Beurs: 'Zo gewonnen, zo geronnen'

AMSTERDAM, 2 APRIL. “Ik zie hier vijftig rooie prijzen staan.” De koersen van alle belangrijke aandelen op de Amsterdamse effectenbeurs stonden gistermiddag op verlies, en dan lichten de prijzen op het Reuters-scherm van de handelaren rood op.

Vanchtend draaide de stemming als een blad aan een boom, nadat de beurs van Wall Street gisteravond wat hoger was gesloten en verder slecht nieuws (rente, Amerikaanse dollar) uitbleef. De eerder geciteerde handelaar, vanochtend: “Zo gewonnen, zo geronnen. Dit soort uitslagen in de koersen hoort bij een markt die zo hard is gestegen en zo hoog staat.”

De Amsterdamse beursindex opende gisteren ruim 42 punten lager, was vervolgens bij het slot weer tien punten gestegen en had vanochtend rond het middaguur nog eens elf punten winst gepakt. De zwaarste klappen vielen gisteren bij de grote fondsen, zoals Koninklijke Olie, Unilever, uitgevers Elsevier en Wolters Kluwer en grote financiële instellingen.

Deze aandelen vormen het scharnier tussen het financiële centrum Londen, waar handelshuizen juist deze grote fondsen kopen en verkopen, en Amsterdam. De verkoop van deze aandelen is een gebruikelijk beeld als professionele markpartijen hun posities liquideren: dat gaat het snelst en het gemakkelijkst in aandelen waarin altijd een ruime handel is, of de beurs nu stijgt of daalt.

Verder waren het rappe stijgers van de weken ervoor die nu gedumpt werden, zoals Océ en Nutricia. “Beleggers doen aandelen waarop zij de meeste koerswinst hebben behaald als eerste weg”, is volgens een handelaar hier de redenering.

De scherpe koersdaling van bijna zes procent gisterochtend, groter dan het verlies waarop menig handelaar gezien de koersval op Wall Street had gerekend, bracht de tongen in beweging. In individuele fondsen, zoals ING, was de koersval procentueel zelfs het dubbele van de daling van de beursindex.

“Slecht voor het imago van de Amsterdamse beurs”, zo klaagde een handelaar. De extra klappen die in deze fondsen vielen zijn volgens hem het gevolg van verkeerde tactiek van grote professionele beleggers, zoals pensioenfondsen, paniekerige particulieren die hun effecten op de markt dumpen en aarzelende hoeklieden die liever de koers wat te laag prikken dan te hoog.

De professionele beleggers lieten zich niet zien en weigerden met koopopdrachten een bodem in de markt te leggen. “Het is een nerveuze tremor in de markt”, reageerde gisterochtend directeur beleggingen J. Veldman van PVF Pensioenen, die zo'n 12,5 miljard gulden in (inter)nationale aandelen heeft belegd. “Ik denk dat de beurzen overspannen zijn, er zit te veel cash aan de markt, onder meer van click-fondsen (beleggingsfondsen die deelnemers beschermen tegen koersdalingen, red.), die weer deels aan koopsompolissen zijn gekoppeld. En dan heb je ook een aantal grote pensioenfondsen en andere beleggers die rustig doorgaan de markt af te grazen; elke keer als de beurs zakt, kopen zij een plukje van 50 miljoen gulden hier, 100 miljoen gulden daar. “Onze klanten doen dat niet. Zij streven ernaar een steeds groter percentage van hun beleggingen in zakelijke waarden te investeren, zoals aandelen en vastgoed. Gemiddeld genomen willen onze opdrachtgevers hun belang in aandelen met twee procentpunt uitbreiden. Nu hebben zij ongeveer 25 procent van hun vermogen in aandelen belegd. Op langere termijn leveren aandelen het beste rendement op van alle beleggingen.”

Bij gebrek aan professionals maakten de particulieren de markt en werden, zoals dat in beursjargon heet, geknipt en geschoren. “Particuliere beleggers verkochten bestens (beursjargon voor: tegen de actuele koers, red.), maar dat was onder deze omstandigheden eerder slechtstens”, aldus deze marktpartij. En de hoeklieden keken liever even de kat uit de boom en prikten de eerste koersen op niveaus waarop zij desnoods zelf bereid waren de effecten te kopen.

De eerder dit jaar vernieuwde maatregel dat de particuliere handel tijdelijk wordt bevroren als de beursindex scherp daalt, werd niet geactiveerd, omdat de index daarvoor ten opzichte van de opening nog dertig punten had moeten dalen. Sommige beurshandelaren willen een vergelijkbare regel voor individuele aandelen, zodat niet “zulke krankzinnige schommelingen” in een paar uur tijd kunnen optreden.