Verplicht Catelaans wekt politieke beroering

MADRID, 28 FEBR. Van groenteboer tot accountant: wie zich in de Spaanse regio Catalonië vestigt zal binnenkort verplicht worden om zijn klanten in het Catalaans te woord te staan. Dat althans zijn de plannen van de Catalaanse nationalistische partij die in de regio de dienst uitmaakt. De nieuwe taalwetten die in voorbereiding zijn, hebben niet alleen gezorgd voor de nodige onrust bij internationale ondernemingen in Catalonië, maar ook de Catalaanse regioregering in een diepe politieke crisis gestort.

Propaganda voor het Catalaans is van oudsher een van de stokpaardjes van de Catalaans-nationalistische leider Jordi Pujol. Vrijwel alle zes miljoen inwoners van Catalonië spreken Spaans, de helft bezigt daarnaast het Catalaans. Sinds begin jaren tachtig werd het Catalaans via de zogenaamde “normalisatiewet” als officiële taal ingevoerd op scholen, universiteiten en overheidsinstellingen.

De Generalitat, de regioregering van Catalonië die in Barcelona zetelt, vindt nu de tijd gekomen om ook het particuliere bedrijfsleven aan te pakken. Onder leiding van de nationalistische regiominister van Cultuur, Joan Maria Pujals, heeft de Generalitat de “llei d'ús de les llengües oficials a Catalunya” opgesteld. Daarin valt ondermeer te lezen dat bedrijven die produkten en diensten aanbieden in al hun vestigingen moeten garanderen dat er iemand aanwezig is om een klant desgewenst in het Catalaans te woord te staan.

In de dagelijkse praktijk in Catalonië is taal zelden een probleem. Tweetalige Catalanen schakelen moeiteloos over van Catalaans op Spaans. De voorgestelde taalwet zou echter voor grote problemen kunnen zorgen. Miljoenen inwoners van Catalonië zijn afkomstig uit de rest van Spanje en spreken geen Catalaans. Bovendien kent de industriële streek rond Barcelona veel vestigingen van internationale bedrijven, waar men wel het Spaans, maar zelden het Catalaans beheerst.

“Een heel vergaande dwang, die je nauwelijks serieus kan nemen”, zo kenschets een manager van een buitenlands communicatie-adviesbureau de plannen. “Wij werken met mensen die in heel Spanje actief zijn. Moet ik straks iemand ontslaan omdat hij geen Catalaans kent? Of moet er altijd een tolk in de buurt zijn?” Ook in eigen kring heeft de voorgestelde taalwet tot grote opschudding geleid. In de regerende partijcombinatie CiU van de Catalaanse regiopresident Pujol is het tot een breuk gekomen die volgens velen moeilijk is te lijmen. De christendemocratische tak van de partijcombinatie heeft grote vraagtekens geplaatst bij de plannen.

Tussen Pujol, die sinds 1980 als president Catalonië regeert, en de leider van de christendemocratische partij binnen de CiU, Josep Antoni Duran, kwam het de afgelopen week tot een ongekend felle woordenwisselingen. De Catalaanse regiopresident, die met een van zijn vele buitenland bezoeken bezig was, verweet vanuit Guatamala zijn critici gebrek aan loyaliteit. De regiopresident moest echter snel inbinden nadat in christendemocratische kring werd geconcludeerd dat Pujol aanstuurde op een regeringscrisis.

Dat laatste zou verstrekkende gevolgen hebben. Niet alleen dreigt de leidende rol in Catalonië van de Catalaans-nationalistische partij in het gedrang te komen. Pujol vormt ook de belangrijkste steunpilaar van de minderheidsregering van de Spaanse premier José María Aznar. De Catalaanse regio-president heeft een centrale rol in Spanjes nationale politiek te verliezen.

Met de politieke verontschuldiging lijkt Pujol de ruzie rond de taalwet voorlopig gesust te hebben. Maar insiders zien de zaak als een duidelijk teken dat er wordt gezaagd aan de stoelpoten van de Catalaanse regiopresident en wijzen er op dat de irritatie allerminst verdwenen is. Onder druk van de gebeurtenissen heeft de Catlaanse regiominister Pujals inmiddels verklaard dat er een brede consensus moet komen over de de nieuwe taalwetten. Nog onduidelijk is wat dit gaat betekenen voor bedrijven met een vestiging in Catalonië.