Rebellen Zaïre isoleren koperstad

KINSHASA, 1 APRIL. Zaïrese rebellen hebben maandag zonder slag of stoot het spoorwegknooppunt Kamina ingenomen, 400 kilometer ten noordwesten van Lubumbashi, de hoofdstad van de provincie Shaba, het centrum van de koperwinning en de tweede stad van Zaïre. Dat meldde gisteren het radiostation van de opstandelingen.

Het ministerie van Defensie in de hoofdstad Kinshasa sprak het bericht vanmorgen tegen. Als het op waarheid berust, is het regeringsgarnizoen in Lubumbashi afgesneden van Kinshasa. Volgens de staatsradio is gisteren fel gevochten rond Moba aan het Tanganjikameer, dat vorige maand in handen viel van de Alliantie van democratische krachten voor de bevrijding van Kongo-Zaïre (ADFL). Regeringstroepen en rebellen willen betere uitgangsposities voordat de eerste ronde van het vredesoverleg begint in Zuid-Afrika.

Een woordvoerder van de Verenigde Naties in New York verwacht dat de besprekingen zaterdag een aanvang nemen. De rebellen hebben zich bereid verklaard de vijandelijkheden te staken zodra een regeringsdelegatie aanschuift aan de onderhandelingstafel. Kwesties die nadere uitwerking behoeven, zijn het tijdstip waarop het bestand moet ingaan en de agenda van de besprekingen. Volgens ADFL-woordvoerders moet de eerste ronde een ontmoeting voorbereiden tussen de zieke president Mobutu en rebellenleider Kabila.

De besprekingen zullen worden geleid door de Algerijnse diplomaat Mohamed Sahnoun, aldus VN-woordvoerder Fred Eckhard. Sahnoun is de speciale VN-gezant voor het gebied van de Grote Meren en de opsteller van een vredesplan voor Zaïre dat in februari werd aangenomen door de Veiligheidsraad. Hij heeft eveneens een mandaat van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE), die tijdens een top in de Togolese hoofdstad Lomé, vorige week, delegaties van de strijdende partijen bijeenbracht. Sahnoun bevindt zich in Zuid-Afrika om voorbereidingen te treffen voor de onderhandelingen. De Zuidafrikaanse regering zal de organisatie en logistieke ondersteuning voor haar rekening nemen. In februari voerden hoge Amerikaanse functionarissen in Kaapstad overleg met Kabila en een neef van Mobutu, maar die liepen op niets uit.

De VS hebben in het westen van Oeganda een technisch geavanceerde luisterpost geïnstalleerd om de opmars van de rebellen in Oost-Zaïre te volgen, meldt het onafhankelijke weekblad East African. Het blad citeert twee niet nader genoemde militaire bronnen in het Oegandese legercommando. De post zou zich bevinden in Fort Portal aan de Zaïrees-Oegandese grens, al twee maanden in bedrijf zijn en worden bemand door vier Amerikaanse mariniers. De regering in Kinshasa beschuldigt Oeganda en de VS ervan de Zaïrese rebellen te steunen.

Zo'n 20.000 Hutu-vluchtelingen uit Rwanda kregen dit weekeinde orders van het rebellencommando om te vertrekken uit Lula, 6 kilometer ten zuiden van Kisangani, dat op 15 maart werd ingenomen door ADFL-troepen. De strijdmacht van de rebellen wordt gedomineerd door etnische Tutsi's. De vluchtelingen trokken naar een nieuw kamp, 19 kilometer van de stad, om krachten op te doen voor de lange reis naar Rwanda. Kabila heeft de aanvoer van hulpgoederen naar de Rwandezen beperkt. Een groep van 5.000 uitgeputte vluchtelingen mag nog enige tijd in Lula blijven om aan te sterken. Zo'n 30.000 vermiste vluchtelingen doken dit weekeinde op uit het bos, niet ver van de Rwandese grens, zei een zegsman van het Hoge commissariaat voor vluchtelingen van de VN (UNHCR) in Nairobi, Kenia. Zij behoren tot de naar schatting 200.000 ontheemden die verdwenen in de Zaïrese jungle, nadat de ADFL-troepen afgelopen najaar hun kampen bij de Rwandese grens onder de voet liepen. (AP, Reuter)