Felle kritiek 'commissie-Dutroux'

BRUSSEL, 15 APRIL. De rijkswacht heeft te veel op eigen houtje geopereerd in het onderzoek naar kinderontvoerder Marc Dutroux. In het onderzoek naar de verdwijning van het meisje Loubna Benaïssa hebben de gerechtelijke politie en het parket van Brussel gefaald.

Dat zijn twee conclusies van de parlementaire enquêtecommissie die het afgelopen half jaar onderzocht wat is misgelopen in het onderzoek naar in België verdwenen kinderen. Het rapport van de 'commissie-Dutroux' wordt vanmiddag gepresenteerd aan de Kamer, maar delen lekten al uit in de pers.

Met een opmerkelijke eensgezindheid over de partijgrenzen heen kon de commissie gisteren tot een unaniem eindrapport komen. Het rapport telt zo'n 200 pagina's en bestaat uit drie delen: een verslag van de hoorzittingen, het aanwijzen van verantwoordelijken en aanbevelingen voor het parlement. Het is de eerste keer in de Belgische geschiedenis dat een parlementaire onderzoekscommissie verantwoordelijken bij naam noemt. Ze worden in niet mis te verstane bewoording aangewezen, zo blijkt uit citaten in de Franstalige pers. Volgens de krant Le Soir concludeert de commissie over het onderzoek naar de verdwijning van de achtjarige meisjes Julie en Mélissa: “Indien de juiste besluiten waren genomen in 1995, hadden de kinderen ongetwijfeld kunnen worden teruggevonden, misschien levend.”

Felle kritiek is er volgens de krant La Dernière Heure voor de Brusselse officier van justitie Benoît Dejemeppe, die verantwoordelijk was voor het onderzoek naar het in augustus 1992 verdwenen meisje Loubna Benaïssa. Een gedegen onderzoek kwam niet op gang, een onderzoeksrechter werd niet aangesteld. Volgens La Derniere Heure is de manier waarop Dejemeppe in het rapport wordt beschreven van dien aard, dat hem niets anders rest dan ontslag nemen. Dejemeppe gaf voor de onderzoekscommissie toe dat hij had gefaald, maar hij weet dit aan een gebrek aan middelen. Loubna Benaïssa werd op grond van de oude gegevens door een ander onderzoeksteam vorige maand vermoord teruggevonden.

Pagina 5: Cruciale informatie werd achtergehouden

Verwacht wordt dat ook de Luikse onderzoeksrechter Martine Doutrèwe, die het onderzoek leidde naar de ontvoering van Julie en Mélissa, in het rapport van de commissie kritiek krijgt wegens haar kille behandeling van de ouders en haar geringe inzet bij het begin van het onderzoek. Ook rijkswachtadjudant Jean Lesage, die Doutrèwe mondeling en slechts terloops informeerde over Marc Dutroux, zou onder vuur zijn genomen. René Michaux, de rijkswachter uit Charleroi die een huiszoeking uitvoerde bij Dutroux waarbij hij wel kinderstemmen hoorde maar Julie en Mélissa niet vond, werd tijdens de hoorzittingen al bekritiseerd. Ook zijn oversten zou kritiek staan te wachten. Bij de rijkswacht in Charleroi is inmiddels een reorganisatie uitgevoerd. De rijkswachtoperatie Othello, waarbij Marc Dutroux werd geschaduwd, was volgens de commissie “van een werkelijk bedroevende kwaliteit”, aldus Le Soir, terwijl de organisatie van de huiszoekingen als “chaotisch” wordt bestempeld.

Behalve schuldigen aanwijzen, doet de onderzoekscommissie ook aanbevelingen. Zo zou ze voorstellen de huidige drie politiediensten te integreren tot één politie die op twee niveaus opereert: federaal en lokaal. De huidige verdeling in rijkswacht, gerechtelijke en gemeentepolitie heeft geleid tot het achterhouden van cruciale informatie, zo is gebleken tijdens de commissieverhoren. Verder zouden onderzoeksrechters meer greep moeten krijgen op het recherchewerk van de politie, zou het beroep van magistraat aantrekkelijker moeten worden en het justitieapparaat moderner, met een duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden en meer middelen.

