Een monstervrouw met slangenhaar; Tentoonstelling over griezels en wonderdieren

Fabelachtig! Griekse griezels en wonderdieren. Allard Pierson Museum, Oude Turfmarkt 127, Amsterdam. Di-vr 10-17u, za en zo 13-17u. Catalogus plus knutselpakket ƒ 10,-.

Wie Aladdin en de dievenkoning heeft gezien, weet dat Aladdin en de Geest op Verdwijneiland zochten naar de Hand van Midas, een soort beeldje dat alles in goud kan veranderen. Maar wie nu eigenlijk Midas was, wordt in de videofilm niet uitgelegd. Daar kun je achter komen in het Allard Pierson Museum, het oudheidkundig museum van de Universiteit van Amsterdam, waar de komende maanden een tentoonstelling is over griezels en wonderdieren uit de tijd van de oude Grieken, meer dan 23 eeuwen geleden.

Niet dat Midas eng was; hij was geen Grote Boze Wolf, zoals zijn naamgenoot in de Donald Duck, maar de koning van een land in Azië in een ver verleden. Hij werd, zo gaan de verhalen, door verschillende Griekse goden betoverd. Op de tentoonstelling Fabelachtig! is hij te vinden omdat hij ezelsoren had; daar moest hij voor straf mee lopen nadat hij de god Apollo niet had laten winnen bij een muziekwedstrijd. Dat zijn naam in Aladdin en de dievenkoning genoemd wordt, komt doordat hij van een andere god een wens mocht doen. Hij wenste dat alles wat hij aanraakte van goud zou worden, maar was vergeten dat hij dan ook niet meer kon eten en drinken. Net voordat hij dood zou gaan, werd hij door de god weer van zijn gave verlost.

Als je rondloopt in het Allard Pierson Museum, zie je op oude vazen, munten en olielampjes wel meer bekenden uit Disney-films. Koning Triton uit De kleine zeemeermin bijvoorbeeld, een god met een vissenstaart en een drietand die samen met andere wonderdieren diep in de zee woont. Of de 'centauren', half mens half paard, die een ballet dansen in Fantasia. En het zou me niets verbazen als Disney bij het tekenen van Cruella DeVil (en later de Zeeheks) heel goed heeft gekeken naar oude plaatjes van Medusa, de Griekse toverkol die er zo verschrikkelijk uitzag dat ze iedereen met één blik kon verstenen.

Voor Medusa, de monstervrouw met slangenhaar, is op de tentoonstelling een belangrijke plaats ingeruimd. Je kunt op bordjes lezen hoe de held Perseus haar overwon: hij keek haar niet aan, maar hield zijn blinkend gepoetste schild als een spiegel omhoog, zodat Medusa zichzelf versteende. Volgens het verhaal hakte Perseus haar hoofd af, waarna uit haar bloed het gevleugelde paard Pegasus (tegenwoordig bekend van de Mobil-benzinestations) geboren werd. Een onwaarschijnlijk verhaal, zoals iedereen weet die wel eens heeft geprobeerd om met een zwaard door een nek van steen te slaan.

In het Allard Pierson Museum kun je niet alleen oude en nieuwe afbeeldingen van Medusa zien, maar ook zien hoe ze woonde. Als je in de ogen van het monster kijkt zie je een flitslicht; als je omdraait zie je op een witte rotswand hoe je schaduw nog even blijft staan - versteend als het ware. De grot van Medusa is een van de vele 'doe-dingen' op de tentoonstelling. Je kunt ook tussen de voorpoten doorlopen van een sfinx, een leeuw met een vrouwenhoofd; je kunt jezelf in de spiegel zien als een satyr, een plaaggeest met bokkenhoorns en -poten; en je kunt een mini-rondwandeling maken in de pikdonkere doolhof van de Minotaurus, een monster met het hoofd van een stier en het lijf van een man.

Ga er wel snel heen, want de mooi nagemaakte decors zijn niet zo sterk als de Minotaurus. Afgelopen weekend, toen de tentoonstelling voor het eerst open was, deed de bewegende kijkdoos het niet waarin je de held Odysseus kunt zien tussen de mooi zingende sirenen, een soort vrouwvogels die zeelieden in de val lokten. Later viel het licht uit in de grot van Medusa en barstte de doolhof bijna uit zijn voegen. Als het zo doorgaat, blijven binnenkort alleen nog de oude Griekse afbeeldingen van de griezels en de wonderdieren over. Die staan veilig achter dik glas.