KAT IN DE ZAK (4)

Soms is het nuttig om bij het onderzoeken van een paradox de oorzaken te laten voor wat ze zijn en wat meer bij de gevolgen stil te staan. In dit geval is het amusant en, aangezien er geen hogere wiskunde voor nodig is, bij uitstek geschikt voor een publieke discussie.

Volgens de Kopenhaagse interpretatie is de kat in de doos zowel dood als levend tegelijkertijd. Dit is het gevolg van een 'opgeblazen' quantumeffect. Onze arme kat wordt uit zijn benarde positie bevrijd door de 'waarnemer', die de natuur dwingt een beslissing te nemen als hij de doos opent, de zogenoemde irreversibele reductie van de quantumtoestanden.

Hier doet een uiterst vreemd, subjectief verschijnsel zijn intrede in de natuurkunde. De waarnemer in ons verhaal is duidelijk een menselijke onderzoeker. Een instrument voldoet niet, dit zou worden meegezogen in de paradox (het zou zich ook in twee toestanden bevinden!). Een mens zou echter wel de 'irreversibele' reductie bewerkstelligen. Maar als een mens het kan, dan kan de kat het ook (katten zijn uiterst intelligente dieren die zonder moeite kunnen vaststellen of ze in leven zijn). Hieruit volgt dat een mens in de doos zich in dezelfde twee toestanden zou bevinden als de kat, hoewel hem dit niet als zodanig voor zou komen. Het openen van de doos biedt ook geen uitkomst, de waarnemer buiten de doos wordt gewoon meegezogen in de paradox. Om dit punt goed te begrijpen, kan men zich een doos met kat(ten) en een waarnemer samen in een grote doos voorstellen, met een tweede waarnemer erbuiten.

Conclusie: uit de kat-paradox blijkt dat irreversibele reductie een schijneffect is. Als er twee katten in de doos waren toen die gesloten was, zijn er twee waarnemers na het openen ervan. Voor de waarnemer lijkt het alsof de toestand in de doos een bepaalde waarde heeft aangenomen; zijn andere versie ziet echter de andere toestand. De Kopenhaagse interpretatie leidt dus rechtstreeks tot de meerwereldenhypothese!

Over de consequenties hiervan zal ik maar niet uitweiden gezien de beperkte ruimte.