Van vuurwapens naar ijsjes

DELFT, 12 APRIL. Negen maanden lang leidde Perry Odak US Repeating Arms, een dochtervennootschap van Amerika's grootste fabrikant van geweren zoals de Winchester en de Browning. Begin dit jaar kwam hij aan het hoofd te staan van Ben & Jerry's, de Amerikaanse ijsjeshandel van de ex-hippies Ben Cohen en Jerry Greenfield - voortrekkers op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

De overstap van 'wapens' naar 'wereldverbeteren' leidde hier en daar tot gefronste wenkbrauwen: een wapenfabrikant die één van de meest in het oog springende, sociaal bewogen bedrijven gaat runnen? Snedige commentaren in de media lieten niet lang op zich wachten.

Perry Odak kan de kritiek niet plaatsen. De laatste jaren was hij als change maker bij een flink aantal bedrijven (ook bij de wapenfabrikant) al behoorlijk sociaal bewogen bezig, vertelt hij. De overstap naar Ben & Jerry's was dan ook niet onlogisch. “Ik heb de laatste vijftien jaar heel wat banen gered. Ik ben een change maker. Ik help bedrijven naar het volgende niveau tillen. Ben & Jerry's zat tegen een bepaald plafond aan. Ik help ze nu dat plafond te overstijgen. Tegelijkertijd is het een bedrijf waarmee ik nog meer dan eerst, toen ik banen redde, sociaal goed kan doen. Een uitstekende combinatie dus voor mij.” Bovendien, zo benadrukt Odak, was de wapenfabriek waar hij vandaan komt een fabriek voor slechts sportwapens. “Veel van onze aandeelhouders en werknemers jagen en vissen met die spullen.”

In de felkleurige ijssalon van Ben & Jerry's aan de Brabantse Turfmarkt in het oude hart van Delft likt Perry Odak aan een ijsje. Hij bezoekt Nederland omdat hij alle vestigingen van Ben & Jerry's persoonlijk wil leren kennen. De Amerikaanse ijsjeshandel begon vorig jaar de ijsverkoop in ons land (inmiddels in 300 delicatessezaken) en exploiteert eigen salons in Delft en Amsterdam. Wereldwijd maakt het bedrijf een omzet van ruim 300 miljoen gulden.

Ben & Jerry's prijst zich in de markt als een zeer sociaal bewogen onderneming. Het besteedt bijvoorbeeld 7,5 procent van de winst voor belastingen aan goede doelen, koopt koffie in van kleine lokale boeren, werkt met ex-drugsverslaafden en heeft in haar Benelux-organisatie 15 procent van de aandelen aan de mensenrechtenorganisatie Human Rightwatch geschonken.

“Vroeger werkte ik voor bedrijven die in moeilijkheden verkeerden. Ik probeerde banen te behouden. Ik werd omringd door bankiers die geld wilden zien en was vaak de enige die hamerde op het sociale belang van het behoud van werkgelegenheid en een goede toekomst voor de mensen.” Nu is hij niet langer de roepende in de woestijn. “Sociale verantwoordelijkheid is het hart van Ben & Jerry's.”

Odak hoopt dat Ben & Jerry's als voorbeeld dient voor andere ondernemingen. Dat nog maar zo weinig bedrijven het voorbeeld van maatschappelijk ondernemen hebben gevolgd, wijt hij aan het kapitalisme. “Kapitalisme in de historische betekenis is verschrikkelijk sterk. Er zijn te veel plaatsen in deze wereld waar geld verdienen het enige doel in het leven is. Het duurt jaren om dat te veranderen.”