Effecten en bonussen sturen winst ABN Amro

AMSTERDAM, 28 FEBR. Topman J. Kalff van ABN Amro “kon zich wel vinden” in de waarschuwende geluiden over de hoogte van de beurskoersen die de Amerikaanse centrale topbankier Greenspan woensdag liet horen. Bij de presentatie van de jaarcijfers van de bank maande Kalff tot “extra voorzichtigheid” waar het de beurs aangaat, en onthield zich van enige uitspraak over de winst van zijn bank in 1997.

De samenstelling van ABN Amro's recordwinst van 3,3 miljard gulden over 1996 maakt die terughoudendheid begrijpelijk. De koers van de dollar is een groeiende onzekerheidsfactor. De bank heeft nu al hogere baten buiten Nederland dan in het thuisland zelf. Van het bedrijfsresultaat van 4,8 miljard gulden komt 44 procent van buiten Nederland, en het buitenlandse balanstotaal zal na de halverwege dit jaar geplande aankoop van het Amerikaanse Standard Federal het balanstotaal in Nederland hebben overstegen. Dollar-gebieden, waaronder Noord-Amerika, Zuid-Amerika en een fors deel van Azië, domineren in ABN Amro's buitenlandse bedrijf. Een wispelturige dollarkoers maakt de vertaling van dollar-inkomsten in guldens onzeker.

Kalffs terughoudendheid volgt ook uit een andere belangrijke karakteristiek van de cijfers over 1996. Hoewel rente-inkomsten - van oudsher het kernbedrijf van de bank - nog steeds de bulk van het inkomen uitmaken, leunt de bank steeds zwaarder op zijn investment-poot. In de zes jaar van het gezamenlijke bestaan van ABN en Amro tot en met 1995 kwam gemiddeld meer dan 64 procent van de inkomsten uit het rentebedrijf. In 1996 was dat nog maar 60,4 procent. De overige inkomsten komen voor een fors deel uit de investment banking-activiteiten: het verzorgen van plaatsing van aandelen of obligaties en de handel op de financiële markten. Effectenprovisies en de handel op de financiële markten maakten in 1995 nog eenvijfde deel uit van de totale baten van ABN Amro. Vorig jaar was dat een vierde deel. De stijging van de baten uit deze activiteiten bedroeg 1,32 miljard gulden, en was daarmee groter dan de batenstijging uit het veel omvangrijker rentebedrijf.

ABN Amro's grotere nadruk op investment banking uit zich in een nog nadrukkelijker aanwezigheid op de financiële markten dan van oudsher al het geval was. Vrijwel alle Nederlandse beursintroducties, van Van Leer tot Endemol en Beter bed, werden verzorgd door de bank. Een minder dominante, maar ook zeer nadrukkelijke positie bekleedt ABN Amro op de obligatiemarkt. In het buitenlandse bedrijf zorgen de combine ABN Amro Rothschildt en dochter Alfred Berg voor groeiende inkomsten. De bankiers en handelaren van ABN Amro, onder de vlag van Hoare Govett, boekten vorig jaar record-inkomsten.

Rentebaten zijn veel stabieler dan de inkomsten uit investment banking, die sterker afhankelijk zijn van de luimen van de financiële markten. Een groter aandeel van deze inkomsten maakt de winstvooruitzichten meer onzeker. Banken houden, uit het oogpunt van investor relations, deze karakteristiek liever op de achtergrond. Kalff wees gisteren op met name de Zwitserse banken, waar volgens hem soms wel de helft of meer van het inkomen uit investment banking komt. Bij ABN Amro vormen de winsten uit deze activiteiten enkel “enige forse klodders room op een al voortreffelijke drank”.

De toegenomen activiteiten in investment banking hebben nog een keerzijde. De bonussen voor de werknemers in deze tak van de bank waren vorig jaar zo groot, dat ABN Amro ze apart vermeldt als oorzaak voor de aanzienlijke kostenstijging in 1996. Hoe hoog de bonussen waren onthulde Kalff niet. Bestuurder R. Van Tets lichtte een tipje van de sluier op door te melden dat rond 6.500 mensen bij ABN Amro wereldwijd bij dit soort activiteiten werkzaam zijn. Daarvan bevindt zich veertig procent aan het 'front', waar de bonussen neerslaan.

Een blik op de tot nu toe bekende gegevens van de concurrentie laat wat van het bonus-effect zien. Natwest Markets, de financiële handelspoot van de Britse bank National Westminster, zag over 1996 zijn personeelskosten oplopen van 510 miljoen pond (anderhalf miljard gulden) naar 726 miljoen pond (ruim 2,2 miljard gulden). Union Bank of Switserland (UBS) kampte met 17 procent hogere personeelslasten vorig jaar, ofwel ruim 800 miljoen franc (rond de miljard gulden). De oorzaak: bonussen, voornamelijk in het Londense bedrijf van de bank. Barclays de Zoete Wedd (BZW), waar de Britse Barclays Bank zijn activiteiten op de financiële markten concentreert, moest over 1996 een winstdaling rapporteren, ondanks het uitermate gunstige beursklimaat. Ook hier zijn bonussen en salarissen de oorzaak. Terwijl het personeelsbestand van BZW nauwelijks steeg, naar 7.300 man, gingen de personeelskosten met bijna een half miljard gulden omhoog. Een schatting van enkele honderden miljoenen guldens aan dergelijke extra kosten bij ABN Amro over 1996 lijkt in dit licht redelijk. Pas na ABN Amro's in mei geplande beursnotering in New York komt er wat meer duidelijkheid. Volgens Amerikaanse regels moet de bank vanaf dit jaar de activiteiten in investment-banking apart vermelden. Inclusief de personeelskosten.