Kleine bedrijven moeten belang milieuzorg inzien

De milieuministers van de Europese Unie praten dit weekeinde over aanpak van de milieuvervuiling door het midden- en kleinbedrijf. Kleinere bedrijven nemen volgens minister De Boer (VROM) de helft van de milieubelasting in de Unie voor hun rekening.

DEN HAAG, 18 APRIL.Sinds de milieutop in Rio de Janeiro, vijf jaar geleden, en door affaires als die rond Shell's olieplatform Brent Spar lijkt aandacht voor het milieu niet meer weg te denken in de strategie van een moderne onderneming. Toch verloopt de introductie van schonere produktie moeizaam. Vooral kleinere bedrijven beschouwen aandacht voor het milieu als een dure luxe, alleen weggelegd voor grote ondernemingen.

Van alle bedrijven in de Europese Unie behoort 99,8 procent tot het midden- en kleinbedrijf. Gezamenlijk dragen zij voor 65 procent bij aan de totale omzet en werkgelegenheid in Europa. Een bedrijfje met enkele werknemers heeft weinig invloed op de milieukwaliteit, maar bij elkaar opgeteld veroorzaken zij een groot deel van de lucht- en waterverontreiniging. “Volgens een voorzichtige schatting is het midden- en kleinbedrijf verantwoordelijk voor 50 procent van de Europese milieubelasting”, zegt minister De Boer.

In Nederland zijn volgens gegevens van TNO kleinere ondernemingen verantwoordelijk voor 50 procent van de uitstoot van gassen die de ozonlaag aantasten, 50 procent van het industriële afval en een kwart van verzurende giftige stoffen. Bedrijven actief in de metaalelektro, bouw, rubber/kunstof en grafische sector zijn de grootste vervuilers.

Anders dan bij het 'grote' bedrijfsleven is het voor de overheid uitermate moeilijk om het toezicht uit te oefenen op tienduizenden kleine bedrijven. “Er is eigenlijk geen effectieve wetgeving die gehandhaafd kan worden voor het midden- en kleinbedrijf”, zegt De Boer. Nederland, dit halfjaar voorzitter van de EU, zal dit weekeinde voorstellen doen die een meer duurzame produktie bij kleinere ondernemingen moeten bevorderen. De milieuregelgeving voor het MKB moet worden verbeterd en de ondersteuning van de overheid moet beter. De Boer wil ook bevorderen dat grote ondernemingen scherpere milieu-eisen gaan stellen aan hun toeleveranciers. In de milieu-convenanten die de overheid sluit met grote bedrijven kunnen daarover afspraken worden gemaakt.

VROM-ambtenaar M. de Hoog constateert dat een goed milieu-imago steeds belangrijker wordt voor het bedrijfsleven. Een toeleverancier die is verwikkeld in een milieuschandaal kan een grotere onderneming in ernstige verlegenheid brengen. Zo eist autofabrikant Volvo dat zijn toeleveranciers een milieuzorgplan moeten hebben. “Zeker in de auto-industrie speelt het milieu een steeds belangrijker rol.”

VROM wijst erop dat investeringen in een milieuvriendelijker produktieproces uiteindelijk profijtelijk zijn. De Hoog: “Milieu-investeringen kosten gewoon geld. Maar toch kunnen juist goede maatregelen geld opleveren.” De Hoog noemt het voorbeeld van een fabrikant die een verfspuitmachine voorzag van een zak waarmee overtollige verf kon worden opgevangen. Uiteindelijk leverde dit een aanzienlijke besparing in de kosten op. Maar ook heeft een klein bedrijf met een 'schoon' produktieproces meer kans om orders van de 'grote' industrie binnen te slepen. En tenslotte riskeert de onderneming die de milieuwetgeving overtreedt sancties van de overheid, die fors kunnen oplopen.

Naast zelfregulering door het bedrijfsleven blijft een belangrijke rol voor de overheid weggelegd. In een onderzoek, opgesteld in opdracht van VROM, stelt KPMG dat milieuwet- en regelgeving te weinig rekening houdt met het midden- en kleinbedrijf. De aandacht gaat nu te veel uit naar grote (industriële) bedrijven. Volgens KPMG is het nodig de nationale en Europese wetgeving meer toe te snijden op specifieke economische sectoren.

Het MKB vindt de milieuregels nu vaak te complex en weinig of niet toepasbaar in de dagelijkse praktijk, aldus de onderzoekers. Regels moeten daarom eenvoudiger, duidelijker en kosteneffectief zijn. De sector moet nauw bij de totstandkoming van “wetgeving op maat” worden betrokken. En ook zouden overheden in Europa kleinere bedrijven meer moet helpen bij het opzetten van milieuzorgsystemen, zoals nu al in Nederland gebeurt. Dergelijke management-handboeken zijn in essentie een checklist voor bedrijven, wat te doen bij milieurisico's - of het nu gaat om een industrieel ongeluk of een confrontatie met de lokale autoriteiten. De Europese Commissie zou daartoe per branche een handboek moeten opstellen waaraan overheid en bedrijfsleven zich moeten houden.

Uiteindelijk doel is dat kleinere bedrijven, net als hun grote broers, aandacht voor milieu niet zien als een bedreiging voor de bedrijfsvoering, maar als voorwaarde voor een succesvolle onderneming.