot-Brittannië, Spanje en Italië. Kok: “Voor de geloofwaardigheid en de eenheid van een Europees beleid is dit absoluut geen goede zaak.” De premier wil deze kwestie binnenkort met zijn Europese collega's bespreken.

Kok wees kritiek op de handelwijze van Van Mierlo van de hand. Zo noemde hij de harde woorden van werkgeversvoorzitter Blankert (VNO-NCW) “onterecht”.

Blankert heeft Van Mierlo verweten verkeerd te hebben geopereerd door de kritiek op het mensenrechtenbeleid in het openbaar te uiten. Blankert onderschrijft de kritiek, maar vindt dat Van Mierlo diplomatieker had moeten handelen. Van Mierlo heeft volgens Kok “gedaan wat hem te doen stond”, is daarbij “zorgvuldig” te werk gegaan en heeft niets verkeerd gedaan. “Wat verkeerd is gegaan, dat is het mensenrechtenbeleid in China”, aldus de premier.