Psoriasistherapie vergroot risico op huidkanker

Onderzoekers van de Amerikaanse Harvard Universiteit hebben een groot aantal psoriasispatiënten gevolgd die langdurig behandeld waren met PUVA - een combinatietherapie van het lichtgevoelige medicijn psoraleen en ultraviolet licht. Het bleek dat psoriasispatiënten die meer dan 250 keer(!) zo'n behandeling hadden ondergaan, na 15 jaar een duidelijk verhoogd risico liepen op een maligne melanoom.

Dat is een zeer agressieve en - zonder behandeling - snel dodelijke huidkanker (New England Journal of Medicine, 10 april).

PUVA werkt zeer effectief tegen de huidziekte psoriasis. Het middel psoraleen bindt zich onder invloed van ultraviolet A (UV-A) aan DNA, wat celdelingen tegengaat. Maar juist door die werking liggen genetische mutaties en dus een verhoogde kans op kanker voor de hand. Al eind jaren zeventig, enkele jaren na de introductie van deze therapie, moest men een verhoogde frequentie van plaveiselcelcarcinomen constateren.

Bij het nu gepubliceerde Amerikaanse onderzoek zijn 1380 met PUVA behandelde psoriasispatiënten gevolgd vanaf het eerste moment dat deze therapie werd toegepast, 1975. Tot 1990 was bij deze mensen het aantal gevallen van maligne melanoom niet hoger dan bij de rest van de bevolking. Wel kwam veel vaker de (minder agressieve) plaveiselcelkanker voor dan normaal. In de jaren daarna, 15 tot 20 jaar na de eerste blootstelling aan PUVA, begon echter ook het aantal maligne melanomen op te lopen. Er werden in die periode 7 van dergelijke kankers waargenomen bij 6 patiënten, 5,4 keer zo vaak als normaal.

Een commentator vraagt zich af of de behandeling van psoriasis met PUVA nu niet beter stopgezet kan worden. Hij concludeert dat er meer bekend zou moeten zijn over de dosis waarbij het risico op maligne melanoom zich openbaart. Het Amerikaanse onderzoek houdt namelijk geen rekening met de precieze hoeveelheid UV-A waaraan de patiënten per behandeling zijn blootgesteld. Het is ook mogelijk dat de zes patiënten aan een overdosis UV-A zijn blootgesteld; verbranding van de huid is een bekende risicofactor voor een melanoom. Alles tezamen ziet de commentator (nog) geen reden om bij de behandeling van ernstige psoriasis van PUVA af te zien, te meer omdat het de enige echt effectieve behandeling is voor patiënten met ernstige psoriasis. Wel benadrukt hij dat patiënten die ooit met PUVA zijn behandeld, hun hele verdere leven regelmatig en zorgvuldig moeten worden gecontroleerd op huidkanker. Verder moet deze therapie niet worden gebruikt bij patiënten met een verhoogd risico, zoals de genoemde atypische moedervlekken en een familiale belasting.