De vijftien leden van de onderzoekscommissie hebben zich gisteren urenlang beraden over het eindrapport. Na afloop zei voorzitter Marc Verwilghen zich te verheugen dat er unanimiteit bestond over het aanwijzen van de verantwoordelijken en over de aanbevelingen. “De partijpolitiek is overstegen”, aldus Verwilghen, die zich vorige maand nog kwaad maakte toen volgens hem partijpolitiek de kop opstak in zijn commissie. De onderzoekscommissie kan zelf geen sancties nemen noch veranderingen doorvoeren. Maar omdat alle grote partijen in de commissie zijn vertegenwoordigd, zullen voorstellen wellicht voldoende politieke steun krijgen. De ministers De Clerck (Justitie) en Vande Lanotte (Binnenlandse Zaken) hebben met sancties gewacht op de verschijning van het rapport. Donderdag en vrijdag zal de voltallige kamer over het rapport debatteren.

In het afgelopen half jaar kregen de vijftien leden van de commissie in de woorden van De Standaard het imago van “untouchables”. Ze hoorden meer dan honderd getuigen, onder leiding van de scherp ondervragende voorzitter Verwilghen. Het rechtstreeks uitgezonden verslag van de commissieverhoren werd door honderdduizenden kijkers tot diep in de nacht gevolgd. Hoogtepunt van het onderzoek was de confrontatie tussen onderzoeksrechter Doutrèwe en rijkswachtadjudant Lesage die elkaar radicaal tegenspraken. Lesage zei dat hij Doutrèwe had verteld wie Marc Dutroux was, terwijl de onderzoeksrechter verklaarde dat de rijkswacht informatie had achtergehouden.

Met de afronding van het rapport heeft de parlementaire onderzoekscommissie haar taak nog niet beëindigd. Een onderzoek naar de mogelijke bescherming door agenten en magistraten van Dutroux en andere verdachten in het dossier van de ontvoerde kinderen zal nog tot na de zomervakantie duren.

De affaire-Dutroux

5 augustus 1992: Ontvoering van Loubna Benaïssa (9) in Brussel.

24 juni 1995: Mélissa Russo (8) en Julie Lejeune (8) worden ontvoerd in Grâce-Hollogne.

22 augustus 1995: Eefje Lambrecks (19) en An Marchal (17) worden in Oostende ontvoerd.

25 augustus 1995: Begin van de rijkswachtoperatie Othello, waarbij Marc Dutroux wordt geschaduwd.

28 augustus 1995: Rijkswachters doen huiszoeking bij Dutroux.

5 november 1995: Dutroux en zijn kompaan Bernard Weinstein gijzelen drie jongeren.

6 december 1995: Dutroux wordt aangehouden in verband met diefstal.

13 december 1995: Tijdens een huiszoeking in het huis van Dutroux in Marcinelle horen rijkswachters kinderstemmen, maar ze vinden de cel waarin Julie en Mélissa zijn opgesloten, niet.

25 januari 1996: De rijkswacht stopt operatie Othello omdat Dutroux in de gevangenis zit.

20 maart 1996: Dutroux wordt vrijgelaten.

28 mei 1996: Sabine Dardenne (12) wordt ontvoerd in Kain.

9 augustus 1996: Ontvoering Laetitia Delhez (14) in Bertrix.

13 augustus 1996: Dutroux wordt aangehouden.

15 augustus 1996: Laetitia en Sabine worden op aanwijzing van Dutroux gevonden in de cel in Marcinelle.

17 augustus 1996: De lichamen van Mélissa, Julie en Weinstein worden opgegraven in Sars-la-Buissière.

september 1996: Onderzoek naar Loubna Benaïssa wordt heropend.

3 september 1996: De lichamen van Eefje en An worden gevonden in de tuin van Weinstein in Jumet.

14 oktober 1996: Het Hof van Cassatie verwijdert onderzoeksrechter Jean-Marc Connerotte van het onderzoek naar Dutroux wegens 'gewettigde verdenking' van partijdigheid.

5 maart 1997: Het lichaam van Loubna Benaïssa wordt gevonden in een kelder vlakbij haar ouderlijk huis. Pompbediende Patrick Derochette bekent haar te hebben ontvoerd.