'Zonder vrouw geen toegang'; De populariteit van de Turkse disco

Het aantal Turkse disco's in Nederland neemt toe. De sfeer is heel anders dan in 'Nederlandse' discotheken: het is er gemoedelijker, er wordt minder gedronken en aan de deur wordt niet gediscrimineerd.

Samata: Albert Cuypstraat 151, Amsterdam. Open: Do, vr, za 22u-04u. Entree ƒ 5,- Inl 020-6646565.

Agora: Zuiddijk 87, Zaandam. Open: Do, vr, za vanaf 18u, tot in de vroege uurtjes, al naar gelang er publiek is. Entree ƒ 7,50. Inl 075-6705443.

Temple: Karel Doormanstraat 505, Rotterdam. Open: Do 22-04u, entree gratis. Vr en za 22-05u, entree ƒ 10,- Inl 06-53264287.

De disco-dreun op het openingsfeest van de Turkse discotheek Temple in Rotterdam gaat plotseling over in Anatolische volksdansmuziek. Op het getokkel van een saz en het gillen van een slangenbezweerdersfluit grijpen de bezoekers elkaars handen en beginnen een rondedans. De voorste man slaakt opzwepende kreten en zwaait met een zakdoek, de anderen doen hem precies na. De enkele autochtoon probeert, ingeklemd tussen de soepele lijven, krampachtig de ingewikkelde volksdanspasjes bij te benen: Eén, twee drie, rust, één. Eén, twee drie, rust, één.

Temple in Rotterdam ging afgelopen vrijdag open. Het is een van de weinige discotheken in Nederland waar Turkse muziek wordt gedraaid. De oudste Turkse disco, Samata (wat letterlijk betekent: lol trappen) in Amsterdam, bestaat twee jaar. Vorig jaar is daar Agora in Zaandam bijgekomen. Verwacht wordt dat er binnenkort meer van dit soort disco's geopend worden. Temple-bezoeker Nuri (26): “Als een Turk een goed draaiende groentezaak ziet, dan begint hij er zelf ook één aan de overkant.” Zo heb je ook een trend van Turkse reisbureaus gehad en nu zijn de Turkse eetcafés in de mode.

Temple en Agora zien eruit als doorsnee Nederlandse disco's, met glitterbollen, spiegels en plastic palmen. Ter aankleding heeft de eigenaar van Agora een paar Playboy-posters opgehangen. Niemand die er aanstoot aan neemt.

Samata lijkt meer op een Nederlands buurthuis. Alleen de muziek is anders. In plaats van de botte house-beat hoor je Oosterse ritmes vermengd met popmuziek. Waar de dansers in Hollandse disco's in zichzelf gekeerd staan te 'hakken', wordt hier elegant met de armen gezwaaid en luidkeels meegezongen. Wat opvalt is de verscheidenheid in muziek. Turkse pop van artiesten als Tarkan, Sandal en Sezen gaat moeiteloos over in volksdans-, buikdans-, en 'slow'-muziek. In een Nederlandse disco zou dat ondenkbaar zijn: house, Koos Alberts en de klompendans door elkaar.

De sfeer in de Turkse disco is wezenlijk anders, gemoedelijker en vrolijker dan in Nederlandse disco's. “Als je in een Nederlandse disco bij een paar onbekenden gaat staan, dan kijkt iedereen van: wat kom je doen?” zegt Nuri's Nederlandse vriendin Edith (34). “De Nederlandse cultuur is zo kil, Turken zijn veel warmer.” Omdat de meesten elkaar kennen, ontstaat vanzelf de sfeer van een intiem feestje.

Sterke portiers zien streng toe op wapen- en drugsbezit. Op het eerste gezicht worden er inderdaad geen drugs gebruikt. Ook wordt er beduidend minder alcohol gedronken dan in Nederlandse disco's.

