Drang naar veiligheid levert dure verzekering op

Verzekeringen. Een onderwerp dat, meer dan andere geldzaken, ambivalente gevoelens bij ons oproept. We sluiten verzekeringen, uit een intens en oermenselijk verlangen naar veiligheid, graag af. Maar als de polisvoorwaarden eenmaal zijn toegezonden, kijken we er liefst nooit meer naar. Niet zo gek overigens. Assurantiekwesties associëren we onbewust met saaiheid, ontoegankelijkheid en zelfs met lafheid. Geen wonder dat verzekeringspapieren doorgaans snel verdwijnen in stoffige dozen en mappen.

Uit oogpunt van persoonlijke financiële planning is zo'n handelswijze lang niet altijd slim. Geldzaken betreffen namelijk niet slechts de vermeerdering, maar ook de bescherming van bezit. Verzekeringen kunnen voorkomen dat grote financiële tegenslagen als langdurige ziekenhuisopnames, forse schades, of het opdrogen van inkomstenbronnen door dood of arbeidsongeschiktheid, enorme bressen slaan in een zorgvuldig opgebouwd vermogen.

Maar helaas, die zekerheid is niet gratis. Alleen al de premies ter afdekking van ziektekosten, aansprakelijkheid en schades aan auto, opstal en inboedel belopen duizenden guldens per gezin per jaar. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ondernemers kan dat bedrag zelfs verveelvoudigen. Daarmee worden schade-assurantiezaken ongemerkt een financieel aandachtspunt van formaat.

Wie wil besparen op zijn verzekeringen moet niet beginnen met het vergelijken van polissen, maar met het opbouwen van enig inzicht in schaderisico's. Verzekeraars zien die risico's als 'te verwachten uit te keren schade'. Via computers houden ze de omvang ervan nauwgezet bij. De hersens van de doorsnee Nederlander werken helaas minder feilloos. Vrijwel niemand weet zaken en emoties te scheiden ('Ja, maar zo'n contactlenzen-verzekering is toch wel handig hoor, want als je ze toch eens kwijtraakt').

Daarbij is de wereld veel te complex voor onze hersens. We nemen gemakshalve selectief waar, en leggen onbewust allerlei verkeerde verbanden. 'Ja, maar Piet heeft toen meteen een hele hoge arbeidsongeschiktheidsuitkering gekregen'. Niemand slaat acht op de mensen die jarenlang duizenden guldens betaalden, maar desondanks niets kregen of nimmer claimden. Tenslotte zijn we ook nog eens geneigd risico's die in ruimte of tijd ver weg zijn, of die onszelf niet treffen, minder zwaar in te schatten. Dat verklaart waarom we soms op emotionele gronden allerlei onnodige extra's laten dekken, maar echte grote rampen (zoals arbeidsongeschiktheid) totaal onverzekerd laten.

Hoe moet het dan wèl? De basisrichtlijn is: wees even rationeel als verzekeraars. Dat principe valt uiteen in drie stelregels. Neem ten eerste een zo hoog mogelijk eigen risico. Verzekeren doe je namelijk om rampen te voorkomen, en niet om allerlei angstjes te bezweren. Naast vaak veel lagere premies bespaart een hoger eigen risico veel moeite wanneer het gaat om het indienen van kleinere schades. Claimen kan namelijk tegenvallen. De schade valt bijvoorbeeld nèt niet onder de voorwaarden. Daarnaast is niet ondenkbaar dat men recht denkt te hebben op een hogere uitkering dan de verzekeraar wil geven. Een goede tussenpersoon kan helpen een claim te innen. Een doe-het-zelver doet er goed aan schadeclaims te beschouwen als een onderhandelingsproces. Ter voorkoming van geschilpunten leest hij vooraf in de polis na in hoeverre hij in zijn recht staat. Daarnaast heeft hij de waarde van zijn huis of inboedel vastgelegd (op een lijst of video). Het is verstandig om bonnen van grote aankopen te bewaren. Zorg er wel voor dat die bewijzen bij een eventuele brand niet verloren kunnen gaan.

De tweede stelregel voor verstandig assureren: concentreer je op verzekeringen met een brede dekking. Kies niet voor een verzekering tegen schade door één soort ziekte of aan één huishoudelijk artikel, maar dek je in tegen algemeenheden als ziektekosten of inboedelschade. Naast deze twee globale verzekeringen zijn ook de aansprakelijkheidsverzekering en, voor inkomensafhankelijke ondernemers, de arbeidsongeschiktheidsverzekering noodzaak. De WA-verzekering voor de auto is verplicht.

Smallere verzekeringen hebben, uit oogpunt van persoonlijke financiële planning, nauwelijks nut. Voorbeelden zijn bril- en contactlenzenverzekeringen, televisieverzekeringen, sneeuwverzekeringen, annuleringsverzekeringen, fietsverzekeringen, levensverzekeringen voor kinderen, begrafenisverzekeringen en extra garanties voor computers, telefoons en auto's. Verzekeringen voor autohulp, rechtsbijstand, schades aan kostbaarheden en door ongevallen leiden daarnaast vaak tot dubbele dekkingen.

Het derde en laatste principe voor verzekeringsplanning is de vergelijking van premies en dekkingen. Bedenk daarbij dat verzekeringen vaak tientallen jaren meegaan. De financiële voordelen van één keer goed vergelijken kunnen daarom, vooral bij ziektekosten-, auto- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, oplopen tot tienduizenden guldens op een mensenleven. Het is overigens niet per definitie het voordeligst al die verzekeringen wegens pakketkortingen af te sluiten bij één maatschappij.

Het loont de moeite om aanbiedingen te vergelijken van zowel verzekeringstussenpersonen als zogenaamde direct writers (verzekeraars die werken zonder tussenpersonen). Naast premies gaat het om verschillen in dekkingen. Wellicht ziet u niets in alternatieve geneeswijzen, fysiotherapeuten of second opinions, en kunt u daarop bezuinigen. Soms ook krijgen niet-rokers, vrouwen of niet-Randstedelingen kortingen.

De drie verzekeringsregels, hoge eigen risico's, brede dekkingen en polisvergelijkingen, gelden niet alleen bij afsluiten. Zo nu en dan is een verzekeringspakket namelijk toe aan herziening. Dat moet in ieder geval bij ingrijpende veranderingen als samenwonen, huwelijk of echtscheiding. Maar natuurlijk kunnen al degenen die hun verzekeringspakket en -gewoontes nooit serieus hebben bekeken, de drie verzekeringsprincipes nu meteen uitproberen.