'Zo heb je een bedrijf met koeien, zo heb je niks'

Vanochtend werden veertig koeien van boer Breedijk naar de slachter gebracht. BSE-besmettingsgevaar luidt de reden. Alles om de consument maar gerust te stellen, meent oud-slager Botter.

KOLLUM/TOLBERT, 8 APRIL. Met een verrekijker tuurt W. Postma uit het Friese Kollum naar de boerderij in de verte. Op enkele honderden meters afstand in het vlakke land ligt de 'pleats' van de familie Breedijk, waar vanmorgen de veertig melkkoeien wegens BSE-besmettingsgevaar worden afgevoerd. Naast de karakteristieke Friese kop-hals-romp-boerderij staat de veewagen al klaar. “Ik geloof niet dat de boer er meer is”, mompelt Postma. “Dit is erg. Zo heb je een bedrijf, zo heb je niks.”

De buurman van de familie, zelf veehouder in ruste, leeft mee. “Dit is de schrik van elke boer. Al je vee moet worden geslacht. Het zijn toch altijd levende wezens.” Hij kent de familie Breedijk goed. “Jonge mensen, die hier een jaar of acht geleden vanuit Holland naar toe kwamen.” Burgemeester P. Visser van Kollumerland stapt uit een touringcar waarin voorlichters van het ministerie van Landbouw en journalisten naar de boerderij zijn gereden. “Dit is een groot drama voor de familie. Het was een prachtig fokbedrijf”, zucht de burgemeester.

Vanmiddag zullen hij en medewerkers van Landbouw de ongeveer vijftig veehouders uit de omgeving informatie geven. “We hopen de ongerustheid weg te nemen, want BSE is geen besmettelijke ziekte. Het kan niet overwaaien.” Of het dan terecht is dat de hele veestapel nu wordt afgemaakt? Daarop kan Visser geen antwoord geven. “Dat is een beslissing van het ministerie, maar ik denk dat het een verantwoorde maatregel is. Het gebeurt om te voorkomen dat het vlees van deze beesten in de verkoop komt.”

Postma vindt het logisch dat alle koeien van de boerderij uit voorzorg worden gedood. Het echtpaar Van der Valle uit Buitenpost stapt tijdens zijn dagelijkse fietstocht op het doorgaans stille landweggetje even af. “Je durft haast geen vlees meer te eten. Varkenspest, salmonella bij de kippen, nu weer de runderen. Je kunt maar het beste kaas en eieren gaan eten”, zegt mevrouw Van der Valle. Even later draait de wagen met de koeien de weg op. “Ze weten niet wat hen te wachten staat”, zegt Postma. Met zijn fototoestelletje schiet hij nog even snel een plaatje van de vrachtauto. “Heb ik nog een herinneringetje voor mijn album.”

Oud-slager M. Botter uit Kollum is geschrokken. Hij kent de familie Breedijk goed. “Ik had het bij deze boer nooit verwacht. Het zijn solide mensen met een nette boerderij. Nooit troep rond het huis.” Het afmaken van al het vee vindt hij overdreven. “Het beste is om de hersenen van elke geslachte koe te onderzoeken. Dan weet je zeker dat het vlees BSE-vrij is. Maar alles op voorhand slachten gebeurt alleen om de consument gerust te stellen.”

De Nederlandse Melkveehoudersbond (NMV) heeft ook kritiek op de aanpak om al het vee van de door BSE getroffen boerderijen af te maken. De maatregelen zijn overdreven en worden alleen worden genomen om het publiek gerust te stellen, meent de NMV.

Bij Slachterij Jacob van Wijk in Tolbert komt tegen half elf de eerste veewagen met koeien van Breedijks boerderij aan. De kleine slachterij ligt achteraf op een industrieterrein en is afgezet met roodwitte linten. Achter de linten staat de pers. Een kwartier later beginnen mannen in witte pakken de eerste koeien uit te laden. Dan grijpt H.J. Postema van de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV) in. “De televisieploegen staan verkeerd”, roept hij naar zijn collega's.

De maatregelen voor de slachterij, waar op 27 maart de BSE-koe uit Kollum werd geslacht, zijn rigoreus. Al het aanwezige vlees in de slachterij wordt vernietigd, terwijl er vorige week en gisteren volgens plaatsvervangend directeur G. Versteijlen van de Directie Noord van het ministerie van Landbouw nog vlees van Slachterij Jacob van Wijk naar slagers is gegaan. “Dat vlees is veilig. Maar nu we weten dat deze koe BSE had, nemen we alle risico's weg. Voor die ene 0,1 procent kans dat er toch iets mis is.”

Postema van de rijkdienst vindt de kritiek op de rigoreuze maatregelen wel begrijpelijk. “In dit stadium is het slachten van al het vee misschien wel overdreven, want BSE is voor zover we weten niet besmettelijk van dier op dier. Maar aan de andere kant kunnen we misschien beter op save spelen.”

De consument lijkt zich van de gekkekoeienziekte niets aan te trekken. Bij slager Hoekstra in de 'Kollumer Super' was het vanmorgen even druk als anders. “Friezen zijn vrij nuchter. Ze eten gewoon door. Gelukkig voor ons wel.”