Bij de ingang van de drie disco's hangt bovendien een bord met de Turkse tekst: 'Zonder vrouw geen toegang'. Vrouwen mogen wèl alleen naar binnen. In Turkije is het een standaardregel dat mannen alleen niet naar binnen mogen. Volgens de eigenaren is het essentieel voor het bestaan van de disco's. Çetin Sen, eigenaar van Agora: “Turken zijn een jaloers volk. Als er te veel mannen zonder vrouw komen, dan gaan die de meisjes lastig vallen. De mannen of de broers die met de meisjes meekomen, pikken dat niet en dan wordt het vechten.” Volgens de traditie gaat de man uit en behoort de vrouw thuis te blijven. Zonder de toelatingseis zou dus een mannenoverschot ontstaan. De vrouwen die nu wèl komen, zouden dan weg blijven omdat ze zich niet op hun gemak voelen. En als er geen vrouwen meer komen, is de sfeer weg en kan de tent wel sluiten.

De meisjes nemen een verloofde of een broer mee, als beschermengel. Canan (19), een Hilversumse VWO-scholiere: “Een man drukte eens zijn telefoonnummer in mijn hand. Mijn vriend gaf hem meteen een tik.” Haar gespierde vriend Atilla (25) knikt grimmig. Als beschermengel heeft hij een drukke avond, want Canan draagt een miniem oranje rokje met een gele streep.

De toelatingseis lijkt vooral bedoeld om een stereotype Turkse man buiten te houden die wordt aangeduid als 'de man die aan zijn snor zit te draaien'. “Het zijn van die kerels die de hele tijd met een gebedskettinkje zitten te spelen, met hun blouse open en van dat uitpuilende borsthaar”, zegt Canan. “Alles draait om zuipen, zuipen en lastigvallen.”

Volgens Dursun Benek, eigenaar van de Amsterdamse discotheek Samata, ligt het iets genuanceerder. “Het zijn traditionele mannen die denken dat een disco een nachtclub is. Ze laten vrouw en kind thuis zitten en ze gaan uit om whisky te drinken en een hoer op te pikken. Als ze dan al die meisjes hier vrij zien dansen, dan denken ze: die kan ik wel pakken.”

In Agora hoeven de traditionele heren niet helemaal in de kou te staan. Mannen zonder vrouwelijk gezelschap mogen wel naar binnen, maar niet de trap op naar de danszaal. Ze moeten linksaf naar de bar, waar ze voetbal kijken en luisteren naar arabeskmuziek (smartlappen). De bar is verboden terrein voor vrouwen.

De meisjes op de dansvloer voldoen geenszins aan het beeld dat Nederlanders hebben van Turkse vrouwen. Ze dragen geen hoofddoek, maar hebben strakke truitjes en minirokjes aan. Nuri: “Ik ken hier een meisje wier vader een haci is, een soort priester. Als zij buiten het ouderlijk huis komt, gaat de hoofddoek in een tas en trekt ze in een portiek een kort rokje aan.” Kan hij haar misschien aanwijzen? “Nee, want dan ben ik een verrader.” De meeste meisjes komen echter uit een vooruitstrevend milieu, waar geen hoofddoekjes worden gedragen en disco's niet als zondig gelden.

Voor de Turkse bezoekers is de Turkse disco een van de weinige uitgaansmogelijkheden, omdat ze in andere discotheken vaak worden geweigerd. Aziz (27): “Ze dansen op z'n Nederlands, ze dromen in het Nederlands, ze zouden ook prima passen in een Nederlandse disco, maar Turken worden buitengesloten.” Nuri beaamt: “In een Nederlandse discotheek word ik geweigerd omdat ik zwart haar heb.”

Wrang genoeg zijn autochtone Nederlanders juist van harte welkom in Turkse disco's. In Agora in Zaandam komen vrij veel Nederlanders, vooral laat in de nacht, als de Amsterdamse disco's gesloten zijn. Ook in Temple in Rotterdam steken wat blonde koppen boven de menigte uit. Dat zijn vooral autochtonen die met Turkse vrienden zijn meegekomen. In het Amsterdamse Samata zijn de houterige Hollanders echter op één hand te tellen. Dat komt waarschijnlijk doordat de disco goed verborgen zit op de eerste verdieping van een postkantoor. De danszaal heeft geen naamplaatje en staat zelfs niet in het telefoonboek. Eigenaar Benek noemt Samata liever geen disco, maar een 'besloten club'. “Ik wil vage types met pistolen en drugs buiten houden”, zegt hij. “Ik heb liever een select, hooggeschoold publiek.” Hollanders worden niet geweigerd, als ze maar wel een vrouw bij zich hebben.