Economen 'onder mekaar over de langere termijn'

DEN HAAG, 12 APRIL. “Nu effe als economen onder mekaar”, probeerde Tweede-Kamerlid De Jong (CDA), “dat geklungel van Melkert met die tekorten bij die sociale fondsen, dat kan je toch beter aan Zalm overlaten?” De Jong dacht wel een gevoelige snaar te kunnen raken bij het jaarlijkse Economendebat van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde in het Scheveningse Kurhaus.

Maar een reactie bleef uit. “Ach, eigenlijk heb ik er ook niet zoveel verstand van”, besefte de econoom.

Het debat zou gaan over de mee- en tegenvallers waar het kabinet mee te maken heeft bij de onderhandelingen over de begroting van volgend jaar. Die onderhandelingen vonden plaats in de Trêveszaal. Daar zaten ministers die het in grote lijnen wel zo'n beetje met elkaar eens waren, dus waar zouden de uitgenodigde Kamerleden als De Jong, Van Zijl (PvdA), Bakker (D66) en Hoogervorst (VVD) nog over moeten debateren?

Het ging uiteindelijk danook over de langere termijn, dat debat van economen onder elkaar. Wat moet er gebeuren, de lasten verlichten of het financieringstekort verder terugbrengen? Het zijn fundamentele vragen, maar vooral aan het volgende kabinet. En zo ontaarde het debat in het Kurhaus in een soort openbare formatiebespreking tussen vertegenwoordigers van de vier partijen die om een plaats in dat volgende kabinet vechten. Hoogervorst en De Jong leken alvast aan te sturen op een VVD-CDA coalitie. Beiden trokken flink van leer tegen PvdA-minister Melkert (Sociale Zaken) en D66-bewindsvrouw Borst (Volksgezondheid). “Een razend knappe prestatie van Melkert”, vond Hoogervorst het dat 150.000 mensen een baan hebben gevonden, terwijl het tekort bij de fondsen, waaruit onder meer werkloosheidsuitkeringen moeten worden betaald, tot recordhoogte is gestegen.

De VVD'er laadde dezelfde verdenking op zich als waarvan hij PvdA-fractievoorzitter Wallage een paar dagen geleden beschuldigde. “Een goedkoop nummertje,” vond Hoogervorst toen Wallage's pleidooi voor extra uitgaven in de zorg. PvdA'er Van Zijl wees Hoogervorst nu op het nummertje dat de VVD'er aan het maken was. Melkert heeft immers niets te maken met de verhoging van dit tekort, meent Van Zijl; het is het resultaat van een verkeerde raming van het Centraal Planbureau.

De correctie van Van Zijl was aan dovemans oren gericht, want Hoogervorst wil dat Zalm niet alleen de verantwoordelijkheid krijgt over de Rijksuitgaven, maar ook over de uitgaven voor de sociale zekerheid (Melkert) en de zorg (Borst). Een motie van die strekking die het Kamerlid bij de Financiële Beschouwingen had ingediend stuitte op bezwaren bij coalitiepartners PvdA en D66. Maar Hoogervorst was dermate gecharmeerd van de positieve geluiden over zijn motie van mogelijke coalitiepartner CDA, dat hij zijn voorstel nog maar eens een keer in gaat dienen.

Bij dergelijke partijpolitieke aubades wilde 'CDA-formateur' De Jong niet achterblijven. Daarna was D66-minister Borst aan de beurt. Onder haar bewind is er een eigen bijdrage van maximaal tweehonderd gulden voor de ziektekosten gekomen. Ter compensatie hiervan zijn de Ziekenfondspremies verlaagd. Ongelooflijk, vond De Jong het. “De kosten zijn hoger dan de opbrengsten, let wel: bij een eigen bijdrage-systeem. Dat heb ik nog nooit meegemaakt.”

Wat Hoogervorst en De Jong betrof moest alle aandacht van een volgend kabinet maar flink gericht zijn op de terugdringing van het financieringstekort. Dat is wat het CDA-VVD-tandem betrof de kortste weg naar besparing op de uitgaven. Want die zijn met dertig miljard gulden alleen aan rente-kosten wegens de staatsschuld - evenveel als aan de oude-agsvoorziening AOW wordt betaald - toch al onaanvaardbaar hoog. “Bespaar op die rente-uitgaven”, riep De Jong enthousiast, “dan heb je dat rare AOW-fonds van Van Zijl ook niet meer nodig.”