Mandela spreekt met partijen Zaïre

JOHANNESBURG, 27 FEBR. President Nelson Mandela van Zuid-Afrika heeft vanmorgen in Pretoria gesproken met een speciale gezant van de Zaïrese president Mobutu in een poging vredesoverleg op gang te brengen tussen de strijdende partijen in Oost-Zaïre.

Mandela en Ngbanda Nzambo Ko Ayumba, Mobutu's neef en veiligheidsadviseur, zeiden na afloop van hun ontmoeting dat de besprekingen doorgaan, maar dat de grootst mogelijke vertrouwelijkheid is geboden om het welslagen ervan te verzekeren. “Ik wil alleen zeggen dat er vooruitgang is geboekt, hetgeen zeer bemoedigend is”, aldus de Zuidafrikaanse president. Ngbanda wilde niet zeggen of Mobutu rechtstreekse besprekingen met de rebellen blijft afwijzen, maar beklemtoonde dat zijn oom “een vreedzame oplossing wenst met respect voor de soevereiniteit en territoriale onschendbaarheid van Zaïre”.

Mandela had gisteren een onderhoud met de Zaïrese rebellenleider Laurent-Désiré Kabila, die dinsdag in Zuid-Afrika arriveerde. Kabila hoopt binnenkort directe onderhandelingen te beginnen met de regering van president Mobutu, maar zolang die laatste daar niet uitdrukkelijk mee akkoord gaat, sluit hij een staakt-het-vuren uit. Kabila voerde woensdag afzonderlijke besprekingen met Mandela en met functionarissen van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, die actief zijn betrokken bij de jongste pogingen om de strijdende partijen in Zaïre om de tafel te krijgen. Volgens Mandela's woordvoerder, Parks Mankahlana, “wil de president beide partijen aanmoedigen, maar zich niet begeven in onderhandelingen”.

Kabila's rebellenleger, dat grotendeels bestaat uit etnische Tutsi's die volgens waarnemers worden gesteund door de buurlanden Oeganda, Rwanda en Burundi, heeft sinds oktober een groot gebied in Oost-Zaïre veroverd op het regeringsleger. De opstandelingen, die aansturen op de val van president Mobutu, rukken op in westelijke richting en naderen Kindu aan de rivier de Zaïre, een van de twee steden in het gebied die beschikken over een vliegveld en nog in handen zijn van regeringstroepen. Volgens een officiële woordvoerder in Kinshasa zou hun opmars eerder deze week tot staan zijn gebracht, op 35 kilometer van Kindu, maar van dat bericht is geen bevestiging te krijgen.

De regering in Kinshasa lijkt ten prooi aan verdeeldheid. President Mobutu vertrok zaterdag naar Frankrijk, naar verluidt om zich opnieuw te laten behandelen voor prostaatkanker, en verving voor zijn vertrek de bevelhebber van de landmacht. Dat hij zijn vertrouweling Ngbanda naar Zuid-Afrika stuurde, kan betekenen dat hij zich door de militaire successen van Kabila en de zijnen in het nauw gedreven voelt. Een officiële woordvoerder in Kinshasa zei gisteren dat “de Zaïrese regering niet deelneemt aan de huidige besprekingen in Zuid-Afrika en zich onthoudt van commentaar tot het wekelijkse kabinetsberaad op vrijdag”. (AFP, Reuter, AP)