Gevangenisbewakers willen weg uit Baskenland

MADRID, 17 APRIL. Het personeel van de gevangenis in Martutene in de Baskische provincie Guipúzcoa dreigt massaal overplaatsing aan te vragen als er geen betere bescherming komt tegen aanslagen door de Baskische afscheidingsbeweging ETA. “We willen ons niet een voor een laten afschieten”, aldus een gevangenisbewaarder.

Gistermiddag werd de 46-jarige bewaarder Juan José Baeza onder vuur genomen door twee ETA-terroristen. Baeza had tijdig iets vreemds bemerkt aan de man en de vrouw die zijn pad kruisten en wist weg te duiken toen de eerste schoten gelost werden. Een kogel doorboorde zijn keel, zeven misten doel. Zwaar gewond zette Baeza het op een rennen. Hij wist zijn huis te bereiken, nam de lift, belde aan en zakte bloedend in elkaar toen zijn vrouw en drie kinderen de deur open deden. Volgens de behandelende artsen is zijn situatie stabiel en bevindt hij zich buiten levensgevaar.

Baeza, een vakbondsman en actief lid van de socialistische partij PSOE, was gewaarschuwd. De afgelopen maanden waren op muren voor zijn woning bedreigingen aan zijn adres gekalkt. Hij is de vierde bewaker van Martutene die door de ETA is beschoten. Drie van Baeza's collega's overleefden de kogels van de terreur-commando's niet. De laatste aanslag vond een maand geleden plaats op de gevangenis-psycholoog Elosegui.

Met de aanslagen op gevangenispersoneel wil de ETA de Spaanse regering onder druk zetten. Zo houdt de organisatie al vijftien maanden de gevangenismedewerker José Antonio Ortega Lara gegijzeld om de verplaatsing af te dwingen van 800 gedetineerde ETA-activisten naar gevangenissen in en rond Baskenland.

Het personeel van gevangenissen met grotere concentraties ETA-gedetineerden wordt regelmatig bedreigd. De aanslagen en de ontvoering hebben de spanningen verder verhoogd. “Het bewijst dat ze precies weten waar en hoe we leven”, aldus een gevangenismedewerker. Veel personeel vraagt overplaatsing uit angst voor ETA-acties. De terreur-organisatie maakt daarbij weinig onderscheid in zijn doelen. Zo stond de vermoorde gevangenispsycholoog Elosegui bekend als een openlijk pleitbezorger voor het overplaatsen van ETA-gevangenen naar gevangenissen dichter bij Baskenland.

De aanslag van gisteren viel samen met de vrijlating uit een Madrileense gevangenis van 22 leden van het bestuur van Herri Batasuna, de “politieke tak” van de ETA. De bestuurders, die beschuldigd worden van medewerking aan de terreurorganisatie, kwamen vrij na het betalen van een borgsom.

De betaling van de borgsom werd door een groot aantal politieke woordvoerders afgedaan als “hypocriet” en in strijd met de gedragscode die Herri Batasuna oplegt aan andere ETA-gevangenen. Daarbij is het niet alleen verboden om de Spaanse justitie als rechtsgeldig te erkennen, maar ook om mee te doen aan resocialisatieprogramma's en het half-open regime dat na het uitzitten van een deel van de straf in werking treedt. “De leiders van Herri Batasuna voelen zich kennelijk ongemakkelijk in de cel”, aldus de hoofdverantwoordelijke voor de autonome Baskische politie, Juan María Atutxa.