Waalse Dieu daalt af van zijn hemelse troon

BRUSSEL, 28 FEBR. Smeergelden van de Franse vliegtuigbouwer Dassault hebben geleid tot het einde van de politieke carrière van de lang oppermachtige Waalse socialist Guy Spitaels. Gisteren besloot Spitaels ontslag te nemen als voorzitter van het parlement van de regio Wallonië, als lid van het bestuur van de Parti Socialiste en als voorzitter van de raad van bestuur van het Gemeentekrediet, de bank van de Belgische gemeenten.

Dieu, God, was zijn bijnaam, maar de 65-jarige Spitaels wordt al wekenlang door aardse rechters verhoord over zijn rol bij de smeergeldaffaire. Drie functionarissen van zijn partij zijn gearresteerd. Spitaels heeft bekend op de hoogte te zijn geweest van het bestaan van een bankrekening in Luxemburg waarop dit smeergeld stond. Hij heeft echter ontkend dat hij wist waar het vandaan kwam.

Spitaels is er van beschuldigd dat hij opdracht heeft gegeven om de bankrekening voor het smeergeld in Luxemburg te openen, maar hij ontkent dit. Zijn naam is eerder in opspraak gekomen bij de zaak van de Italiaanse helikopterfabrikant Agusta. Die heeft politici van de Waalse en de Vlaamse socialistische partij betaald om helikopters te kunnen leveren aan de Belgische luchtmacht. Directe betrokkenheid van Spitaels bij deze affaire is nooit bewezen.

De Dassault-zaak heeft geleid tot ontreddering bij de Parti Socialiste, de grootste partij van Wallonië, die tevens tot de coalitie van de federale Belgische regering onder leiding van premier Jean-Luc Dehaene behoort. De huidige voorzitter van de partij, Philippe Busquin, die morgen tijdens een partijcongres herkozen wil worden, ontkent dat hij van geheime partijfondsen afwist, maar velen twijfelen daaraan. Een ander partijlid, de parlementariër Patrick Moriau, heeft toegegeven dat hij in 1992 geld van duistere herkomst aantrof toen hij samen met Busquin in de partijleiding kwam. Dat gebeurde na het aftreden van Spitaels als partijvoorzitter.

Guy Spitaels volgde in 1981 de tien jaar later vermoorde André Cools op als voorzitter van de Parti Socialiste. Hij wist de bij zijn aantreden verscheurde partij tot eenheid te brengen en behaalde een groot succes toen de Parti Socialiste bij de verkiezingen van 1987 43,9 procent van de stemmen van de Franstalige Belgen kreeg. Vervolgens trad zijn partij na een periode van oppositie in 1988 toe tot de federale Belgische regering. De Parti Socialiste kreeg daarbij zonder moeite de portefeuille van Defensie in handen. Achteraf is gebleken dat de wapenfabrikanten Agusta en Dassault daar veel belang bij hadden.

Spitaels maakt de indruk van een afstandelijk heer, zelfs als hij langs televisiecamera's naar zijn ondervragers loopt. Hij is het tegendeel van de socialistische leider die het volk naar de barricaden leidt. “Als Guy Spitaels op de televisie verschijnt, zet de kijker zijn verwarming aan”, is over hem geschreven. Hij was hoogleraar sociale economie, burgemeester van het Waalse Ath, minister van Arbeid, van Begroting, van Communicatie en vice-premier in twee kabinetten van Wilfried Martens.

In 1992 werd hij minister-president van de Waalse regering. Maar in 1994 werd hij in verband met het Agusta-schandaal tot aftreden gedwongen. In 1995 begon hij aan een nieuwe carrière als voorzitter van het Waalse parlement. Pas nadat zware druk op hem was uitgeoefend besloot hij eerder deze maand tijdelijk uit die functie te stappen omdat zijn parlementaire onschendbaarheid was opgeheven in verband met de affaire-Dassault. Gisteren zag hij in dat zijn positie onhoudbaar was geworden en legde hij definitief zijn belangrijkste functies neer. Hij blijft nog wel lid van het Waalse parlement en plaatsvervangend burgemeester van Ath.